Η μακρά πορεία της ελληνικής Δεξιάς

Από την ίδρυση του Λαϊκού Κόμματος το 1920, τον «Ελληνικό Συναγερμό» και την ΕΡΕ έως τη δικτατορία του 1967
Του Γιώργου Α. Λεονταρίτη

Ουσιαστικά, η «Δεξιά» ξεκινά με το Λαϊκόν Κόμμα που ίδρυσε ο Δημήτριος Γούναρης το 1920. Το Κόμμα των Εθνικοφρόνων του οποίου ηγείτο μέχρι τότε ο Γούναρης, άλλαξε εκείνη τη χρονιά την ονομασία του και έγινε «Λαϊκόν». Η απόφαση της αλλαγής του τίτλου, αντικατόπτριζε μια πραγματικότητα. Το Λαϊκόν Κόμμα επίστευε πάντοτε στον κοινοβουλευτισμό, και ουδέποτε ανήλθε ή επεδίωξε να ανέλθει στην εξουσία άνευ της λαϊκής εγκρίσεως.

Και με τον Γούναρη επικεφαλής, βρέθηκε τον Μάρτιο του 1921 έξω από την Κωνσταντινούπολη και την Αγκυρα. Θύμα των δολοπλοκιών των «Συμμάχων» μας, αλλά και πολιτικών σκοπιμοτήτων, ο Γούναρης με τον Νικ. Στράτο, τον Πέτρο Πρωτοπαπαδάκη, τον Νικ. Θεοτόκη, τον Γεώργ. Μπαλτατζή και τον Αρχιστράτηγο Χατζηανέστη, ύστερα από μία παρωδία δίκης στο έκτακτο Στρατοδικείο, εθεωρήθησαν υπαίτιοι της Μικρασιατικής Καταστροφής και εκτελέστηκαν το 1922 στο Γουδί.

Θα πρέπει να τονίσουμε ότι, προηγουμένως, στην περίοδο 1917 - 1920, στον χώρο της συντηρητικής παρατάξεως, συναντούμε σημαντικές προσωπικότητες, όπως ήταν ο Δημήτριος Ράλλης, ο Γ. Θεοτόκης, ενώ ο Νικόλαος Στράτος είχε ιδρύσει το Συντηρητικόν Κόμμα, το οποίο φιλοδοξούσε να καταλάβει τη θέση του δευτέρου σε δύναμη κόμματος. Οπωσδήποτε, με την εκτέλεση των «Εξι», το Λαϊκόν Κόμμα υπέστη μεγάλο πλήγμα. Παρέμεινε ακέφαλο, ενώ πολλά στελέχη του απογοητευμένα είχαν αποφασίσει να αποσυρθούν από την ενεργό πολιτική.

Την ανασύσταση του κόμματος αποφάσισε ο Παναγής Τσαλδάρης.
Στις εκλογές του 1926, ο λαός ενίσχυσε τους μετριοπαθείς των δύο πλευρών. Δηλαδή, τη δεξιά πτέρυγα των Φιλελευθέρων (Καφαντάρης - Μιχαλακόπουλος) και το Κόμμα των Ελευθεροφρόνων του Ιω. Μεταξά. Το 1932 ο Βενιζέλος βλέπει ότι χάνει την πλειοψηφία. Και στις εκλογές του 1933, το Λαϊκόν Κόμμα παίρνει την εξουσία.

Δικτατορία - Πόλεμος
Μετά την αποτυχία της προσπάθειας για συνεργασία του Κόμματος των Φιλελευθέρων με το Λαϊκόν Κόμμα, και αφού είχαν ξεσπάσει ταραχές και διαδηλώσεις, με υποκίνηση του νεαρού τότε ΚΚΕ, επεβλήθη η δικτατορία της «4ης Αυγούστου».
Τσαλδάρης και Κονδύλης έχουν φύγει από τη ζωή το 1936. Ο νέος ηγετικός παράγων των «Λαϊκών», ο Ιω. Θεοτόκης, παίρνει και αυτός τον δρόμο της εξορίας. Με την κήρυξη του πολέμου, και κυρίως μετά την είσοδο των γερμανικών στρατευμάτων στην Ελλάδα, οι ηγετικές φυσιογνωμίες του Λαϊκού Κόμματος ήλθαν σε επαφή και σε συνεργασία με το Κόμμα των Φιλελευθέρων του Σοφούλη και με άλλους πολιτικούς, προκειμένου να συντονίσουν τις προσπάθειές τους για να βοηθήσουν τον αγρίως δοκιμαζόμενο από τα δεινά λαό.

Στο μεταξύ, ο Στέφανος Στεφανόπουλος βρισκόταν σε επαφή με τον Σοφούλη, τον Καφαντάρη, αλλά και με τις αντιστασιακές οργανώσεις του Ψαρρού και του Ζέρβα.
Μετά την Απελευθέρωση κατεβλήθησαν προσπάθειες για ανασυγκρότηση του Λαϊκού Κόμματος, με προϋπόθεση τη συνένωση όλων των πτερύγων της ιστορικής παρατάξεως. Τη διοικούσα επιτροπή αποτελούσαν οι: Ιω. Θεοτόκης, Πέτρος Μαυρομιχάλης, Περ. Ράλλης, Στέφανος Στεφανόπουλος και Κων. Τσαλδάρης.

Στις 15 Νοεμβρίου του 1945 εδόθη στη δημοσιότητα το πλήρες πρόγραμμα των αρχών του Λαϊκού Κόμματος, ενώ αρχηγός εξελέγη ομοφώνως ο Κων. Τσαλδάρης. Η κυβέρνηση Σοφούλη - Καφαντάρη προκήρυξε εκλογές -τις πρώτες μετά τη δικτατορία και τον πόλεμο- για την 31η Μαρτίου 1946. Πανίσχυρος νικητής βγήκε ο Τσαλδάρης με το Λαϊκόν Κόμμα.

Η εποχή Παπάγου
Η κάθοδος του Στρατάρχου Παπάγου στον πολιτικό στίβο, με τον «Ελληνικό Συναγερμό» το 1951, θα μετατοπίσει τις μάζες της Δεξιάς προς το μέρος του Στρατάρχου. Τον Παπάγο στηρίζουν και τα παραδοσιακά βενιζελικά έντυπα, του Δημητρίου Λαμπράκη («Βήμα» - «Νέα») και το «Εθνος» του Κων. Νικολόπουλου.

Συνήθως, οι περισσότεροι ταυτίζουν το Στέμμα με τη Δεξιά. Εκείνη όμως την περίοδο, ο βασιλεύς Παύλος και η Φρειδερίκη εστήριζαν σχεδόν ανοιχτά το Κέντρο και δεν επιθυμούσαν μία αυτοδυναμία του Στρατάρχου. Στις εκλογές του Σεπτεμβρίου του 1951, ο «Ελληνικός Συναγερμός» ήλθε πρώτος σε ψήφους, αλλά η ΕΠΕΚ του Πλαστήρα, οι Φιλελεύθεροι του Βενιζέλου και ο Παπανδρέου ενώθηκαν και σχημάτισαν κυβέρνηση, η οποία όμως δεν θα διαρκούσε πολύ, ενώ υπήρξαν και διενέξεις μεταξύ των αρχηγών του Κέντρου. Θα πρέπει να αναφέρουμε ότι σπονδυλική στήλη του «Συναγερμού» απετέλεσαν το «Λαϊκό Ενωτικό Κόμμα» των Παν. Κανελλοπούλου και Στέφ. Στεφανοπούλου (σε αυτό μετείχε και ο Κων. Καραμανλής) και το «Νέο Κόμμα» του Σπ. Μαρκεζίνη.


Στις εκλογές του Νοεμβρίου 1952, ο «Ελληνικός Συναγερμός» εσημείωσε σαρωτική νίκη. Επί 300 εδρών έλαβε τις 240, ενώ στις επαναληπτικές εκλογές της 29ης Μαρτίου 1953, στον Πειραιά και στο Ρέθυμνο, εκέρδισε 7 ακόμη έδρες. Με τον Παπάγο συνεργάσθηκε στις εκλογές του 1952 και ο Γ. Παπανδρέου, κατόπιν μεσολαβήσεως της Ελένης Βλάχου, του Δημ. Λαμπράκη, του Μαρκεζίνη, αλλά και του συμβούλου της Αμερικανικής Πρεσβείας, του Μέμινγκερ. Μια νέα εποχή άρχιζε για τη χώρα. Το κύρος του Στρατάρχου ήταν αναμφισβήτητο. Η παλαιά ψυχρότης με το Στέμμα είχε ξεπερασθεί. Και τότε ξέσπασε ξαφνικά η απρόσμενη κρίση... Στις 2 Απριλίου 1954, παραιτήθηκε ο Μαρκεζίνης από την κυβέρνηση!

Η άνοδος του Καραμανλή
Δεν υπάρχει αμφιβολία ότι η άνοδος του Κων. Καραμανλή, οφείλετο στην εύνοια των Ανακτόρων. Φυσικοί διάδοχοι του Παπάγου ήσαν ο Στέφανος Στεφανόπουλος και ο Παν. Κανελλόπουλος.
Τελικώς, ενώ οι περισσότεροι βουλευτές του «Συναγερμού» είχαν ήδη ταχθεί υπέρ του Στεφανοπούλου, σταθμίζοντας το γεγονός ότι αυτή ήταν η επιθυμία του βασιλέως, υπέρ δηλαδή του πρώην υπουργού Δημ. Εργων, εστήριξαν τον Καραμανλή. Ο Στέφανος Στεφανόπουλος ποτέ δεν συγχώρησε τη στάση του Καραμανλή. Ο Καραμανλής δεν ήθελε να αποτελεί ο ίδιος συνέχεια του «Συναγερμού» και σε λίγες μέρες ανακοίνωσε τη δημιουργία της «Εθνικής Ριζοσπαστικής Ενώσεως», στην οποία προσεχώρησαν και στελέχη των Φιλελευθέρων, όπως οι Κων. Τσάτσος, Ευάγγ. Αβέρωφ και Γρηγ. Κασιμάτης.

Για να αντιμετωπίσουν τον Καραμανλή, τα κόμματα της αντιπολιτεύσεως ενώθηκαν σε ένα σχήμα, τη «Δημοκρατική Ενωση» υπό τον Γεώργιον Παπανδρέου. Σ' αυτό το σχήμα μετείχε και η ΕΔΑ, αλλά και το Λαϊκόν Κόμμα του Κων. Τσαλδάρη.
Στις εκλογές του Φεβρουαρίου 1956 η «Δημοκρατική Ενωσις» ήλθε πρώτη σε ψήφους, αλλά χάρις στο «τριφασικό» εκλογικό σύστημα και στην ανισότητα του μέτρου, η ΕΡΕ επλειοψήφησε σε έδρες. Κι όταν προσετέθησαν και τα αποτελέσματα των στρατιωτικών τμημάτων, η δύναμη της ΕΡΕ ενισχύθηκε. Η νέα κυβέρνηση Καραμανλή ορκίσθηκε στις 29 Φεβρουαρίου του 1956.

Η «αποστασία» στην ΕΡΕ
Από το 1957 είχαν αρχίσει επαφές κυβερνήσεως με την ηγεσία του Κόμματος των Φιλελευθέρων, για τη σύνταξη νέου εκλογικού νόμου, που να ευνοεί το Κέντρο έναντι της Αριστεράς. Η συμφωνία ΕΡΕ - Φιλελευθέρων, τελικά μονογραφήθηκε το πρωί της 27ης Φεβρουαρίου 1958. Ο Καραμανλής έχοντας πληροφορίες ότι θα εκδηλωθούν αντιδράσεις μέσα από το κόμμα του, ανεκοίνωσε αιφνιδιαστικά το νέο εκλογικό σύστημα της Ενισχυμένης Αναλογικής, σε έκτακτο Υπουργικό Συμβούλιο. Ο Γ. Ράλλης και ο Παν. Παπαληγούρας, κατηγόρησαν τον Καραμανλή για αυταρχικές τάσεις, προειδοποίησαν ότι με αυτόν τον εκλογικό νόμο, δεύτερη θα ερχόταν η Αριστερά και υπέβαλαν τις παραιτήσεις των. Την 1η Μαρτίου 1958 απεχώρησαν άλλοι 15 βουλευτές.

Ο αρχηγός της ΕΡΕ παραιτήθηκε και οδήγησε τη χώρα στις κάλπες. Τότε σχηματίσθηκε και η «Ενωσις Λαϊκού Κόμματος» με αρχηγούς τους: Κων. Τσαλδάρη, Παν. Κανελλόπουλο και Στέφ. Στεφανόπουλο. Σ' αυτή την περίοδο ο Κανελλόπουλος ήσκησε έντονη αντιπολίτευση κατά του Καραμανλή.

Τα αποτελέσματα των εκλογών της 11ης Μαΐου 1958 απετέλεσαν οδυνηρή έκπληξη για το Κόμμα των Φιλελευθέρων, που ήλθε τρίτο κόμμα. Εντύπωση προεκάλεσε η άνοδος της ΕΔΑ που ανεδείχθη σε αξιωματική αντιπολίτευση, ενώ ο Καραμανλής εσημείωσε την πλέον αδιαμφισβήτητη νίκη σε όλη του την πορεία. Η ΕΡΕ εκέρδισε 171 έδρες, η ΕΔΑ 79, οι Φιλελεύθεροι 36.
Στις 19 Σεπτεμβρίου του 1961, ο Γεώργιος Παπανδρέου ανήγγειλε την ίδρυση της Ενώσεως Κέντρου. Η χώρα βάδιζε τώρα εκ νέου στις κάλπες, με υπηρεσιακή κυβέρνηση υπό τον στρατηγό Κων. Δόβα. Οι εκλογές αυτές προκάλεσαν αίσθηση και έμειναν στην Ιστορία ως εκλογές «βίας και νοθείας». Πράγματι, υπό την κάλυψη του αρχηγού του ΓΕΣ, Στρατηγού Βασ. Καρδαμάκη, ο «νέος ΙΔΕΑ», με πυρήνα τα πρόσωπα που πρωταγωνίσθησαν κατά την 21η Απριλίου, ήσκησεν πίεση στην επαρχία για να μην επαναληφθεί η άνοδος της Αριστεράς του 1958. Τα αποτελέσματα έδωσαν την πλειοψηφία στην ΕΡΕ με 176 έδρες, ποσοστό 58,66 και στην Ενωση Κέντρου που είχε συνεργαστεί με τον Μαρκεζίνη 100 έδρες, ποσοστό 33,33, ενώ το ΠΑΜΕ της Αριστεράς έλαβε 24 έδρες.

Κέντρο και Αριστερά κατήγγειλαν το «εκλογικόν πραξικόπημα», το πολιτικό θερμόμετρο ανέβηκε και τότε άρχισε ο ανένδοτος αγών της Ενώσεως Κέντρου. Οι συνεδριάσεις στη Βουλή, υπήρξαν θυελλώδεις.
Η δολοφονία του συνεργαζομένου με την ΕΔΑ βουλευτή Γρηγ. Λαμπράκη στη Θεσσαλονίκη, θα οξύνει στο έπακρον την πολιτική ατμόσφαιρα. Με τον πολιτικό σάλο που δημιουργήθηκε, η κυβέρνηση άρχισε να κλονίζεται. Μετά την άρνηση του Βασιλέως Παύλου να αποδεχθεί τη σύσταση του πρωθυπουργού για αναβολή της επισήμου επισκέψεως των βασιλέων στην Αγγλία, ο Καραμανλής υπέβαλε την παραίτηση της κυβερνήσεώς του.

Στις 9 Δεκεμβρίου 1963, ο Καραμανλής έφυγε με τη σύζυγό του Αμαλία αιφνιδιαστικά από την Ελλάδα. Στο αεροδρόμιο τον συνόδευσαν ο Παν. Κανελλόπουλος και λίγοι συνεργάτες του. Τότε ο ιδρυτής της ΕΡΕ ανεκοίνωσε στον Κανελλόπουλο ότι με επιστολή του προς την κοινοβουλευτική ομάδα του κόμματος, ανέθετε την αρχηγία σε εκείνον.

Ο Παν. Κανελλόπουλος δεν αρκέσθηκε στην υπόδειξη του Καραμανλή προς τους βουλευτές της ΕΡΕ να τον δεχθούν ως νέο αρχηγό. Σε μεγάλη σύσκεψη, εζήτησε από την κοινοβουλευτική ομάδα να εγκρίνει ή να απορρίψει την εκλογή του ως αρχηγού της ΕΡΕ. Τελικώς, ο Κανελλόπουλος εψηφίσθη ομοφώνως. Ο Γ. Παπανδρέου, επειδή δεν ήθελε να στηρίζεται στις ψήφους της ΕΔΑ κατέφυγε εκ νέου στις κάλπες το 1964. Το αποτέλεσμα των εκλογών έδωσε τη νίκη στην Ενωση Κέντρου με το 53%. Η αποκάλυψη της οργανώσεως ΑΣΠΙΔΑ και οι διασυνδέσεις της με τον Ανδρέα Παπανδρέου, προκάλεσαν πολιτικό σάλο, και τελικά οδήγησαν τον Γεώργιο Παπανδρέου σε παραίτηση. Η χώρα μεταβλήθηκε σε πολιτικό καμίνι.

Η ΕΡΕ εστήριξε τις τρεις διαδοχικές κυβερνήσεις από τον χώρο του Κέντρου (Νόβα, Τσιριμώκου, Στεφανόπουλου). Η Βουλή είχε μεταβληθεί σε πεδίο συγκρούσεων. Σε συναντήσεις στο Καστρί Γ. Παπανδρέου - Π. Κανελλόπουλου, μακριά από τα φώτα της δημοσιότητας, οι δύο ηγέτες μπορούσαν να συζητούν διαφορετικά. Η κομματική αντιπαράθεση, δεν είχε επισκιάσει ποτέ την παλαιά προσωπική τους φιλία.

Με τις μυστικές συναντήσεις στο Τατόι μεταξύ Βασιλέως Κωνσταντίνου - Γ. Παπανδρέου - Παν. Κανελλοπούλου γίνεται ένα μεγάλο βήμα. Οι σχέσεις Βασιλέως - αρχηγού του Κέντρου αποκαθίστανται και συμφωνούν για ανατροπή της κυβερνήσεως Στεφανοπούλου και υπηρεσιακή κυβέρνηση.

Στις 3 Απριλίου 1967, ο Βασιλεύς Κωνσταντίνος ανέθεσε τον σχηματισμό κυβερνήσεως στον αρχηγό της ΕΡΕ για να οδηγήσει τη χώρα στις κάλπες τον Μάιο του ιδίου έτους. Αντί τα κόμματα εκείνη την κρίσιμη στιγμή να στηρίξουν τον ηγέτη της ΕΡΕ τον επολέμησαν, επιταχύνοντας τοιουτοτρόπως την πτώση της Δημοκρατίας.
www.kathimerini.gr

Οι Βοιωτοί Πεσόντες στον Β' ΠΠ-Μέρος Β'

Η μεγαλοσύνη των Εθνών δεν μετριέται με το στρέμμα.
Με της καρδιάς το πύρωμα μετριέται και το αίμα.
Κωστής Παλαμάς


Συνεχίζουμε με το δεύτερο μέρος τη δημοσίευση των Βοιωτών που έπεσαν στον ελληνοϊταλικό και ελληνογερμανικό πόλεμο του 1940-1941. Το πρώτο μέρος δείτε το εδώ.
Οι Βοιωτοί Πεσόντες στον Β' ΠΠ-Μέρος Α'


Λ
Λάμπρου Ιωάννης του Δημητρίου. Δεκανέας. Γεννήθηκε στη Θήβα Βοιωτίας το 1911, του 3ου ΣΠ. Φονεύθηκε στο ύψωμα Αηδονοχωρίου Κόνιτσας στις 22 Νοεμβρίου 1940.
Λέλας Αριστείδης του Κωνσταντίνου. Στρατιώτης. Γεννήθηκε στην Αλίαρτο Λιβαδειάς Βοιωτίας το 1909, του 36ου ΣΠ. Φονεύθηκε στο ύψωμα Μπένσας (νότια του Τεπελενίου) στις 31 Δεκεμβρίου 1940.
Λεμονάκης Αγησίλαος του Δημητρίου. Στρατιώτης. Γεννήθηκε στη Θήβα Βοιωτίας το 1907, του IV Τάγματος Πολυβόλων Κινήσεως. Φονεύθηκε στο Ζερέτσι (βορειοδυτικά της Μοσχοπόλεως) στις 17 Φεβρουαρίου 1941.
Λεπενιώτης Κωνσταντίνος του Νικολάου. Λοχίας. Γεννήθηκε στην Παλαιοπαναγιά Θηβών Βοιωτίας το 1910, του 7ου ΣΠ. Φονεύθηκε στο ύψωμα 466 (Τσερεγκούνι) στις 16 Ιανουαρίου 1941.
Λιάκος Βασίλειος του Χαραλάμπους. Στρατιώτης. Γεννήθηκε στην Αγία Τριάδα Λιβαδειάς Βοιωτίας το 1913, του 42ου Συντάγματος Ευζώνων. Πέθανε στο ύψωμα 926 ( Μάλι Σπατ Τεπελενίου) στις 30 Δεκεμβρίου 1940.
Λιάκος Ιωάννης του Βασιλείου. Στρατιώτης. Γεννήθηκε στον Ελικώνα Λιβαδειάς Βοιωτίας το 1913, του 22ου ΣΠ. Φονεύθηκε στο Πόγραδετς στις 9 Απριλίου 1941.
Λιάκος Ιωάννης. Στρατιώτης. Γεννήθηκε στη Λιβαδειά Βοιωτίας το 1913, του 42ου Συντάγματος Ευζώνων. Σκοτώθηκε στη Επαρχία Δωδώνης.
Λιάκος Κωνσταντίνος του Λάμπρου. Δεκανέας. Γεννήθηκε στον Ελικώνα Λιβαδειάς Βοιωτίας το 1912, του 1ου Συντάγματος Ορειβατικού Πυροβολικού. Φονεύθηκε στο ύψωμα Κιάφε Λουζίτ Τρεμπεσίνας στις 10 Μαρτίου 1941.
Λιάκου Χαράλαμπος του Βασιλείου. Στρατιώτης. Γεννήθηκε στο Ερημόκαστρο Θηβών Βοιωτίας το 1912, του 3ου ΣΠ. Φονεύθηκε στο ύψωμα Δόντι ( Γκόλικο Τεπελενίου) στις 24 Μαρτίου 1941.
Λίγκος Βασίλειος του Γεωργίου. Στρατιώτης. Γεννήθηκε στην Πύλη Θηβών Βοιωτίας το 1918, του 20ου ΣΠ. Φονεύθηκε στο ύψωμα 925 (Τομορίτσα) στις 11 Απριλίου 1941.
Λύτρας Γεώργιος του Γεωργίου. Στρατιώτης. Γεννήθηκε στην Αράχωβα Λιβαδειάς Βοιωτίας το 1910, του 33ου ΣΠ. Φονεύθηκε στο Μάλι Φερόσι στις 2 Ιανουαρίου 1941.
Μ
Μαγγίνας Δημήτριος του Ιωάννη. Στρατιώτης. Γεννήθηκε στα Σκούρτα Θηβών το 1915, του 3ου ΣΠ. Φονεύθηκε στην Πεστάνη (νοτιοανατολικά του Τεπελενίου) στις 25 Φεβρουαρίου 1941.
Μακρής Ιωάννης του Γεωργίου. Στρατιώτης. Γεννήθηκε στο Μούλκι Λιβαδειάς Βοιωτίας το 1917, του 27ου ΣΠ. Φονεύθηκε στο ύψωμα 2148 (Κάμια) στις 12 Φεβρουαρίου 1941. Μαλιγκούρας Γεώργιος του Βελισσαρίου. Δεκανέας. Γεννήθηκε στην Αράχωβα Βοιωτίας το 1912, του Ι Συντάγματος Ορειβατικού Πυροβολικού. Φονεύθηκε στο Μαζάνι (Τρεμπεσίνα) στις 11 Μαρτίου 1941.
Μάμαλης Δημήτριος του Ηλία. Στρατιώτης. Γεννήθηκε στο Μουρίκιο Θηβών Βοιωτίας το 1916, του 3ου ΣΠ. Πέθενε στο Στρατιωτικό Νοσοκομείο Ιωαννίνων στις 20 Νοεμβρίου 1940. Μάμαλης Θεόδωρος του Γεωργίου. Στρατιώτης. Γεννήθηκε στις Θεσπιές Βοιωτίας το 1916, του 3ου ΣΠ. Φονεύθηκε στην Πεστάνη (νοτιοανατολικά του Τεπελενίου) στις 17 Φεβρουαρίου 1941.
Μάμαλης Λεωνίδας του Χρήστου. Στρατιώτης. Γεννήθηκε στην Ευαγγελίστρια Βοιωτίας το 1907, του 66ου ΣΠ. Πέθανε στο ΧΙ Ορεινό Χειρουργείο (Τσερεβόντε) στις 31 Δεκεμβρίου 1940.
Μαρδίτσης Ζήσης του Ιωάννη. Στρατιώτης. Γεννήθηκε στο Κλειδί Θηβών Βοιωτίας το 1906, του 20ου ΣΠ. Φονεύθηκε στον Κόκκινο Λόφο περιοχής Τσιροτάτε Τομορίτσα στις 15 Φεβρουαρίου 1941.
Μάρκου Αναστάσιος του Ιωάννη. Στρατιώτης. Γεννήθηκε στα Βάγια Θηβών Βοιωτίας το 1910, του 16ου ΣΠ. Φονεύθηκε στο ύψωμα 1300 (Τρεμπεσίνας) στις 22 Φεβρουαρίου 1941. Ματζώρος Ιωάννης του Γεωργίου. Δεκανέας. Γεννήθηκε στον Αγιο Δημήτριο Λιβαδειάς το 1914, του 42ου Συντάγματος Ευζώνων. Φονεύθηκε στην Κακαβιά στις 27 Νοεμβρίου 1940. Μελετίου Λουκάς του Δημητρίου. Στρατιώτης. Γεννήθηκε στο Μούλκι Λιβαδειάς Βοιωτίας το 1911, του Ι Συντάγματος Ορειβατικού Πυροβολικού. Σκοτώθηκε στο χωριό Μάζανι στις 11 μαρτίου 1941.
Μηνάς Νικόλαος του Ιωάννη. Στρατιώτης. Γεννήθηκε στα Βάγια Θηβών το 1915, του 3ου ΣΠ. Φονεύθηκε στο ύψωμα Γκόλικο (νοτιοανατολικά του Τεπελενίου) στις 9 Μαρτίου 1941. Μιχάλενας Γεώργιος του Κωνσταντίνου. Στρατιώτης. Γεννήθηκε στο Μαυρομάτι Θηβών το 1919, του Κέντρου Εκπαιδεύσεως Πατρών. Πέθανε στο Προσωρινό Νοσοκομείο Αμαλιάδας στις 10 Απριλίου 1941.
Μίχας Κωνσταντίνος του Αθανασίου. Στρατιώτης. Γεννήθηκε στα Σκούρτα Θηβών το 1917, του VII Συνοριακού Τομέως. Φονεύθηκε στη θέση Κρέστη (υψίπεδο Νευροκοπίου) στις 7 Απριλίου 1941.
Μπαϊρακτάρης Γεώργιος. Στρατιώτης. Γεννήθηκε στη Δαύλεια Βοιωτίας το 1912, του 36ου ΣΠ. Σκοτώθηκε στις 29 Δεκεμβρίου 1940 στην Μπένσια.
Μπαϊρακτάρης Δημήτριος του Ιωάννη. Στρατιώτης. Γεννήθηκε στη Δαύλεια Βοιωτίας το 1917, της Υπηρεσίας Διαλογής Λαφύρων. Φονεύθηκε σε αεροπορικό βομβαρδισμό στο Αλβανικό Μέτωπο στις 19 Απριλίου 1941.
Μπακάλης Αναστάσιος του Γεωργίου. Στρατιώτης. Γεννήθηκε στην Αράχωβα Βοιωτίας, του 33 ΣΠ. Φονεύθηκε στο ύψωμα 1180 (Βινάν) στις 24 Ιανουαρίου 1941.
Μπάρλος Γεώργιος του Στάμου. Στρατιώτης. Γεννήθηκε στην Αράχωβα Λιβαδειάς Βοιωτίας το 1909, του 3ου Συντάγματος Βαρέος Πυροβολικού. Πέθανε στο Σ3 Νοσοκομείο Διακομιδής Ιωαννίνων στις 23 Δεκεμβρίου 1940.
Μπάρμπας Κωνσταντίνος του Νικολάου. Στρατιώτης. Γεννήθηκε στο Σχηματάρι Θηβών το 1916, του 31ου ΣΠ. Φονεύθηκε στο Σέντελι στις 23 Μαρτίου 1941.
Μπελεγράτης Χαράλαμπος του Αντωνίου. Στρατιώτης. Γεννήθηκε στην Τανάγρα Θηβών το 1911, του 33ου ΣΠ. Φονεύθηκε στο Μπούμπεσι στις 24 Ιανουαρίου 1941.
Μπίμπασης Γεώργιος του Σωτηρίου. Στρατιώτης. Γεννήθηκε στις Θεσπιές Βοιωτίας το 1908, του Α’ Συντάγματος Βαρέος Πυροβολικού. Φονεύθηκε έξω από τα Βασιλικά Πωγωνίου Ιωαννίνων στις 27 Νοεμβρίου 1940.
Μπίνιος Λουκάς του Παναγιώτη. Στρατιώτης. Γεννήθηκε στη Λιβαδειά Βοιωτίας το 1917, του 52ου ΣΠ. Φονεύθηκε στο ύψωμα 1220 (ανατολικά της Κλεισούρας) στις 21 Δεκεμβρίου 1940.
Μπλάνας Χρήστος. Στρατιώτης. Γεννήθηκε στα Χάλια το 1907, του 34 ΣΠ. Σκο΄τωθηκε στην Κακαβιά στις 19 Απριλίου 1941.
Μπόγρης Κωνσταντίνος. Στρατιώτης. Γεννήθηκε το 1916 στις Θεσπιές, του 34ου ΣΠ. Εφονεύθη στο Υψωμα 802 στις 6 Φεβρουαρίου 1941.
Μπόρος Δημήτριος του Μιχαήλ. Στρατιώτης. Γεννήθηκε στη Θήβα Βοιωτίας το 1915, του 3ου ΣΠ. Φονεύθηκε στο Αηδονοχώρι Κόνιτσας στις 2 Νοεμβρίου 1940.
Μπουλμπασάς Κωνσταντίνος του Χαραλάμπους. Στρατιώτης. Γεννήθηκε στη Λιβαδειά Βοιωτίας το 1914, του 36ου ΣΠ. Φονεύθηκε στο Υψωμα 1285 (στενά Κλεισούρας) στις 15 Φεβρουαρίου 1941.
Μπουνταλάς Νικόλαος του Ιωάννη. Στρατιώτης. Γεννήθηκε στο Βελή Ρωμαίικου Λιβαδειάς το 1910, του 90ού ΣΠ. Πέθανε στο Β1 Πεδινό Νοσηλευτικό Τμήμα (Κοσίνα) στις 6 Φεβρουαρίου 1941.
Μπουραντάς Γεώργιος του Κωνσταντίνου. Στρατιώτης. Γεννήθηκε στη Στεφάνη Θηβών Βοιωτίας το 1914, του 3ου ΣΠ. Φονεύθηκε στο ύψωμα Βασιλικό στις 16 Νοεμβρίου 1940. Μπουτσαλής Παναγιώτης του Πυθαγόρα. Στρατιώτης. Γεννήθηκε στη Θήβα Βοιωτίας το 1914, του 3ου ΣΠ. Φονεύθηκε στο ύψωμα 926 στις 6 Δεκεμβρίου 1940.
Μπράλλιος Αργύριος του Χρήστου. Στρατιώτης. Γεννήθηκε στον Αγιο Δημήτριο Λιβαδειάς Βοιωτίας το 1912, του 42ου Συντάγματος Ευζώνων. Φονεύθηκε στην περιοχή Τεπελενίου στις 14 Απριλίου 1941.
(Μυ)ρογιάννος Βασίλειος του Ιωάννη. Στρατιώτης. Γεννήθηκε στον Ελικώνα Βοιωτίας το 1916, του 13ου ΣΠ. Φονεύθηκε στο Μάλι Σπαντάριτ (βόρεια της Κλεισούρας) στις 11 Μαρτίου 1941.
Μωραίτης Αναστάσιος του Δημητρίου. Στρατιώτης. Γεννήθηκε στο Θούριο Βοιωτίας το 1910, του 36ου ΣΠ. Πέθανε στο 1ο Στρατιωτικό Νοσοκομείο Ιωαννίνων στις 25 Δεκεμβρίου 1940.
Μωραϊτης Λουκάς του Πέτρου. Στρατιώτης. Γεννήθηκε στο Παρόριο Λοκρίδας (νυν Βοιωτίας) το 1915, του 42ου Συντάγματος Ευζώνων. Πέθανε στο Σ1 Πεδινό Χειρουργείο στις 22 Ιανουαρίου 1941.
Μωραίτης Χαράλαμπος. Στρατιώτης. Γεννήθηκε στη Λιβαδειά Βοιωτίας το 1912, του 50ού ΣΠ. Φονεύθηκε στο Μάλι Σπάνταριτ (βόρεια της Κλεισούρας) στις 9 Μαρτίου 1941.
Ν
Νάνος Παναγιώτης του Κωνσταντίνου. Στρατιώτης. Γεννήθηκε στη Λιβαδειά Βοιωτίας το 1909, του 36ου ΣΠ. Φονεύθηκε στο Ζάβροχο Πωγωνίου στις 3 Δεκεμβρίου 1940.
Νίκας Νικόλαος του Αναστασίου. Στρατιώτης. Γεννήθηκε στο Κόκκινο Βοιωτίας το 1910, του 3ου ΣΠ. Φονεύθηκε στη μάχη της Βίγλας στις 16 Νοεμβρίου 1940.
Νικολάου Δημήτριος. Λοχίας. Γεννήθηκε στον Αλίαρτο το 1908, του 36ου ΣΠ. Σκοτώθηκε στην Πεστάνη στις 28 Φεβρουαρίου 1941.
Νταλιάνης Ιωάννης του Αθανασίου. Στρατιώτης. Γεννήθηκε στη Λιβαδειά Βοιωτίας το 1913, της Φρουράς Γέφυρας Σιδηροδρομικού Σταθμού. Φονεύθηκε στην Κλινική Τσιγιάννη Λιβαδειάς σε αεροπορικό βομβαρδισμό στις 20 Απριλίου 1941.
Ντούλιος Παναγιώτης του Δημητρίου. Στρατιώτης. Γεννήθηκε στα Βάγια Θηβών το 1914, του 3ου ΣΠ. Φονεύθηκε στο ύψωμα 1585 (Πετσάρι Τεπελενίου) στις 18 Ιανουαρίου 1941.
Ο
Οικονόμου Ευστάθιος του Γεωργίου. Δεκανέας. Γεννήθηκε στην Αράχωβα Βοιωτίας το 1917, του 81ου ΣΠ. Φονεύθηκε στο χωριό Μουριές Κιλκίς στις 6 Απριλίου 1941.

Οι Βοιωτοί Πεσόντες στον Β' ΠΠ-Μέρος Α'

Εις οιωνός άριστος αμύνεσθαι περί πάτρης.

Ομήρου Ιλιάς Μ 243

Βαρύ ήταν το τίμημα που εκλήθη να καταβάλει η Ελλάδα για την υπεράσπιση των εδαφών της από τους εισβολείς κατά τη διάρκεια του Β' Παγκοσμίου Πολέμου. Σύμφωνα με τα στοιχεία της Διεύθυνσης Ιστορίας Στρατού οι απώλειες των Ελληνικού Στρατού κατά τον ελληλοϊταλικό και ελληνογερμανικό πόλεμο 1940-41 ήταν.
Νεκροί Αξιωματικοί 712, Οπλίτες 12. 636
Τραυματίες Αξιωματικοί 1.484, Οπλίτες 61.179
Αγνοούμενοι Αξιωματικοί 53, Οπλίτες 1.237
Σύνολο Αξιωματικοί 2.249, Οπλίτες 75.052

Ολες οι ελληνικές περιφέρειες έδωσαν στον αγώνα τα καλύτερα παλικάρια τους χωρίς να γίνεται εξαίρεση για τη Βοιωτία. Σύμφωνα με την έκδοση του Γενικού Επιτελείου Στρατού με τίτλο "Στοιχεία Πεσόντων Καταγομένων από τον νομό Βοιωτίας κατά τον Β' Παγκόσμιο Πόλεμο 1940-1941" 208 Βοιωτοί πότισαν με το τελευταίο τους αίμα το δέντρο της ελευθερίας σε όλα τα μήκη και τα πλάτη της ελληνικής γης.

Οι πρώτοι νεκροί

Ο πρώτος νεκρός Ελληνας στρατιώτης ήταν εκείνο το πρωινό της 28ης Οκτωβρίου ο Βασίλειος Τσαβαλιάρης από την Πιάλεια Τρικάλων, στο 21ο Φυλάκιο των ελληνολαβανικών συνόρων.

Την 1η Νοεμβρίου 1940 σκοτώθηκε ο πρώτος Έλληνας αξιωματικός του Στρατού Ξηράς, ο υπολοχαγός Αλέξανδρος Διάκος(γνωστός και από το Ασμα Ηρωικό Και Πένθιμο... του Οδυσσέα Ελύτη), του 4ουΣΠ, από τη Χάλκη Δωδεκανήσου, μαχόμενος ηρωικά, στο ύψωμα Τσούκα ανατολικά του χωριού Φούρκα. Την 1η Νοεμβρίου φονεύεται και ο πρώτος Βοιωτός: σε αεροπορικό βομβαρδισμό τραυματίζεται θανάσιμα στον Σ.Σ. Λάρισας ο έφεδρος ανθυπασπιστής Ηλίας Καστρίτης από το Δίστομο. Το γεγονός επιβεβαιώνεται (και) από τον Μιλτιάδη Νικολάου (Ενα συγκινητικό Ημερολόγιο από το Μέτωπο και μια φωτογραφία που αναζητεί τρία πρόσωπα.) ο οποίος στο Ημερολόγιο Από το Μέτωπο, σελ 21, αναφέρει.

"Δευτέρα 4 Νοεμβρίου 1940....Ωρα 11, μακράς διαρκείας συναγερμός χωρίς να φανούν αεροπλάνα, έμαθα από τον Βαρελά ότι εφονεύθη ο Ηλίας Καστρίτης στη Λάρισα από επιδρομή αεροπλάνων".

Ο πρώτος Βοιωτός που έπεσε υπέρ πατρίδος στην ελληνοαλβανική μεθόριο είναι ο Δημήτριος Μπόρος του Μιχαήλ που γεννήθηκε στη Θήβα το 1915, κατετάγη στο 3ο Σύνταγμα Πεζικού και εφονεύθη στο Αηδονοχώρι Κόνιτσας στις 2 Νοεμβρίου 194ο. Δείτε και τους υπολοίπους Βοιωτούς Πεσόντες των πολέμων 1940-1941 που η viotia αναρτά σε συνέχειες και κατ' αλφαβητική σειρά.

Βοιωτοί Αξιωματικοί

Βενιζέλος Κωνσταντίνος, ανθυπολοχαγός που γεννήθηκε στο Λεοντάρι Βοιωτίας, του 34ου Σ.Π. Φονεύθηκε στην Πεστάνη (ΝΑ του Τεπελενίου) στις 29 Δεκεμβρίου 1940.

Βιεννάς Λουκάς του Χαραλάμπους, ανθυπασπιστής που γεννήθηκε στη Δομβραίνα Θηβών το 1906, του 33ου Σ. Πεζικού. Φονεύθηκε στο ύψωμα 802 (Μπούμπεσι ΒΔ της Κλεισούρας) στις 4 Φεβρουαρίου 1941.

Βλάχος ή Ευσταθίου Αθανάσιος του Θεοδώρου, έφεδρος ανθυπολοχαγός. Γεννήθηκε στη Θήβα Βοιωτίας το 1910, του 19ου ΣΠ. Φονεύθηκε στο ύψωμα 731 (ΒΔ Κλεισούρας) στις 26 Μαρτίου 1941.

Βλάχος Πέτρος του Θεοδώρου, ανθυπολοχαγός: Γεννήθηκε στη Θήβα Βοιωτίας το 1919. Φονεύθηκε στη θέση Κρακώρ του Οχυρού Ρούπελ, στις 8 Απριλίου 1941. ( Για τον Πέτρο Βλάχο υπάρχει μια μάλλον αξιόπιστη πληροφορία ότι ήταν Λιβαδείτης και όχι Θηβαίος).

Δάνδαλος Κωνσταντίνος του Δημητρίου, Εφεδρος Υπολοχαγός: Γεννήθηκε στη Λιβαδειά το 1908, του 5ου Σ.Π. Φονεύθηκε στο ύψωμα 717 (Μπρέγκου Ραπίτ) στις 24 Ιανουαρίου 1941.

Καστρίτης Ηλίας του Αργυρίου, Εφεδρος Ανθυπασπιστής: γεννήθηκε στο Δίστομο Βοιωτίας το 1911 του 4ου Σ.Π.. Φονεύθηκε σε αεροπορικό βομβαρδισμό στη Λάρισα την 1η Νοεμβρίου 1940.

Μεντζίλης Χρήστος του Μάρκου, Εφεδρος Ανθυπολοχαγός: Γεννήθηκε στη Λεβάδεια Βοιωτίας το 1915, του 4ου ΣΠ. Φονεύθηκε στο Ελεύθερο Κόνιτσας (ύψωμα Αγίου Αθανασίου) στις 11 Νοεμβρίου 1940.

Μπρέχος Ευάγγελος του Κωνσταντίνου, Εφεδρος Ανθυπολοχαγός: Γεννήθηκε στην Ασωπία (Χλεμποτσάρι) Βοιωτίας το 1914, του 3ου ΣΠ. Φονεύθηκε στη μάχη του υψώματος 929 (Μπένσια Ν. Τεπελενίου) στις 19 Δεκεμβρίου 1940.

Μπρούμας Πέτρος του Σπυρίδωνος, Ανθυπολοχαγός: Γεννήθηκε στην Ασωπία (Χλεμποτσάρι) Βοιωτίας το 1921. Πέθανε συνεπεία τραυμάτων στο Β’ Στρατιωτικό Νοσοκομείο στις 27 Ιανουαρίου 1941.

Ρουπάκας Βασίλειος του Κωνσταντίνου, Υπολοχαγός: Γεννήθηκε στο Πυρί Θηβών Βοιωτίας το 1916, του 40ού Συντάγματος Ευζώνων. Φονεύθηκε στο ύψωμα Καλαράτι (Β. Χειμἀρρας) στις 26 Δεκεμβρίου 1940.

Οπλίτες
Α
Αγάθης Αλέξιος του Σωτηρίου. Λοχίας. Γεννήθηκε στα Σκούρτα Θηβών το 1914, του 3ου ΣΠ. Φονεύθηκε στο 921 ύψωμα (νότια του Τεπελενίου) στις 6 Δεκεμβρίου 1940.

Αγγελής Κωνσταντίνος του Ευσταθίου. Στρατιώτης. Γεννήθηκε στην Αράχωβα Βοιωτίας το 1911, του 1ου Συντάγματος Ορεινού Πυροβολικού. Φονεύθηκε στο Μπούμπεσι στις 6 Φεβρουαρίου 1941.

Αγγέλου Απόστολος του Παναγιώτη. Λοχίας. Γεννήθηκε στο Καπαρέλλι Βοιωτίας το 1910 του 7ου ΣΠ. Πέθανε στο Β ’Πεδινό Νοσηλευτικό τμήμα (Κοσίνα) στις 25 Ιανουαρίου 1941.

Αγγέλου Λουκάς του Κωνσταντίνου. Στρατιώτης. Γεννήθηκε στα Βάγια Βοιωτίας το 1917 ή το 1912 του 3ου ΣΠ. Φονεύθηκε στη μάχη της Βίγλας στις 17 Νοεμβρίου 1940.

Αγραφιώτης Λουκάς του Σπυρίδωνος. Δεκανέας. Γεννήθηκε στη Λιβαδειά το 1916, του 36ου ΣΠ. Φονεύθηκε στο ύψωμα Μπένσιας στις 29 Δεκεμβρίου 1940.

Αθανασίου Ευάγγελος του Παναγιώτη. Στρατιώτης. Γεννήθηκε στην Πέτρα Λιβαδειάς το 1914 του ΙΙΙ/36 Τάγματος Πεζικού. Φονεύθηκε στην Πεστάνη (νοτιοανατολικά του Τεπελενίου) στις 28 Φεβρουαρίου 1941.

Αλεξανδράκος Γεώργιος του Παναγιώτη. Στρατιώτης. Γεννήθηκε στην Αράχωβα Βοιωτίας το 1917 του 27ου ΣΠ. Φονεύθυηκε στο ύψωμα 2148 Κάμιας στις 12 Φεβρουαρίου 1941.

Αλμπάνης Κωνσταντίνος του Χρήστου. Δεκανέας. Γεννήθηκε στη Λιβαδειά το 1912, του 42ου Συντάγματος Ευζώνων. Φονεύθηκε στο Αργυροχώρι Πωγωνίου τις 2 Δεκεμβρίου 1940.

Αναστασίου Ιωάννης του Χρήστου. Δεκανέας. Γεννήθηκε στην Ελλοπία Θηβών το 1913, του 1ου Συντάγματος Ιππικού. Φονεύθηκε στη μάχη της Ζαβόλιανης (περιοχή Φράσερι) στις 29 Νοεμβρίου 1940.

Αναστασίου Σωτήριος του Κωνσταντίνου. Στρατιώτης. Γεννήθηκε στο Κλειδί Θηβών το 1917 του 29ου ΣΠ. Φονεύθηκε στο ύψωμα Σεντέλι στις 10 Μαρτίου 1941.

Ανυφαντής Ηρακλής του Αναστασίου. Στρατιώτης. Γεννήθηκε στον Ελεώνα Θηβών το 1913, του 3ου ΣΠ. Φονεύθηκε στο ύψωμα 926 στις 26 Δεκεμβρίου 1940.

Αργυρίου Παναγιώτης του Ιωάννη. Στρατιώτης. Γεννήθηκε στο Στείρι Λιβαδειάς το 1909, του Συντάγματος Πυροβολικού. Πέθανε στην Κοσίνα στις 15 Φεβρουαρίου 1941.

Β
Βαλμάς ή Λάμπρου Γεώργιος του Γεωργίου. Δεκανέας. Γεννήθηκε στο Νεοχώρι Θηβών το 1905. Φονεύθηκε στον Σιδηροδρομικό Σταθμό Θηβών σε αεροπορικό βομβαρδισμό στις 20 Απριλίου 1941.

Βασιλειάδης Παναγιώτης του Θεοχάρη. Στρατιώτης. Γεννήθηκε στη Θήβα Βοιωτίας το 1913, του 3ου ΣΠ. Πέθανε σε αιχμαλωσία στη Ζώνη Μοναστηρίου στις 21 Φεβρουαρίου 1941.

Βασιλείου Γεώργιος του Δημητρίου. Στρατιώτης. Γεννήθηκε στη Λιβαδειά Βοιωτίας το 1911, του 66ου ΣΠ. Πέθανε στο ΧΙ Ορεινό Χειρουργείο στις 15 Μαρτίου 1941.

Βασιλείου Ιωάννης του Βασιλείου. Στρατιώτης. Γεννήθηκε στο Αμπελοχώρι Θηβών το 1918, του 33ου ΣΠ. Φονεύθηκε στο υψόμετρο 1220 (ανατολικά της Κλεισούρας) στις 6 Ιανουαρίου 1941.

Βασιληάς Λουκάς του Γεωργίου. Στρατιώτης. Γεννήθηκε στη Λιβαδειά Βοιωτίας το 1907, του 36ου ΣΠ. Φονεύθηκε στη μάχη της Μολυβδοσκεπαστής Κόνιτσας στις 22 Νοεμβρίου 1940.

Βέλλιος Γεώργιος του Παναγιώτη. Στρατιώτης. Γεννήθηκε στο Κυριάκιο Λιβαδειάς το 1913, του 42ου Συντάγματος Ευζώνων. Φονεύθηκε στο ύψωμα 926 στις 4 Ιανουαρίου 1941.

Βέττας Ιωάννης του Παναγιώτη. Στρατιώτης. Γεννήθηκε στην Πετρομαγούλα Βοιωτίας το 1912, του 33ου ΣΠ. Φονεύθηκε στο ὐψωμα 1220 (ανατολικά της Κλεισούρας) την 1η Ιανουαρίου 1941.

Βιλιώτης Χαράλαμπος του Ηρακλή. Λοχίας. Γεννήθηκε στο Λεοντάρι Θηβών το 1913, του 3ου ΣΠ. Φονεύθηκε στο ύψωμα 1285 (Κλεισούρας) στις 27 Ιανουαρίου 1941.

Βισβίνης Βασίλειος του Δημητρίου. Στρατιώτης. Γεννήθηκε στο Βαθύ Αυλίδος Θηβών το 1915, του 3ου ΣΠ. Φονεύθηκε στο ύψωμα Δόντι (νοτιοανατολικά του Τεπελενίου) στις 10 Μαρτίου 1941.

Βλαχοδημήτρης Σπυρίδων του Αλεξάνδρου. Στρατιώτης. Γεννήθηκε στην Πετρομαγούλα Βοιωτίας το 1912, του 1ου Συντάγματος Ορεινού Πυροβολικού. Φονεύθηκε στις 23 Δεκεμβρίου 1940.

Βλάχος Κωνσταντίνος του Ιωάννη. Στρατιώτης. Γεννήθηκε στο Ακραίφνιο Βοιωτίας το 1918, του ΙΙ Συντάγματος Ορεινού Πυροβολικού. Φονεύθηκε στην Παστάνη στις 23 Μαρτίου 1941.

Βυλλιώτης Αλέξανδρος του Σωτηρίου. Δεκανέας. Γεννήθηκε στη Θήβα το 1910. Φονεύθηκε στο Μέτσοβο στις 4 Μαϊου 1941.

Γ
Γάτσιος Κωνσταντίνος του Ευαγγέλου. Δεκανέας. Γεννήθηκε στη Λιβαδειά Βοιωτίας το 1913, του 36ου ΣΠ. Φονεύθηκε στην Πρεμετή στις 19 Δεκεμβρίου 1940.

Γεροκωνσταντής Κωνσταντίνος του Ιωάννη. Λοχίας. Γεννήθηκε στη Λιβαδειά Βοιωτίας το 1913, του 42ου Συντάγματος Ευζώνων. Φονεύθηκε στη Ζαραβίνα Πωγωνίου στις 24 Νοεμβρίου 1940.

Γεώργας Βασίλειος του Ιωάννη. Στρατιώτης. Γεννήθηκε στην Πύλη Βοιωτίας το 1915, του 3ου ΣΠ. Πέθανε στο Στρατιωτικό Νοσοκομείο Ιωαννίνων στις 20 Νοεμβρίου 1940.

Γεωργιάδης Σπυρίδων του Παύλου. Δεκανέας. Γεννήθηκε στον Αγιο Θωμά Θηβών το 1918, του 34ου ΣΠ. Φονεύθηκε στη μάχη της Πεστάνης στις 19 Φεβρουαρίου 1941.

Γκαραβέλης Κωνσταντίνος του Παναγιώτη. Στρατιώτης. Γεννήθηκε στη Σκριπού Λιβαδειάς το 1914, του 42ου Συντάγματος Ευζώνων. Πέθανε στο Στρατιωτικό Νοσοκομείο Ιωαννίνων στις 22 Νοεμβρίου 1940.

Γκικόπουλος Αλέξανδρος του Δημητρίου. Στρατιώτης. Γεννήθηκε στο Ρωμαίικο Βοιωτίας το 1911, του Ι Συντάγματος Ορεινού Πυροβολικού. Φονεύθηκε στο Μάζανι Τρεμπεσίνας στις 11 Μαρτίου 1941.

Γούλας Γεώργιος του Βασιλείου. Λοχίας. Γεννήθηκε στην Πετρομαγούλα Βοιωτίας το 1913, του XV Λόχου Σκαπανέων. Φονεύθηκε στην Κάιτσα Κλεισούρας στις 28 Ιανουαρίου 1941.

Γολεμάτης Ιωάννης. Στρατιώτης. Θίσβη Βοιωτίας. Γεννήθηκε το 1911, του 3ο ΣΠ. Φονεύθηκε στα Τρία Αυγά στις 6 Μαρτίου 1941.

Γρίλλιας Ανδρέας. Στρατιώτης Λεοντάρι Θηβών. Γεννήθηκε το 1915, του 3ου ΣΠ. Πέθανε στο Στρατιωτικό Νοσοκομείο Ιωαννίνων την 1η Απριλίου 1941.

Δ
Δημητρέλλος Αθανάσιος του Ιωάννη. Στρατιώτης. Γεννήθηκε στις Αλαλκομενές Λιβαδειάς το 1916, του 42ου Συντάγματος Ευζώνων. Φονεύθηκε στη Λίμνη Ζαραβίνα Πωγωνίου στις 19 Νοεμβρίου 1940.

Δημητρίου Κωνσταντίνος. Στρατιώτης. Γεννήθηκε το 1916 στην Κορώνεια, του 34ου ΣΠ. Φονεύθηκε στην Κλεισούρα στις 14 Μαρτίου 1941.

Δημομελέτης Στυλιανός του Βασιλείου. Στρατιώτης. Γεννήθηκε στο Δαριμάρι (Δάφνη) Θηβών το 1911, του 33ου ΣΠ. Φονεύθηκε στο ύψωμα Ιβάν στις 21 Νοεμβρίου 1940.

Δήμου Λουκάς του Δημητρίου. Στρατιώτης. Γεννήθηκε στους Βρασταμίτες (Υψηλάντη) Λιβαδειάς το 1916, του 36ου ΣΠ. Φονεύθηκε στην Πεστάνη (νοτιοανατολικά του Τεπελενίου) στις 8 Μαρτίου 1941.

Δήμου Χαράλαμπος του Αθανασίου. Στρατιώτης. Γεννήθηκε στους Βρασταμίτες (Υψηλάντη) Λιβαδειάς το 1912, του 50ού ΣΠ. Φονεύθηκε στο Μάλι Σπάνταριτ (βόρεια της Κλεισούρας) στις 9 Μαρτίου 1941.

Διπλός Αθανάσιος. Στρατιώτης. Γεννήθηκε στα Σκούρτα το 1912, του 3ου ΣΠ. Σκοτώθηκε στην Πάτρα στις 22 Απριλίου 1941.

Δουγεκός Κωνσταντίνος του Ευθυμίου. Στρατιώτης. Γεννήθηκε στον Χλεμποτσάρι (Ασωπία) Βοιωτίας το 1910, του 3ου ΣΠ. Φονεύθηκε στους Δρυμάδες στις 26 Νοεμβρίου 1940.

Δουραμάνης Ανδρέας του Παναγιώτη. Στρατιώτης. Γεννήθηκε στο Βαθύ Αυλίδας Βοιωτίας το 1913, του 3ου ΣΠ. Φονεύθηκε στο ύψωμα 1926 στις 19 Δεκεμβρίου 1940.

Δούρος Νικόλαος του Αθανασίου. Στρατιώτης. Γεννήθηκε στη Θήβα Βοιωτίας το 1917, του 3ου ΣΠ. Φονεύθηκε στο ύψωμα Γκόλικο (Δόντι προ Τεπελενίου) στις 24 Μαρτίου 1941.

Δράκος Κωνσταντίνος του Ιωάννη. Στρατιώτης. Γεννήθηκε στο Ακραίφνιο, του ΙΙ Συντάγματος Ορειβατικού Πυροβολικού. Φονεύθηκε στην Πεστάνη (νοτιοανατολικά του Τεπελενίου) στις 23 Μαρτίου 1941.

Ε
Ευεργέτης Θεοφάνης του Χρήστου. Στρατιώτης. Γεννήθηκε στη Λιβαδειά το 1916, του 36ου ΣΠ. Φονεύθηκε το ύψωμα Μπένσιας (νότια του Τεπελενίου) στις 29 Δεκεμβρίου 1940.

Ζ
Ζηρογιάννης Δημήτριος του Γεωργίου. Στρατιώτης. Γεννήθηκε στο Κάστρο (Τοπόλια) Βοιωτίας το 1910, του 7ου ΣΠ. Φονεύθηκε στο Μάζανι Τρεμπεσίνας στις 11 Φεβρουαρίου 1941.

Ζιέμης Ευστάθιος του Γεωργίου. Στρατιώτης. Γεννήθηκε στο Κασνέσιο Θηβών το 1903, του Α’ Ορχου Διαβιβάσεων. Πέθανε στην Κορυτσά στις 26 Φεβρουαρίου 1941.

Ζυγογιάννης Αγγελος του Σπυρίδωνος. Στρατιώτης. Γεννήθηκε στην Ευαγγελίστρια Λιβαδειάς το 1917, του Οχυρού Μπέλες. Φονεύθηκε στο Μπέλες στις 7 Απριλίου 1941.

Θ
Θεοδώρου Νικόλαος του Σπυρίδωνος. Στρατιώτης. Γεννήθηκε στα Βάγια Θηβών το 1913, του 3ου ΣΠ. Φονεύθηκε στο ύψωμα Δόντι (νότια του Τεπελενίου) στις 8 Μαρτίου 1941.

Θωμόπουλος Ευθύμιος του Γεωργίου. Στρατιώτης. Γεννήθηκε στη Λιβαδειά Βοιωτίας το 1912, του 42ου Συντάγματος Ευζώνων. Φονεύθηκε στην Κακαβιά στις 27 Νοεμβρίου 1940.

Ι
Ιωάννου Δημήτριος. Γεννήθηκε στο Ακόντιο το 1912, του 33ου ΣΠ. Σκοτώθηκε στην Κλεισούρα το 1941.

Κ
Κακοσαίος Ευάγγελος του Ιωάννη. Στρατιώτης. Γεννήθηκε στην Κορώνεια Λιβαδειάς Βοιωτίας το 1917, της 609/79 Μονάδας. Πέθανε στο Στρατιωτικό Νοσοκομείο Φλώρινας (τραυματίστηκε στη μάχη της Κορυτσάς) στις 18 Νοεμβρίου 1940.

Καλογερόπουλος Γεώργιος του Λουκά. Στρατιώτης. Γεννήθηκε στη Δαύλεια Βοιωτίας το 1912, του 50ού ΣΠ. Φονεύθηκε στο Μάλι Σπάνταριτ (βόρεια της Κλεισούρας) στις 9 Μαρτίου 1941.

Καλπούζος Αθανάσιος του Κωνσταντίνου. Στρατιώτης. Γεννήθηκε στον Πρόδρομο Θηβών το 1915, του 3ου ΣΠ. Φονεύθηκε στη μάχη Λάμαρι στις 19 Νοεμβρίου 1940.

Καλτσάς Σπυρίδων του Αθανασίου. Στρατιώτης. Γεννήθηκε στα Λουκίσια Βοιωτίας το 1911, του 3ου ΣΠ. Πέθανε από πολεμικό τραύμα στο ύψωμα 1280 Στενωπού Κλεισούρας στις 31 Δεκεμβρίου 1940.

Καούσιας Γεώργιος του Κωνσταντίνου. Στρατιώτης. Γεννήθηκε στα Βάγια Θηβών το 1917, του 3ου ΣΠ. Φονεύθηκε στις ύψωμα 1285 (Λάμαρι) στις 17 Νοεμβρίου 1940.

Καπούλας Χρήστος του Γεωργίου. Στρατιώτης. Γεννήθηκε στον Αγιο Αθανάσιο Λιβαδειάς το 1916, του 36ου ΣΠ. Φονεύθηκε στην Αργκοβα στις 14 Δεκεμβρίου 1940.

Καραγιάννης Δημήτριος του Κωνσταντίνου. Στρατιώτης. Γεννήθηκε στη Σκριπού Λιβαδειάς το 1919, του 4ου τάγματος Ρεθύμνης. Φονεύθηκε στο χωριό Πηγή Ρεθύμνης (μάχη της Κρήτης) στις 20 Μαίου 1941.

Καραδήμος Περικλής του Βασιλείου. Στρατιώτης. Γεννήθηκε στον Πρόδρομο Θηβών. Πέθανε στο Στρατιωτικό Νοσοκομείο Χαλκίδας στις 24 Νοεμβρίου 1940.

Καραϊσκος Αθανάσιος του Ιωάννη. Στρατιώτης. Γεννήθηκε στη Χαιρώνεια Βοιωτίας το 1914, του 13ου ΣΠ. Φονεύθηκε στο Μάλι Σπάνταριτ (βόρεια της Κλεισούρας) στις 24 Μαρτίου 1941.

Κατσιπόδης Γεώργιος του Κωνσταντίνου. Στρατιώτης. Γεννήθηκε στο Λεοντάριο Θηβών το 1912, του 3ου ΣΠ. Φονεύθηκε στη μάχη Αγίου Κοσμά στις 19 Νοεμβρίου 1940.

Κατσιφής Γεώργιος του Κωνσταντίνου. Στρατιώτης. Γεννήθηκε στο Κλειδί Θηβών το 1910, του 7ου ΣΠ. Φονεύθηκε στην Τρεμπεσίνα στις 21 Ιανουαρίου 1941.

Κατσίφης Κωνσταντίνος του Γεωργίου. Στρατιώτης. Γεννήθηκε στο Μάζιο Λιβαδειάς το 1917, του 81ου ΣΠ. Φονεύθηκε στο 109 Θερινό Φυλάκιο (αριστερά από το Τριεθνές) στις 6 Απριλίου 1941.

Κατσούλης Δημήτριος του Χαραλάμπους. Στρατιώτης. Γεννήθηκε στον Αγιο Σπυρίδωνα Λιβαδειάς το 1912, του 42ου Συντάγματος Ευζώνων. Φονεύθηκε στην Κακαβιά στις 26 Νοεμβρίου 1940.

Καφρίτσας Γεώργιος του Δήμου. Στρατιώτης. Γεννήθηκε στη Σούρπη Λιβαδειάς Βοιωτίας το 1914, του 36ου ΣΠ. Φονεύθηκε στο ύψωμα 734 στις 26 Νοεμβρίου 1940.

Κεφαλάς Θωμάς του Κωνσταντίνου. Στρατιώτης. Γεννήθηκε στα Κούκουρα Λιβαδειάς το 1910, του 33ου ΣΠ. Φονεύθηκε στο Μάλι Φερόσι στις 31 Δεκεμβρίου 1940.

Κεφαλάς Ιωάννης του Μήτρου. Στρατιώτης. Γεννήθηκε στα Κούκουρα Λιβαδειάς το 1919, του 4ου Τάγματος. Πέθανε από πολεμικά τραύματα στην Πηγή Ρεθύμνης (Μάχη της Κρήτης) στις 21 Μαιου 1941.

Κινέσας Δημήτριος του Γεωργίου. Στρατιώτης. Γεννήθηκε στο Κυριάκιο Βοιωτίας το 1916, του 13ου ΣΠ. Φονεύθηκε στο Μάλι Σπαντάριτ (βόρεια της Κλεισούρας) στις 9 Μαρτίου 1941.

Κόκος Δημήτριος του Αγγελή. Στρατιώτης. Γεννήθηκε στα Χάλια Θηβών το 1915, του 3ου ΣΠ. Φονεύθηκε στη Μάχη Πολύτσανης στις 29 Νοεμβρίου 1940.

Κοκόσης Δημήτριος του Μιχαήλ. Στρατιώτης. Γεννήθηκε στον Αγιο Θωμά Βοιωτίας το 1906, του Ζ ’Κέντρου Αιχμαλώτων. Φονεύθηκε σε λόφο έξω από το χωριό Σκινέ Χανίων (Μάχη της Κρήτης) στις 20 Μαιου 1941.

Κολιγιάννης Θεόδωρος του Αλεξάνδρου. Στρατιώτης. Γεννήθηκε στην Ελλοπία Θηβών Βοιωτίας το 1909, του 2ου Συντάγματος Πεδινού Πυροβολικού. Φονεύθηκε στην Κάτω Φτελιά, σε αεροπορική επιδρομή στις 15 Νοεμβρίου 1940.

Κόλλιας Αθανάσιος του Ιωάννη. Δεκανέας. Γεννήθηκε στο Κόκκινο Θηβών Βοιωτίας το 1907, του XV Ορχου Πυροβολικού. Φονεύθηκε στο Μπούμπεσι (βορειοδυτικά της Κλεισούρας) στις 9 Μαρτίου 1941.

Κολούτσος Δημήτριος του Κωνσταντίνου. Γεννήθηκε στα Χάλια Θηβών το 1911, του 33ου ΣΠ. Φονεύθηκε στη μάχη της Βιγλίστας στις 5 Νοεμβρίου 1940.

Κόρδης Αχιλλέας του Βασιλείου. Στρατιώτης. Γεννήθηκε στα Χάλια Θηβών Βοιωτίας το 1914, του 36 ου ΣΠ. Φονεύθηκε στην περιοχή Πρεμετής στις 30 Νοεμβρίου 1940.

Κοσόρας Κωνσταντίνος του Αθανασίου. Στρατιώτης. Γεννήθηκε στα Χώστια Θηβών Βοιωτίας το 1910, του 7ου ΣΠ. Φονεύθηκε στην Τρεμπεσίνα στις 9 Μαρτίου 1941.

Κοτσώνας Αριστόδουλος του Σπυρίδωνος. Στρατιώτης. Γεννήθηκε στη Δαύλεια Βοιωτίας το 1911, του 36ου ΣΠ. Φονεύθηκε στην Πεστάνη (νοτιοανατολικά του Τεπελενίου) στις 18 Μαρτίου 1941.

Κουντουριώτης Κωνσταντίνος του Σπυρίδωνος. Στρατιώτης. Γεννήθηκε στη Λιβαδειά Βοιωτίας το 1915, του 36ου ΣΠ. Πέθανε στο Νοσοκομείο Διακομιδής Ελληνικού Ερυθρού Σταυρού Αρτας στις 4 Ιανουαρίου 1941.

Κουράντος Θεόδωρος. Στρατιώτης. Γεννήθηκε το 1918 στοςυ Αγίους Θεοδώρους, του 34 ΣΠ. Επεσε στο ύψωμα 1285 στις 30 Ιανουρίου 1941.

Κουρμπέτης Νικόλαος του Βασιλείου. Στρατιώτης. Γεννήθηκε στο Σχηματάρι Θηβών Βοιωτίας το 1911, του 33ου ΣΠ. Φονεύθηκε στην περιοχή Σεβράνι στις 7 Ιανουαρίου 1941.

Κουτσογιάννης Ιωάννης του Ματθαίου. Δεκανέας. Γεννήθηκε στο Σωληνάριο Βοιωτίας το 1915, του 42ου Συντάγματος Ευζώνων. Φονεύθηκε στο ύψωμα 1410 ( Μάλι Σπατ) στις 3 Ιανουαρίου 1941.

Κουτσούρης Δημήτριος του Λουκά. Στρατιώτης. Γεννήθηκε στην Αγία Τριάδα Λιβαδειάς Βοιωτίας το 1916, του 34ου ΣΠ. Φονεύθηκε στην Κακαβιά στις 21 Απριλίου 1941.

Κρουστάλης Ιωάννης του Επαμεινώνδα. Στρατιώτης. Γεννήθηκε στις Πλαταιές Θηβών Βοιωτίας το 1912, του 2ου Λόχου Ασφαλείας Εργων Συγκοινωνίας. Φονεύθηκε στον Σιδηροδρομικό Σταθμό Κορίνθου σε αεροπορικό βομαβρδισμό στις 25 Απριλίου 1941.

Κρυστάλης Γεώργιος του Χρήστου. Στρατιώτης. Γεννήθηκε στις Πλαταιές Θηβών Βοιωτίας το 1918, του 3ου ΣΠ. Πέθανε στο Νοσοκομέιο Διακομιδής του Ελληνικού Ερυθρού Σταυρού στις 4 Δεκεμβρίου 1940.

Κωλέτης Σεραφείμ του Ιωάννη. Στρατιώτης. Γεννήθηκε στον Αγιο Δημήτριο Λιβαδειάς Βοιωτίας το 1917, του 36ου ΣΠ. Πέθανε στο 1ο Στρατιωτικό Νοσοκομείο Ιωαννίνων στις 19 Φεβρουαρίου 1941.

Κωτσέλης Χαράλαμπος του Αθανασίου. Στρατιώτης. Γεννήθηκε στα Βάγια Θηβών Βοιωτίας το 1908, του 72ου ΣΠ. Φονεύθηκε κοντά στη θέση Κόμμενη Πέτρα Τομορίτσα στις 5 Απριλίου 1941.

Κωτσογιάννης Ανδρέας του Κωνσταντίνου. Στρατιώτης. Γεννήθηκε στο Μαυρομάτι Θηβών το 1914, του 3ου ΣΠ. Φονεύθηκες στο ύψωμα 1580 προ Τεπελενίου στις 19 Δεκεμβρίου 1940.

Θα συνεχίσουμε με το 2ο μέρος

Βοιωτοί πρόεδροι της Βουλής των Ελλήνων: Φίλων Φίλωνος

Ο Φίλων Φίλωνος είναι ο δεύτερος χρονολογικά Λιβαδείτης που ανέρχεται στο αξίωμα του προέδρου της ελληνικής Βουλής μετά τον Αντώνη Γεωργαντά. Δείτε το πορτραίτο του.

Μετά τον Αντώνιο Γεωργαντά, που εξελέγη Πρόεδρος της Βουλής το 1849- 1850, η Λιβαδειά, έδωσε και δεύτερο Πρόεδρο, τον Φίλωνα Φίλωνος, γιο αγωνιστή της Επανάστασης του 1821.O Φίλων Φίλωνος, που διατέλεσε Πρόεδρος της Βουλής κατά τα έτη 1861-1862, γεννήθηκε στη Λιβαδειά το 1813.Ήταν γιός του Γιαννάκη Φίλωνος, πρόκριτου της Λιβαδειάς, ο οποίος την 1η Απριλίου 1821 κήρυξε μαζί με τους προεστούς Ιωάννη Λογοθέτη και Λάμπρο Νάκο, την Επανάσταση στην περιοχή, και σχημάτισε τοπική προσωρινή διοικητική αρχή, την λεγόμενη Αρχή των Κονσόλων της Ανατολικής Ελλάδος.

Ο Φίλων Φίλωνος, σπούδασε στην Ιόνιο Ακαδημία της Κέρκυρας, στην Πίζα και στο Παρίσι. Ήταν πλούσιος κτηματίας της Βοιωτίας. Διετέλεσε πρόεδρος του Δημοτικού Συμβουλίου στη Λιβαδειά, με δήμαρχο τον Αντώνιο Γεωργαντά, ο οποίος αργότερα, το 1849-1850, διετέλεσε και Πρόεδρος Βουλής.

Ο Φίλων Φίλωνος διετέλεσε και δήμαρχος Λεβαδέων, το 1847. Αργότερα εξελέγη κατ’ επανάληψη βουλευτής Βοιωτίας στις περιόδους από το 1853 έως το 1860, κατά τα έτη 1861-1862, 1869-1871 και τέλος κατά τα έτη 1875-1879. Δύο φορές, σε ισάριθμες συνόδους της Βουλής το 1857, εξελέγη αντιπρόεδρος της Βουλής.

Ο Φίλων Φίλωνος εξελέγη Πρόεδρος της Βουλής στις 4 Οκτωβρίου 1861 και παρέμεινε στο αξίωμα έως το Μάιο του 1862. Στην εκλογή του πήραν μέρος 101 βουλευτές. Ο Φίλωνος έλαβε 91 ψήφους. Βρέθηκαν 10 λευκά ψηφοδέλτια.Αναλαμβάνοντας τα καθήκοντά του, ευχαρίστησε τους βουλευτές για την τιμή της εκλογής του και τόνισε μεταξύ άλλων τα ακόλουθα: «Το κατ’ εμέ κύριοι, θέλω σπουδάσει αντιφιλοτιμούμενος προς την εμπιστοσύνην των εντίμων συναδέλφων μου, να εξασφαλίσω την τάξιν εν τη Βουλή, επαγρυπνών αμερολήπτως εις την πλήρη ελευθερίαν της συζητήσεως και πάσης ευσχήμονος των ιδεών εκφράσεως». Την κυβέρνηση από τις 13 Νοεμβρίου 1857, εξακολουθούσε να έχει ο Δημήτριος Βούλγαρης.

Ο Φίλωνος, διετέλεσε επίσης υπουργός των Εκκλησιαστικών και της Δημόσιας Εκπαίδευσης, αλλά και πρόεδρος της Επιτροπής Ολυμπίων Κληροδοτημάτων. Στις 30 Σεπτεμβρίου 1870, η συμμορία των Καμάρα, Παπουτσή, Ζήκα και Φουσέκη, συνέλαβε μέσα στη Λιβαδειά αιχμάλωτο τον Φίλωνος και τον κομματάρχη του Λεονάρδο Λεοναρδίδη. Τελικά τον απελευθέρωσε στις 8 Οκτωβρίου 1870, αφού καταβλήθηκαν λύτρα ύψους 57.000 δραχμών. Ο Φίλων Φίλωνος, αποσύρθηκε από την πολιτική το 1881.Πέθανε στην Αθήνα το 1895.-

Πηγή: http://www.edrana.blogspot.com/

Βοιωτοί πρόεδροι της Βουλής των Ελλήνων: Αντώνης Γεωργαντάς

Η ζωή και η δράση των προέδρων της ελληνικής Βουλής έχει σημαντικό λιβαδείτικο ενδιαφέρον: πολλοί μεγάλοι πολιτικοί άνδρες από τη Λιβαδειά διετέλεσαν πρόεδροι του ελληνικού Κοινοβουλίου. Ο Αντώνης Γεωργαντάς, ο Φίλων Φίλων, ο Νικόλαος Μπουφίδης, ο Δημήτριος Παπασπύρου έρχονται αμέσως στο μυαλό μου. O Αντώνης Γεωργαντάς, διακεκριμένος αγωνιστής της Παλιγγενεσίας, διετέλεσε δήμαρχος Λεβαδέων, νομάρχης, γερουσιαστής και εκπρόσωπος της επαρχίας Λιβαδειάς στη Βουλή. Το 1849 εξελέγη πρόδρος της Βουλής των Ελλήνων και... Ας δούμε τη συνέχεια από τον Παντελή Αθανασιάδη.

του Παντελή Στ. Αθανασιάδη
Ο Αντώνιος Γεωργαντάς, υπήρξε αγωνιστής της Εθνεγερσίας του 1821, πολιτικός, αλλά και συγγραφέας αναμνήσεων, πολύτιμων για τη μελέτη της ιστορίας της εποχής του.
Καταγόταν από τη Θήβα, αλλά εγκαταστάθηκε στη Λειβαδιά, με την οποία συνδέθηκε ιδιαίτερα. Όταν εξερράγη η Επανάσταση υπηρέτησε υπό τον Αθανάσιο Διάκο και κατόπιν υπό τον Οδυσσέα Ανδρούτσο, του οποίου υπήρξε γραμματικός. Αργότερα συγκρότησε δικό του ένοπλο σώμα και πολέμησε υπό τις διαταγές του Ιωάννη Γκούρα στην πολιορκία της Ακροπόλεως, ενώ υπήρξε μάρτυρας των δολοπλοκιών που οδήγησαν στη δολοφονία του Οδυσσέα Ανδρούτσου. Το 1826 ανέλαβε τα καθήκοντα του γραμματέα του Γεωργίου Καραϊσκάκη και λίγο αργότερα υπηρέτησε υπό τον φιλέλληνα στρατηγό Τσώρτς. Πήρε μέρος στις Εθνικές Συνελεύσεις του 1829 και 1832 ως πληρεξούσιος της Λειβαδιάς.

Κατά την περίοδο του Καποδίστρια ορίστηκε χιλίαρχος και ηγέτης των Δερβενοχωρίων, θέση από την οποία παραιτήθηκε για να εκδηλώσει την αποδοκιμασία του για την έντονη διεκδίκηση της συγκεκριμένης θέσης από πολλούς. Υπηρέτησε ακόμη ως νομάρχης και ως γερουσιαστής. Αναμίχθηκε στην Επανάσταση της 3ης Σεπτεμβρίου 1843, μετά την οποία εξελέγη στο Κοινοβούλιο πολλές φορές ως εκπρόσωπος της Λειβαδιάς.
Πρόεδρος της Βουλής εξελέγη τον Δεκέμβριο του 1849 και άσκησε τα καθήκοντά του ως τον Ιούλιο του 1850. Η εκλογή του έγινε με 86 παρόντες βουλευτές. Ο Γεωργαντάς πήρε 45 ψήφους, ενώ οι υπόλοιποι 41 έριξαν λευκά ψηφοδέλτια. Απάντησε πολύ λιτά με 26 μόνο λέξεις, ευγνωμονώντας τη Βουλή για την τιμή που του έκανε και υποσχόμενος, ότι θα πράξει το καθήκον του «όσον ένεστι».
Πέθανε στην Αθήνα το 1884.
Ο Αντώνιος Γεωργαντάς συνέγραψε τις αναμνήσεις του από τον επαναστατικό αγώνα του 1821, οι οποίες αποτελούν σημαντική πηγή για την ιστορία της εποχής και εκδόθηκαν για πρώτη φορά από τον Γιάννη Βλαχογιάννη.

Πηγή: www.edrana.blogspot.com

Δεκέμβρης του '44 με τον φακό του LIFE

Στα τέλη του 1944 ο Ντμίτρι Κέσελ, κορυφαίος αμερικανοουκρανός φωτογράφος και φωτορεπόρτερ που εργαζόταν για λογαριασμό του μεγάλου περιοδικού LIFE βρέθηκε στην Ελλάδα. Πέρασε από το Δίστομο, όπου έκανε και το φημισμένο εξώφυλλο, και από το Καλάμι από όπου μας έδωσε τη συγκλονιστική φωτό που δημοσιεύσαμε εδώ Φωτοκουίζ και πάλι . Ο Κέσελ βρέθηκε στην Αθήνα τον Νοέμβριο και τον Δεκέμβριο του 1944 και απαθάνατισε με το φακό του τα τραγικά γεγονότα εκείνης της περιόδου, της πιο αιματηρής, πιο ακατανόητης και πιο οδυνηρής της ελληνικής ιστορίας. Υπάρχουν στη συλλογή του LIFE εκπληκτικές λήψεις και ασφαλώς ντοκουμέντα που στην κυριολεξία γράφουν την Ιστορία. Μερικές από αυτές τις φωτογραφίες παραθέτουμε εδώ με τη λεζάντα του περιοδικού. Οποια απορία ας τεθεί στα σχόλια. Δεν θα προσθέσω τη δική μου εκδοχή για τα Δεκεμβριανά αλλά μπορώ να τη συζητήσω εφόσον κάποιος αναγνώστης το θελήσει. Οι φωτογραφίες είναι φυσικά από το LIFE. Αγγλικό άγημα παρελαύνει στην Πλατεία Συντάγματος, μπροστά στο μνημείο του Αγνωστου Στρατιώτη. Ο Κέσελ δίδει ημερομηνία Δεκέμβριος 1944. Προφανώς είναι πριν τα "Δεκεμβριανά", δηλαδή στη 1 ή στις 2 Δεκεμβρίου.
Στα σκαλιά του Ζαππείου Μεγάρου κάποιοι έχουν γράψει ΕΑΜ. Δεκέμβρης του 1944.
Οδομαχίες στην Αθήνα. Δεκέμβρης του 1944.

Το κτήριο όπου στεγάζονταν τα γραφεία του ΕΑΜ στην οδό Κοραή, μεταξύ πλατείας Κλαυθμώνος και Προπυλαίων. Η συγκέντρωση του ΕΑΜ στις 3 Δεκεμβρίου 1944. Οι διαδηλωτές κρατούν σημαίες των Συμμάχων.
Ελεγχος εποχουμένων από αγγλικές δυνάμεις στις παρυφές των Αθηνών για την ανακάλυψη όπλων. Δεκέμβριος 1944. "Οργισμένοι διαδηλωτές γύρω από νεκρούς συντρόφους τους μετά από πυροβολισμούς της αστυνομίας εναντίον της διαδήλωσης του ΕΑΜ". Αυτό ακριβώς αναφέρει η λεζάντα του LIFE. 3 Δεκεμβρίου 1944. Η πλατεία Συντάγματος μετά τους πρώτους πυροβολισμούς στις 3 Δεκεμβρίου 1944. Οι διαδηλωτές υποχωρούν όπως-όπως. Διακρίνονται πεσμένοι στο δρόμο νεκροί και τραυματίες με πολιτικά.
Η Ορεινή Ταξιαρχία σε παράταξη. Δεκέμβριος 1944.

Δυο φωτογραφίες από το Δίστομο

Δύο ασπρόμαυρες φωτογραφίες από το Δίστομο με αφορμή τη σημερινή απόφαση που φέρνει πιο κοντά τη δικαίωση για το μαρτυρικό χωρίο της Βοιωτίας.

Φωτοκουίζ και πάλι

Είναι μάλλον εύκολο να βρούμε πού έχει ληφθεί αυτή η φωτογραφία.

Ενα συγκινητικό Ημερολόγιο από το Μέτωπο και μια φωτογραφία που αναζητεί τρία πρόσωπα.

Πιστέψτε με. Δεν υπάρχουν πολλά πράγματα σχετικά με το Επος του '40 που μπορούν να με συγκινήσουν. Εχω διαβάσει αρκετά κι έχω ακούσει άλλα τόσα, όπως οι περισσότεροι εξ υμών άλλωστε, τα περισσότερα συγκινητικά. Εχω θαυμάσει τις αντοχές του ανθρώπου αλλά και τα ανδραγαθήματα των Ελλήνων, έχω συμπονέσει τους ηττημένους και σε μερικές περιπτώσεις τους νικητές.

Εχω αμφισβητήσει, όπως είναι του συρμού τελευταία, τη σκοπιμότητα του μεγάλου εκείνου πολέμου. Και έχω επιστρέψει με την ταπεινότητα του απλού αναγνώστη ξανά στις πρωτογενείς μαρτυρίες και στις λεπτομέρειες που συνθέτουν -ψηφίδες αυτές- έναν πίνακα με τόσα πρόσωπα όσα η ίδια η ιστορία βάφει με τα ανεξίτηλα χρώματα της μνήμης. Νόμιζα όμως ότι δεν θα ξαναβρώ την αθώα ματιά των 18 χρόνων, που όλα τα διαβάζει, όλα τα πιστεύει, όλα τα θαυμάζει. Πριν από δύο εβδομάδες επέστη η ώρα να αναθεωρήσω.

Οταν έφτασε στα χέρια μου το βιβλίο "Ημερολόγιο από το Μέτωπο" του Μιλτιάδη Νικολάου το πρώτο σημείο που πρόσεξα είναι η σεμνή και επιμελημένη έκδοση από τον γνωστό εκδοτικό οίκο Κασταλία.

Ομως η αποκάλυψη ήρθε όταν άρχισα να το διαβάζω. Διότι δεν πρόκειται για μια ηρωική αφήγηση, για ένα ακόμη χρονικό κατορθωμάτων ενός πολεμιστή στον ελληνοϊταλικό πόλεμο. Είναι μόνο η πορεία της ψυχής του Μιλτιάδη Νικολάου από το Δίστομο στην Αλβανία και πάλι στο Δίστομο. Είναι τα όνειρα ενός 32χρονου νέου, είναι η ανάσα της ίδιας της ζωής όπως προσαρμόζεται στη δίνη του πολέμου και στη σκιά του θανάτου. Είναι όλες οι αξίες του ανθρώπου σε λίγες γραμμές, όλες οι δοκιμασίες του πνεύματος και του σώματος σε λίγες σελίδες, είναι η μορφή και το σχήμα του θαύματος που συντηρεί στην κόψη του το άτομο από τη μια και την κοινωνία από την άλλη.

Η γλώσσα στην οποία γράφει ο Μιλτιάδης Νικολάου είναι άμεση και περιεκτική. Λαϊκή και λόγια μαζί, αισθαντική, τρυφερή και σκληρή ταυτόχρονα, δυνατή, λιτή και όμως πλήρης πληροφοριών σε κάνει να νοσταλγείς την εποχή που η δημόσια εκπαίδευση στην Ελλάδα παρήγαγε τέτοιους τεχνίτες/διανοούμενους.

Η αφήγηση είναι στρωτή και πολύ ενδιαφέρουσα. Είναι εντυπωσιακό και συνάμα διδακτικό πόσο ο απλός λόγος παράγει τέτοιο αποτέλεσμα όταν προέρχεται από ένα πλούσιο ψυχικό κόσμο. Δεν θα συνεχίσω με μια κριτική στο αφήγημα που του είναι βέβαια και παντελώς άχρηστη, καθώς το κείμενο μιλάει από μόνο του.

=========================================================

Μερικά όμως βιογραφικά στοιχεία για τον Μιλτιάδη Νικολάου, το τραγικό αυτό πρόσωπο, είναι απαραίτητα.

Ο Μιλτιάδης Ν. Νικολάου γεννήθηκε στο Δίστομο το 1907. Μετά το Δημοτικό παρακολούθησε το Σχολαρχείο (το Λύκειο της εποχής). Το επάγγελμά του ήταν τσαγκάρης, υποδηματοποιός. Οταν έφυγε για το μέτωπο επίστρατος στις 28 Οκτωβρίου του 1940 σε ηλικία 32 ετών, ήταν ήδη παντρεμένος με την Κονδυλία Καίλη και πατέρας δύο κοριτσιών ενώ η γυναίκα του ήταν έγκυος σε ένα τρίτο.

Ο Μιλτιάδης Ν. Νικολάου επέστρεψε από την Αλβανία στο Δίστομο στις 3 του Μάη του 1941. Ομως η άγρια, η τραγική του μοίρα δεν είχε ημερώσει. "Στις 10 Ιουνίου του 1944 σφάζεται από τους Γερμανούς μαζί µε την αγαπηµένη του σύντροφο, τις δύο λατρευτές θυγα­τέρες του, και σώζεται η Νίτσα µέσα στον άγριο Εσπερινό της σφαγής του Διστόµου. Η Νίτσα πεντάρφανη επιβιώνει, παντρεύεται, γεννάει δύο γιους, ο πρώτος πήρε το όνοµα του, Μιλτιάδης Σφουντούρης, τώρα δικηγό­ρος, όπως και ο µικρότερος γιος ο Κώστας, µα κυρίως αποστάγµατα και οι δύο του βαθιόριζου και πολύτιµου ανθρωπισµού του παππού Μιλτιάδη", όπως αναφέρει ο Ευστάθιος Σταθάς στο επίλογο του βιβλίου.

Αυτή ήταν η μοίρα του Μιλτιάδη Νικολάου που βρέθηκε ανάμεσα στις μυλόπετρες της ιστορίας. Εκείνος και εκατομμύρια άλλοι αυτούς τους μαύρους καιρούς. Κι αν δεν μπορούν να κάνουν τίποτα για τη χαμένη ζωή του, κάνουν ό,τι μπορούν για τη μνήμη του η μοναδική επιζήσασα κόρη του Νίτσα Σφουντούρη και οι εγγονοί του με την έκδοση αυτού του βιβλίου. Δεν είναι το ίδιο αλλά είναι κάτι. Για την ακρίβεια είναι κάτι πολύ μεγάλο και σπουδαίο...

=======================================================

Μια φωτογραφία αναζητεί τρία πρόσωπα

Αυτή η φωτογραφία είναι συλλεκτική καθώς για πρώτη φορά δημοσιεύεται στο δίκτυο. Ο Μιλτιάδης Νικολάου είναι ο πρώτος από αριστερά. Οι υπόλοιποι τρεις είναι άγνωστοι στην οικογένεια του Μ. Νικολάου. Αν κάποιος γνωρίζει ποιοι εικονίζονται ή άλλες σχετικές πληροφορίες μπορεί να απευθύνεται στη viotia.

====================================================================
Αποσπάσματα: "Ημερολόγιο από το Μέτωπο" (κάντε κλικ στις σελίδες για μεγέθυνση)

Στις 29 Οκτωβρίου όλοι οι Διστομίτες φθάνουν στη Λαμία και παρουσιάζονται στο 42 Σύνταγμα Ευζώνων. Δείτε την εκκίνηση της μεγάλης περιπέτειας με τα λόγια του Μιλτιάδη Νικολάου.

==========================================

Η συνάντηση με συγχωριανούς/κοντοχωριανούς είναι γιορτή για τους φαντάρους διαχρονικά, πολλώ μάλλον σε πολεμικές συνθήκες.

=====================================================

Χριστούγεννα στο μέτωπο, στα χιονισμένα αλβανικά βουνά. Κρύο, συνθήκες άθλιες αλλά ούτε κουβέντα γκρίνιας. Λιτή καρτερία, λακωνική περιγραφή χωρίς παράπονα και μεμψιμοιρίες. Μια φορά άντρες...

Να σημειώσω και τη φράση που χρησιμοποιεί ο Μιλτιάδης Νικολάου "...που φάγανε κιβώτια από την πείνα και τα σαμάρια των...". Πίστευα ακούγοντας διαρκώς τη φράση "έφαγαν τα σαμάρια τους" πως σημαίνει ότι κάποιοι μάλωσαν πολύ σοβαρά. Φαίνεται ότι έχω καταλάβει λάθος και πως η φράση σημαίνει "τρώω από την πείνα ό,τι βρω".

================================================
Στιχάκια αγάπης λαμβάνει στις 31 Μαρτίου του 1941 από τη γυναίκα του ο Μιλτιάδης Νικολάου. Τα καταγράφει επιμελώς, με μια απόλυτη τρυφερότητα που συγκινεί.

============================================

Και η επιστροφή στο Δίστομο. Αν δεν γνωρίζαμε το τέλος θα συμμεριζόμασταν τη χαρά του Μιλτιάδη Νικολάου, που τόσο ωραία περιγράφει και σαν να βιάζεται να κλείσει το ημερολόγιό του για να αντικρίσει τον τόπο του και τους δικούς του.

=============================================

Η κ. Νίτσα Σφουντούρη-Νικολάου
Χωρίς αμφιβολία ο Μιλτιάδης Νικολάου είχε ταλέντο στην αφήγηση. Και το χάρισμα αυτό φαίνεται ότι το κληρονόμησε η κόρη του κ. Νίτσα Σφουντούρη-Νικολάου, η οποία κλείνει το βιβλίο με ένα συγκλονιστικό σημείωμα, για το Δίστομο, για τον πατέρα της, για τη μητέρα της και τις αδελφές της. Για τους Γερμανούς, για τους αντάρτες, για τη σφαγή και για την ζωή της. Για τη γιαγιά που τη μεγάλωσε, για τα παιδιά της και για τα εγγόνια της. Παραθέτω εδώ ένα απόσπασμα όπου η κ. Νίτσα Σφουντούρη διηγείται πώς ξέφυγε από τους Γερμανούς. Είναι πραγματικά μια κινηματογραφική περιγραφή, σκληρή και ανθρώπινη, δυνατή και εύθραυστη, μια -τολμώ να πω- αληθινή εικόνα.

=======================
Το βιβλίο Ημερολόγιο από το Μέτωπο, του Μιλτιάδη Νικολάου θα το βρείτε στα βιβλιοπωλεία Ιανός, Σταδίου 24, Πολιτεία. Ασκληπιού 1 και 3, Ελευθερουδάκη, Πανεπιστημίου και σε άλλα στο κέντρο των Αθηνών. Επίσης στο βιβλιοπωλείο Ρουσάκη στο Δίστομο, στον Πολιτισμικό Σύλλογο Διστόμου και στις Εκδόσεις Κασταλία τηλ. 210-3215280============================

Ο Edmund Bohun, η Μακεδονία και η Λιβαδειά1

Μια πολυσύνθετη προσωπικότητα, αλλά παρ' όλα αυτά συνήθης στην αυγή της νέας εποχής, στην αρχή της βιομηχανικής επανάστασης, είναι ο Edmund Bohun. Λίγο τυχοδιώκτης, λίγο πολιτικός, λίγο θρησκόληπτος, λίγο λόγιος και αρκετά σημαντικός συγγραφέας είναι περισσότερο γνωστός για το "Γεωγραφικό Λεξικό" του όπου με επιστημονική για την εποχή ακρίβεια καταγράφει τον τόπο και τον χώρο χωρίς σκοπιμότητες και υστεροβουλίες τουλάχιστον στην περιοχή μας. Ας πάρουμε όμως τα πράγματα από την αρχή.

Ο Edmund Bohun γεννιέται το 1645 στο Ρίγκσφιλντ του Σάφλοκ. Γιος του Baxter Bohun εγγράφεται για σπουδές στο Κέμπριτζ όμως λόγω μιας επιδημίας πανώλους στα 1666 δεν αποφοίτησε ποτέ.
Το 1669 νυμφεύεται την Μέρι Μπράμπτον και διάγει τα επόμενα 15 χρόνια στο πατρικό του σπίτι στο Γουέστχαλ, όπου μεταξύ άλλων για λίγο καιρό διατελεί ειρηνοδίκης. Το 1684 μετακομίζει στο Λονδίνο και επιδίδεται σε πολιτικούς αγώνες αναλαμβάνοντας για 5 μήνες τη θέση του (θα λέγαμε υπουργού Τύπου) ενώ το 1698 διασχίζει τον Ατλαντικό καθώς διορίζεται κάτι σαν υπουργός Δικαιοσύνης στην αποικία της Νότιας Καρολίνας στην Αμερική. Λίγο αργότερα πεθαίνει στην Αμερική -στις 5 Οκτωβρίου του 1699- κατά τη διάρκεια μιας επιδημίας πυρετού.


Αν και θα άξιζε να ασχοληθεί κανείς με την περιπετειώδη ζωή του Edmund Bohun δεν θα το κάνουμε, τουλάχιστον τώρα.
Εδώ περισσότερο μας ενδιαφέρει, όπως προείπαμε, η συγγραφική δράση του και κυρίως
ένα βιβλίο του με τον φιλόδοξο τίτλο " Γεωγραφικό Λεξικό, με τα παρόντα και αρχαία ονόματα όλων των χωρών, επαρχίες, etc. ολόκληρου του κόσμου" (Geographical Dictionary, Representing the Present and Ancient Names of All the Countries, Provinces,etc. of the Whole World, London, 1688).
Το «Γεωγραφικό Λεξικό» του Edmund Bohun εξεδόθη στο Λονδίνο το 1688 και περιελάμβανε 806 σελίδες και 8.500 χιλιάδες λήμματα και καταχωρίσεις. Αποτελεί μια από τις σημαντικότερες γεωγραφικές πραγματείες της εποχής του, γνώρισε αλλεπάλληλες εκδόσεις μεταξύ των οποίων και την αναθεωρημένη και επαυξημένη 3η έκδοση του 1693 και επηρέασε πολύ την αγγλοσαξονική οπτική για τον τρόπο που προσλαμβάνεται στη Δύση ο χώρος και ο πληθυσμός σε ολόκληρο τον πλανήτη.

Ο ίδιος ο Edmund Bohun αποδίδει την πατρότητα των γεωγραφικών λεξικών στον Στέφανο Βυζάντιο και δεν παραλείπει ασφαλώς στο περίφημο πόνημά του να αναφερθεί στην Ελλάδα και τις ελληνικές χώρες. Tο λήμμα GREECE παρουσιάζει πολλαπλό ενδιαφέρον για τον σύγχρονο αναγνώστη και ιδιαίτερα για τον Βοιωτό φιλίστορα. Είναι αυτό που βλέπετε εδώ.

Ο Edmund Bohun γράφει -μην ξεχνάμε το 1688 (!!!)- ότι η Ελλάδα είναι μια μεγάλη ευρωπαϊκή χώρα που ορίζεται ανατολικά από την Προποντίδα, νότια από τη Μεσόγειο Θάλασσα, δυτικά από το Ιόνιο Πέλαγος και τον Κόλπο της Βενετίας και βόρεια; Βόρεια λοιπόν η Ελλάδα συνορεύει με τη Βουλγαρία, τη Σερβία και το Ιλλυρικό -λέει ο Αγγλος λόγιος- χώρες από τις οποίες τη διαχωρίζει η οροσειρά του Αίμου μέχρι το Εύξεινο Πόντο.

Δηλαδή τα όρια της Ελλάδας ιστορικά περιλαμβάνουν την Ανατολική Ρωμυλία, την περιοχή των Σκοπίων και αυτή την περιοχή που συνήθως αποκαλούμε Βόρεια Ηπειρο. Από το απόσπασμα αυτό είναι φανερό ότι ο Edmund Bohun δεν είχε διαβάσει Μπενέντικτ Αντερσον ή Ερικ Χομσμπάουμ ώστε να πειστεί ότι τα έθνη και τα σύνορα δημιουργήθηκαν μετά τη γαλλική επανάσταση το 1789. Αρα είναι εκτός γραμμής :-)).

Και φυσικά δεν αναφέρει πουθενά ο Bohun "Σλαβο-Μακεδόνες" και "Σλαβο-Μακεδονία": αντιθέτως γράφει καθαρά ότι η Ελλάδα συνορεύει με τη Σερβία και τη Βουλγαρία.

Εξειδικεύει παρακάτω ο Edmund Bohun.

Η Ελλάδα -γράφει- περιλαμβάνει τη Θράκη, τώρα Ρωμανία, τη Μακεδονία, την Αχαία τώρα Λιβαδειά, τον Μοριά/Πελοπόννησο και το μεγαλύτερο μέρος των νησιών του Αιγαίου.

Είναι και πάλι φανερό ότι ο Αγγλος λόγιος είναι ανενημέρωτος :-)). Δεν γνωρίζει τις θεωρίες περί κατακτημένης από τους Ελληνες Μακεδονίας που υποστηρίζουν κρατικά επιχορηγούμενες ΜΚΟ, αμφιλεγόμενα αλλά αδρά χρηματοδοτούμενα ιδρύματα και διάφοροι μεμονωμένοι ανόητοι -και όχι μόνο ανόητοι- στην Ελλάδα, οι λεγόμενοι εθνομηδενιστές.

Επανερχόμενοι στα σοβαρά σημειώνουμε πως είναι εντυπωσιακό το ότι ο Edmund Bohun πριν από 320 χρόνια δίδει σχεδόν ακριβώς την έκταση που μετέπειτα καταλαμβάνει η Ελλάδα στον παγκόσμιο χάρτη.

Τέλος, ιδιαίτερο ενδιαφέρον για τους όλους Βοιωτούς παρουσιάζει το γεγονός ότι ο Edmund Bohun αναφέρει (το 1688 υπενθυμίζω) πως η περιοχή μεταξύ της Μακεδονίας και της Πελοποννήσου ονομαζόταν παλαιότερα Αχαία και τώρα Λιβαδειά. Είναι η παλαιότερη γραπτή μαρτυρία και μάλιστα σε ένα τόσο σημαντικό σύγγραμμα (εκτός από χάρτες) που γνωρίζω όπου αναφέρεται ολόκληρος ο κορμός της Ελλάδας, μεταξύ Μακεδονίας και Πελοποννήσου ως "Livadia".

Ομως για τη "χώρα της Λιβαδειάς" τον 17ο αιώνα και για το ιστορικό πλαίσιο της εποχής που γράφεται το Γεωγραφικό Λεξικό του Edmund Bohun θα τα πούμε το Σαββατοκύριακο σε νέο σημείωμα.

ΥΓ: Για τη "χώρα της Λιβαδειάς" είχα αποφασίσει να γράψω αλλά αφού προέκυψαν "φιλοσκοπιανοί" στη viotia δεν βλάπτει μια αναφορά στη Μακεδονία.

Ο Παυσανίας στο Τροφώνιο Μαντείο

Για το Μαντείο του Τροφωνίου υπάρχουν αναφορές σε πολλούς σημαντικούς αρχαίους Ελληνες συγγραφείς: στον Ηρόδοτο, στον Στράβωνα, στον Πλούταρχο.
Η διασημότερη και σπουδαιότερη μαρτυρία όμως προέρχεται ασφαλώς από τον Παυσανία, τον σπουδαίο Ελληνα περιηγητή και γεωγράφο που έζησε τον 2ο μ. Χ. αιώνα. Ιδού τι έγραψε ο Παυσανίας για το Μαντείο του Τροφωνίου. Δείτε τα εδώ, καθώς το απόγευμα θα τα ακούσετε από τον Γιάννη Βόγλη και την Πέγκυ Τρικαλιώτη.

"Τα διασημότερα πράγματα στο άλσος [στη Λιβαδειά της Βοιωτίας] είναι ένας ναός και ένα άγαλμα του Τροφώνιου. Το άγαλμα, που φτιάχτηκε από τον Πραξιτέλη, έχει τη μορφή του Ασκληπιού [...] Αν προχωρήσει κανείς προς τα πάνω, προς το μαντείο, και από εκεί στο βουνό, θα φθάσει σε αυτό που ονομάζεται το Κυνήγι της Κόρης […] Αυτά που συμβαίνουν στο μαντείο είναι τα ακόλουθα. Σαν θελήσει κάποιος να κατεβεί στο μαντείο του Τροφώνιου, εγκαθίσταται πρώτα σε ένα ορισμένο κτήριο για ορισμένες μέρες, αφιερώνοντας έτσι τον εαυτό του στον Αγαθοδαίμονα και την Τύχη. Όσο μένει εκεί, ανάμεσα στους άλλους κανονισμούς για αγνότητα απέχει από τα ζεστά λουτρά, λουόμενος μόνο στον ποταμό Έρκυνα. Κρέας έχει άφθονο από τις θυσίες, γιατί εκείνος που κατεβαίνει, θυσιάζει στον ίδιο τον Τροφώνιο και στα παιδιά του, στον Απόλλωνα επίσης και τον Κρόνο, στον Δία τον Βασιλέα, στην Ηνίοχο Ήρα και τη Δήμητρα, την οποία αποκαλούν Ευρώπη και λένε ότι ήταν τροφός του Τροφώνιου.

Σε κάθε θυσία είναι παρών ένας μάντις, που κοιτάζει τα εντόσθια του σφάγιου και μετά την επιθεώρησή του προφητεύει σ' εκείνο που θέλει να κατέβει αν θα τύχει ευγενικής και γενναιόδωρης υποδοχής. Τα εντόσθια των άλλων σφάγιων δε δείχνουν τόσο την πρόθεση του Τροφώνιου, όσο εκείνα του κριού, το οποίο θυσιάζει ο αναζητητής του χρησμού σε ένα λάκο τη νύχτα που κατεβαίνει, επικαλούμενος τον Αγαμήδη. Ακόμη κι αν ήταν ευνοϊκές οι προγενέστερες θυσίες, δε λαμβάνονται υπ’ όψιν, εκτός και αν τα εντόσθια του κριού δείχνουν τα ίδια. Αλλά αν συμφωνούν, τότε ο αναζητητής κατεβαίνει με ελπίδα καλή. Η διαδικασία της κατάβασης έχει ως εξής. Πρώτα, κατά τη διάρκεια της νύχτας τον οδηγούν στον ποταμό Έρκυνα δύο αγόρια πολιτών περίπου 13 ετών, που ονομάζονται Ερμαί. Πηγαίνοντάς τον εκεί τον αλείφουν με λάδι και τον λούζουν [...] Μετά από αυτό τον παραλαμβάνουν οι ιερείς και τον οδηγούν, όχι αμέσως στο μαντείο, αλλά στις πηγές του νερού πολύ κοντά η μία στην άλλη. Εδώ πρέπει να πιει νερό, το αποκαλούμενο ύδωρ της Λήθης, έτσι ώστε να ξεχάσει όσα σκεπτόταν ως τότε, και κατόπιν πίνει ένα άλλο νερό, το ύδωρ της Μνημοσύνης, που τον βοηθά να θυμηθεί αυτά που βλέπει κατά την κάθοδό του.

Κατόπιν βλέπει το άγαλμα που λένε ότι έγινε από τον Δαίδαλο (οι ιερείς δεν το δείχνουν παρά μόνον σε εκείνον που πρόκειται να επισκεφθεί τον Τροφώνιο). Αφού το δει, το λατρέψει και προσευχηθεί προχωρά στο μαντείο […] Μετά την άνοδό του από τον Τροφώνιο ο αναζητητής οδηγείται από τους ιερείς σε ένα κάθισμα, που ονομάζεται κάθισμα της Μνημοσύνης, όχι πολύ μακριά από το ιερό, όπου οι ιερείς τον ρωτούν όλα όσα είδε ή έμαθε. Αφού πάρουν τις πληροφορίες, τον εμπιστεύονται στους συγγενείς του. Τον σηκώνουν, παραλυμένο από τον τρόμο και ασυνείδητο, τόσο σε σχέση με τον εαυτό του όσο και σε σχέση με το περιβάλλον και τον μεταφέρουν στο πρότερο κατάλυμά του με την Τύχη και τον Αγαθοδαίμονα. Κατόπιν, όμως, θα αναλάβει τις δυνάμεις του και θα επιστρέψει σ’ αυτόν η δύναμη του γέλιου.

Αυτά που γράφω δεν τα άκουσα μόνον. Επισκέφθηκα ο ίδιος το Τροφώνιο και είδα άλλους αναζητητές. Εκείνοι που κατέβηκαν στο ιερό του Τροφώνιου είναι υποχρεωμένοι να αφιερώσουν μια πινακίδα, πάνω στην οποία είναι γραμμένα όλα όσα άκουσαν ή είδαν..."
Πηγή: wikipedia.com

Πώς πήγε το αυτοκίνητο στο Ζερίκι

Γράφει στις 17 Μαίου 1952 η πολύ καλή τοπική εφημερίδα -που την πρόλαβα κι εγώ ως παιδί- ΦΩΣ της Λιβαδειάς για την πρώτη σύνδεση της Λιβαδειάς με το Ζερίκι δι'αμαξιτής οδού.
Φυσικά λύνεται και το κουίζ Εύκολο καλοκαιρινό φωτοκουίζ







============================
ΕΦΗΜΕΡΙΣ «ΦΩΣ» ΛΕΒΑΔΕΙΑΣ
ΤΟ ΟΝΕΙΡΟ ΠΟΥ ΕΓΙΝΕ ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΟΤΗΣ ΕΤΟΙΜΟΣ Ο ΑΥΤΟΚΙΝΗΤΟΔΡΟΜΟΣ ΖΕΡΙΚΙΟΥ - ΛΕΒΑΔΙΑΣ
Τα κατσάβραχα του Ελικώνος που υποτάσσονται εις την σκαπάνην των φιλοτίµων Ζερικαίων και την άκαμπτον επιµονήν του νοµάρχου κ. Μανουσοπούλου. - Η πρώτη άφιξις αυτοκινήτου στο χωριό. - Σκηναί συγκινήσεως και δακρύων. - Όπου ο κ. Νοµάρχης αναρπάζεται στα χέ­ρια ...

Προ 10 περίπου µηνών ένα παράτολµο όνειρο του Νοµάρχου, ένας δια­καής πόθος των φιλοτίµων κατοίκων της Κοινότητος Ζερικίου του Ελικώνος άρχισε να παίρνει σάρκα και οστά. Το όνειρο ήταν να συνδεθεί η Κοινότης µε δρόµο και να επικοινωνήσει µε τον υπόλοιπο κόσµο. Τέσσαρες ολόκληρες ώρες απείχε από το πλησιέστερον κέντρον: την πόλην της Λεβαδείας.

Στην αρχή πολλοί ειρωνεύθηκαν τον Νοµάρχην και τους λεβεντόκορµους Ζερικιώ­τες συνεργάτες τους. Η δουλειά όµως µπήκε µπροστά, σιωπηλά, αθόρυβα, χωρίς τυµπανοκρουσίες και κάθε µέρα εκατοντάδες εργάτες και εργάτριες πάλευαν σκληρά, για να προχωρήσουν ένα δρόµο είκοσι περίπου χιλιοµέτρων µέσα από απόκρηµνες και συνεχείς βραχώδεις περιοχές. Η πίστις και η θέλη­σις νίκησαν. Στο διάστηµα της σκληρής εργασίας, ο Νοµάρχης βρισκόταν τις περισσότερες φορές κοντά στους συνεργάτες του την ώρα της δουλειάς, για να τους δώσει πίστη. και να πάρει κι αυτός από αυτούς θάρρος. Σαν νέοι κύ­κλωπες, σαν τιτάνες πάλαιψαν οι άνδρες και οι γυναίκες της αετοφωλιάς που λέγεται Ζερίκι, και να!

Στις 8 του µηνός Μαϊου του έτους 1952 ημέραν Πέμπτην
Ο Νοµάρχης Βοιωτίας, η κυρία Νοµάρχου και οι προϊστάµενοι των αρµο­δίων υπηρεσιών, µετεχούσης και της Βασιλικής Χωροφυλακής, ξεκινούν στις 7 το πρωί από το Νοµαρχιακόν Κατάστηµα χωρίς να γνωρίζουν, πλην του Νοµάρχου, πού κατευθύνονται. Κανένας δεν ήξευρε ούτε στην πόλη της Λειβα­διάς ούτε στην Κοινότητα Ζερικίου, ότι θα γινόταν την ηµέραν αυτήν κάτι που θα 'παιρνε θέση µε χρυσά γράµµατα στην ιστορία της Βοιωτίας. 8 Μαιου 1952. Το ξεκίνηµα για την κατάκτηση.

Ένα αυτοκίνητο Ντόιτς χωρίς σήµατα και εµβλήµατα έφευγε από την Νοµαρχία µε επιβάτες τους παραπάνω. Προ­χωρεί προς το Γυµνάσιον, από κει προς το Πρόκυµα και επειδή οι επιβάτες γνωρίζουν ότι προς τα εκεί πέρα δεν υπάρχει δρόµος αρχίζουν να απορούν και να κριτικάρουν αυστηρά ασφαλώς τον Νοµάρχην, αµφιβάλλοντες αν έχει σώα τα λογικά του. Μα να, η εντολή δίδεται στον οδηγό: «Προχώρει προς το Ζερίκιον, θα σε κατευθύνω προσωπικώς», λέγει ο Νοµάρχης.




======================== Λεζάντα:
=Οι κάτοικοι του Ζερικίου σηκώνουν τον νομάρχη Βοιωτίας Αθ. Μανουσόπουλο στα χέρια τη μέρα που το πρώτο αυτοκίνητο έφτασε στην αετοφωλιά του Ελικώνα. Ηταν 8 Μαίου 1952. Στη φωτό από τις λίγες πληροφορίες που κατόρθωσα να συγκεντρώσω αυτές τις δύο ημέρες διακρίνεται ο παπα-Γιάννης. Τέρμα αριστερά, δίπλα στον φαντάρο, και στην πίσω σειρά φαίνεται ότι χειροκροτεί ο Λουκάς Καλλιαντάσης που χρημάτισε πρόεδρος της Κοινότητος Ελικώνος
=======================================================

Και η απορία των επιβατών µετατρέπεται σε φόβο και σε τρόµο. Βλέπουν απέναντι στο βουνό τις αλλεπάλληλες στροφές, που έχουν το σχήµα αστραπής και τρέ­µουν. Αλλά και σαν αστραπή φεύγει το αυτοκίνητον επάνω σ' έναν οµαλό δρό­µο, που παρουσιάζεται σαν έκπληξις. Το αυτοκίνητο προχωρεί συνεχώς, φθά­νει την ελατοσκεπή περιοχήν και συνεχίζει ατρόµητος κατακτητής, για να φέ­ρει σε λίγο το µέσον του πολιτισµού στο χωριό εκείνο µε τους 1.700 κατοί­κους, που ήταν κρυµµένο χιλιάδες χρόνια από της υπάρξεώς του µακριά απ' τον κόσµο.


Και σε λίγο φθάνει προ της κοινότητος Ζερικίου. Οι κάτοικοι καταλαµβάνο­νται εξ απροόmου, από έκπληξιν. Όσοι εν τω µεταξύ ειργάζοντο στα χωρά­φια τους αφήνουν την εργασία τους και τρέχουν ξωπίσω, για να φθάσουν στο χωριό. Η σύγχυσις από χαρά είναι υπέρµετρη. Άλλοι ζητωκραυγάζουν, άλλοι κόβουν κλάδους και λουλούδια, άλλοι στις καµπάνες, για να τις κτυπήσουν χαρµόσυνα και οι πιο πολλοί κυκλώνουν το αυτοκίνητο, το χαϊδεύουν, το φι­λούν και κλαίνε από µεγάλη χαρά.

Τα παιδιά του σχολείου στο άκουσµα της σειρήνας του αυτοκινήτου χάνο­νται από τα µάτια του δασκάλου πριν καλά-καλά καταλάβει τι συµβαίνει και που τα παίρνει κι αυτός σε λίγο από πίσω τρέχοντας, για να προλάβει κρατώ­. ντας στα χέρια ένα µεγάλο κλαδί από τζανεριά που έκοψε από το πρώτο δέν­δρο που βρέθηκε τυχαία µπροστά του.


Μέσα σε λίγα λεπτά της ώρας το αυτοκίνητο στολίζεται µε κλάδους ελάτης και λουλούδια, µε κορδέλες απ' τις νυφιάτικες λαµπάδες, µε χρυσά τέλια, µε µαντήλια από τις προίκες, µε ασηµένια νοµίσµατα, ραίνεται µε ρύζι και την ίδια στιγµή µια οµάς, που µέσα σ' αυτή πρωτοστατεί ο παπάς του χωριού, αρ­πάζει τον Νοµάρχη στα χέρια χωρίς να 'χει τη δύναµη να ξεφύγει και τον γυ­ρίζει στο χωριό. Ενώ πίσω ακολουθεί ολόκληρος ο κόσµος του χωριού µε ζη­τωκραυγές και εκδηλώσεις χαράς.


Ας προσπαθήσει καθένας να µπει στην ψυχή των 1.700 κατοίκων όσον µπορεί περισσότερον και να είναι βέβαιος ότι θα αισθανθεί την καρδιά του να σκιρτά από συγκίνησιν και από ευτυχίαν.
Η µελέτη και τεχνική παρακολούθηση του έργου εγίνετο υπό του προϊστα­µένου της
Τ. Υ.Δ.Κ µηχανικού, εκλεκτού συνεργάτου Βασίλη Παναγάκη.


Θα επανέλθω με τις ανταποκρίσεις του αθηναϊκού Τύπου και φυσικά τα επεξηγηματικά σχόλια. Και τις πηγές.

Εύκολο καλοκαιρινό φωτοκουίζ

Αυτή τη φορά η φωτογραφία για το κουίζ έχει ληφθεί, όπως είναι ολόφανερο, σε μια πολύ ειδική περίσταση που είναι πολύ ενδιαφέρουσα και θα την ξετυλίξουμε σε λίγες ημέρες. Εσείς καλείστε να βρείτε ποιο χωριό βλέπουμε στη φωτό. Είναι εύκολο κι αν έλειπε το καμιόνι θα ήταν ακόμη πιο εύκολο.

Επιπλέον είναι πιθανόν μερικοί/αρκετοί από τους εικονιζόμενους να ζουν ακόμη.

Η φωτογραφία είναι στην Ξηρονομή

Η φωτογραφία είναι στην Ξηρονομή, αρχές του 1944. Περισσότερα στοιχεία αργότερα.

Νέο quiz. Φωτογραφία στην πλατεία;

Από την Κατοχή (Ελα... Μας αιφνιδίασες :-)). Δεν ξέρω αν εγώ θα έβρισκα την τοποθεσία. Εσείς όμως μπορείτε να δοκιμάσετε. Φυσικά η φωτό απεικονίζει συγκέντρωση/στάθμευση γερμανικών δυνάμεων στη Βοιωτία.

Αραβες μισθοφόροι των ναζί3. Μια φωτογραφία από την Κατοχή

Είναι πραγματικά απίστευτες οι δυνατότητες του διαδικτύου. Μετά το θέμα Αραβες μισθοφόροι των Ναζί στην Ελλάδα κατά τη διάρκεια της Κατοχής 1941-1944 και λίγες μόνον ημέρες από τη δημοσίευση της φωτογραφίας που (υποτίθεται ότι) απεικονίζει Αραβες μισθοφόρους (Μια φωτογραφία της Κατοχής. Αραβες μισθοφόροι των ναζί2) των Ναζί, για την οποία ζητούσαμε πληροφορίες όσον αφορά την τοποθεσία ο αναγνώστης μας κ. Αλέκος Καρκάνας μας απέστειλε μια ολόιδια φωτό που έχει ληφθεί 60(!!!) χρόνια μετά, χωρίς τους στρατιώτες βέβαια.

Δείτε τις φωτογραφίες. Είναι πραγματικά εντυπωσιακό! Για εμένα δεν υπάρχει αμφιβολία ότι πρόκειται για την ίδια ακριβώς περιοχή.

Ας δούμε και την ακριβή περιγραφή του αναγνώστη μας. Γράφει ο κ. Αλέκος Καρκάνας.

Αγαπητέ Βοιωτέ

Σου έστειλα την εικόνα σε αρχείο Wοrd, μιας και την είχα έτσι.

1. Το βουνό ακριβώς πίσω από τον πρώτο φαντάρο είναι το Μαύρο Λιθάρι, το Δαυλιώτικο δηλαδή από τη δυτική του πλευρά.

2. Το χαμηλό βουνό πίσω από το δεύτερο στρατιώτη είναι ο Κοκκινόβραχος της Αγίας Μαρίνας.

3. Ακριβώς πάνω από αυτό βρίσκεται ο παγετώνας.

4. Οι κορυφές πίσω μακριά από αριστερά είναι η Λιάκουρα, ο Καλόγηρος και ο Κούκος.

5. Πίσω από το δεύτερο στρατιώτη και την έκτη σειρά στρατιωτών βρίσκεται το ριπίδιο της Τιθορέας (η κατηφοριά, που είναι σαν βεντάλια).

6. Πίσω από την 5η και 6η σειρά στρατιωτών βρίσκεται το ρήγμα της Τιθορέας, με τις σπηλιές (εκεί που είναι και η σπηλιά του Ανδρούτσου). Προσέξτε και τη φάτσα του υβώματος αυτού.

7. Πίσω από την 6η σειρά στρατιωτών είναι η Τιθορέα (Βελίτσα).

8. Πάνω από τους τελευταίους στρατιώτες προσέξτε την κατεβασιά από του ρέματος και συγκρίνετε τις δυο εικόνες.

9. Προσέξτε επίσης τον παγετώνα μεταξύ των δυο μακρινών αριστερά ευρισκόμενων βουνοκορφών.

ΚΑΤΑ ΤΥΧΗ ΤΑ ΧΙΟΝΙΑ ΣΤΑ ΒΟΥΝΑ ΕΙΝΑΙ ΣΧΕΔΟΝ ΙΔΙΑ, ΠΟΥ ΣΗΜΑΙΝΕΙ ΟΤΙ ΜΠΟΡΟΥΜΕ ΝΑ ΒΓΑΛΟΥΜΕ ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ ΓΙΑ ΤΟ ΧΡΟΝΟ ΦΩΤΟΓΡΑΦΗΣΗΣ. Η ΔΙΚΗ ΜΟΥ ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΑ ΤΡΑΒΗΧΤΗΚΕ ΣΤΙΣ 18.5.2004 Η ΔΙΚΗ ΜΟΥ ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΑ ΤΡΑΒΗΧΤΗΚΕ ΑΠΟ ΠΙΟ ΜΑΚΡΙΑ. ΓΙΑΥΤΟ ΦΑΙΝΕΤΑΙ Η ΚΑΤΩ ΤΙΘΟΡΕΑ, ΠΟΥ ΕΙΝΑΙ ΒΕΒΑΙΑ ΚΑΙ ΠΟΛΥ ΜΕΓΑΛΥΤΕΡΗ ΑΠΟ ΤΟΤΕ.

======================

Δεν νομίζω ότι υπάρχει ουδεμία αμφιβολία ότι το στρατιωτικό τμήμα της φωτογραφίας πεζοπορεί στους πρόποδες του Παρνασσού. Ισχυρές είναι πλέον και οι πιθανότητες να πρόκειται για το τμήμα των Αράβων που αναφέρει ο Τάκης Λάππας.

Κι αυτό διότι όπως γράφει ο διακεκριμένος λόγιος:

"Αυτός ήταν ό περίφημος λόχος των Μαροκινών. Κεφαλή τους ό Γάλλος λοχαγός Άντρέ Ρουέν, απ' την Αλσανία.Λίγος καιρός (σ.σ. από την 17 Απριλίου 1944 -καταστροφή της Καλοσκοπής) ήταν που φέρανε το λόχο αυτό απ' το γαλλι­κό Μαρόκο στην Ελλάδα και τον κρατούσανε στη Γραβιά".

========================

Βλέπουμε ότι και χρόνος συμφωνεί με την οξυδερκή παρατήρηση του κ. Αλέκου Καρκάνα περί του χιονιού στον Παρνασσό. Φαίνεται ότι και οι δύο φωτογραφίες έχουν ληφθεί την άνοιξη.

Και ο τόπος συμφωνεί - ο στρατωνισμός στη Γραβιά δικαιολογεί τη διέλευση από τη συγκεκριμένη περιοχή, μπροστά στην Τιθορέα.

Φυσικά όλα αυτά είναι ακόμη ενδείξεις. Αλλά πιστεύω ότι έγινε μια πολύ εντυπωσιακή αρχή για τη μελέτη των συνθηκών υπό τις οποίες αραβικά πολεμικά σώματα ενίσχυσαν τις γερμανικές δυνάμεις κατοχής στην Ελλάδα κατά την περίοδο 1941-1944. Η σειρά αυτή των άρθρων της viotia είναι πολύ δημοφιλή στο διαδίκτυο και μάλιστα από όλες τις χώρες του κόσμου. Από την άποψη αυτή νομίζω ότι ανοίξαμε μια πόρτα από την οποία σύντομα θα δούμε να βγαίνουν άγνωστα ιστορικά ντοκουμέντα και γεγονότα. Κι εμείς φυσικά θα συνεχίσουμε την αναζήτηση. Το θέμα μόλις άνοιξε.

========================

Και για να σας προετοιμάσουμε: στην περίοδο της Κατοχής στη Βοιωτία δεν βρέθηκαν μόνον Αραβες, Γερμανοί, Αγγλοι, Αμερικανοί και κεντροευρωπαίοι μισθοφόροι των Ναζί. Βρέθηκαν και Σοβιετικοί στρατιώτες.

Θα επανέλθουμε...

Μια φωτογραφία της Κατοχής. Αραβες μισθοφόροι των ναζί2

Το διαρκές και ανανεούμενο ενδιαφέρον που προκαλεί στο διαδίκτυο το θέμα μας

Αραβες μισθοφόροι των Ναζί στην Ελλάδα κατά τη διάρκεια της Κατοχής 1941-1944

μας αναγκάζει να επισπεύσουμε τη δημοσίευση μιας φωτογραφίας που (υποτίθεται ότι) απεικονίζει Αραβες μισθοφόρους των Γερμανών και συγκεκριμένα μέλη της 845th Arab-German Infantry Battalion που ευθύνονται για την καταστροφή του χωριού Κυριάκι Βοιωτίας.

Από όσο μπορώ να διακρίνω πρόκειται πράγματι για μελαμψούς στρατιώτες με γερμανικά διακριτικά. Ομως εγώ τουλάχιστον δεν μπορώ να βεβαιώσω ότι η τοποθεσία είναι στην περιοχή Κυριακίου ή σε άλλη γνωστή μου περιοχή. Οποιος μπορεί ας αφήσει σχόλιο ή ας αποστείλει ημέιλ.

Ο Δημήτριος Παπασπύρου και η "αποστασία". Μια ομιλία στη Λιβαδειά το 1965

Επανήλθε στην επικαιρότητα η "αποστασία"/η συνταγματική εκτροπή του 1965 με τη διοργάνωση επιστημονικού συμποσίου υπό τον τίτλο «Από τον Ανένδοτο στη Δικτατορία» από το Ιδρυμα Κωνσταντίνου Μητσοτάκη. Νέα στοιχεία προσκομίστηκαν, διαφορετικές απόψεις ακούστηκαν, νέες αντιπαραθέσεις και παλαιές διαμάχες ενεργοποιήθηκαν. Το θέμα, φυσικά, είναι τεράστιο και πολύπλοκο καθώς επικαθόρισε εν πολλοίς την πολιτική ιστορία της Ελλάδας στο δεύτερο μισό του 20ού αιώνα και ακόμη μέχρι τις ημέρες μας προκαλεί διχογνωμίες και διαφωνίες.





Πριν από 43 χρόνια
Και δεν φιλοδοξεί ασφαλώς τούτο εδώ το σημείωμα να δώσει μια νέα οπτική στο ζήτημα –κάτι που από μια άποψη είναι και μάταιο όσο τα αρχεία ξένων(προσέξτε δεν λέω μόνον τα αμερικανικά) μυστικών υπηρεσιών δεν αποχαρακτηρίζονται ώστε να γίνουν προσβάσιμα στους ερευνητές. Διότι εκεί αναμφίβολα παίχτηκε το παιχνίδι ή μεγάλο μέρος του παιχνιδιού: στην επέμβαση του ξένου παράγοντα (1). Η Ελλάδα στο μεταίχμιο των δύο κόσμων, προπύργιο της Δύσης και επίζηλο τρόπαιο για την Ανατολή, ελάχιστα περιθώρια ελιγμών είχε και όταν τα παραβίαζε ήταν το πεπρωμένο της γεωπολιτικής της θέσης να ταλανίζεται από πολιτικές κρίσεις, καθόλου ανώδυνες για τον λαό της.

Ολα αυτά φυσικά δεν αποτελούν αξιολογική κρίση για τα Ιουλιανά: για το αν ο Γεώργιος Παπανδρέου σωστά επέμενε στη σύγκρουση με τον Κωνσταντίνο και αν ορθώς παρητήθη, για το αν ο "ανένδοτος αγώνας" (2) πέρα από ευφυής προεκλογική πρακτική (εμπνεύσεως Σοφοκλή Βενιζέλου μάλλον) ήταν και συμφέρουσα το έθνος πολιτική με βάση τη διεθνή θέση της χώρας. Αυτό είναι μια άλλη συζήτηση.

Το σημείωμα αυτό φιλοδοξεί να συνδέσει από μια πλευρά τις τραγικές εξελίξεις του 1965 με τη Βοιωτία, που ήταν πάντα παρούσα στα μεγάλα ιστορικά γεγονότα αυτής της πατρίδας είτε λόγω της γεωγραφικής της θέσης είτε λόγω των άξιων τέκνων που αναδεικνύει είτε συνηθέστερα και για τα δύο. Και τον καιρό της "αποστασίας" υπήρχε Βοιωτός πρωταγωνιστής και είχε αναμφίβολα το όνομα Δημήτριος Παπασπύρου.
Θεωρείται και ήταν από τους πρωταγωνιστές της " αποστασίας" ο Δημήτριος Παπασπύρου, ο μέγας αυτός Βοιωτός πολιτικός, που διετέλεσε πολλάκις υπουργός και Πρόεδρος της Βουλής των Ελλήνων. Πράγματι, υπήρξε από τους πρώτους που ορκίστηκαν στην κυβέρνηση του Γεωργίου Αθανασιάδη-Νόβα και λόγω κύρους ανεδείχθη μεταξύ των ηγετών των λεγόμενων αποστατών. Παρέμεινε υπουργός Δικαιοσύνης από 16 Ιουλίου μέχρι 15 Νοεμβρίου 1965 και ανέλαβε Πρόεδρος της Βουλής από 15 Νοεμβρίου 1965 μέχρι 14 Απριλίου 1967.

Στοίχισε πολύ, πολιτικά και προσωπικά, στον Δημήτριο Παπασπύρου η «αποστασία». Για πολλά κατηγορήθηκε, μάλλον άδικα μέσα στα πολιτικά πάθη της εποχής. Aλλά για εκείνο που δεν μπορεί κανείς να τον επιτιμήσει είναι ότι δεν υπερασπιζόταν με θάρρος τις απόψεις του και με απαράμιλλη ρητορική δεινότητα τις επιλογές του.

Στη Λιβαδειά

Οταν ως υπουργός Δικαιοσύνης της κυβέρνησης Στέφανου Στεφανόπουλου του 1965 επισκέπτεται την ιδιαίτερη εκλογική του περιφέρεια τη Βοιωτία, εκφωνεί λόγο στη Λιβαδειά προκειμένου να εξηγήσει στους οπαδούς του γιατί επέλεξε τον δρόμο του καθήκοντος όπως λέγει, τον δρόμο της ρήξης και της συμμετοχής στη κυβέρνηση των "αποστατών".

Το ταξίδι του Δημητρίου Παπασπύρου γίνεται τον Οκτώβριο του 1965 και ο Βοιωτός υπουργός Δικαιοσύνης συνοδεύεται από τον υφυπουργό Γεωργίας Δ. Κωστή. Σύμφωνα με τις εφημερίδες της εποχής καθ’ οδόν προς τη Λιβαδειά με ενθουσιασμό υποδέχονται οι πολίτες το κυβερνητικό υπουργικό κλιμάκιο στους Αγίους Θεοδώρους Πυρίου, στη Θήβα και στον Αλίαρτο.

Στην είσοδο της Λιβαδειάς περιμένουν τον Παπασπύρου ο δήμαρχος Λεβαδέων (3), ο δήμαρχος Ορχομενού, ο δήμαρχος Διστόμου και πλήθος πολιτικοί του φίλοι. Σύμφωνα με μια, οπωσδήποτε υπερβολική, περιγραφή γυναίκες ραίνουν με άνθη την πομπή από τα μπαλκόνια ενώ ο ίδιος ο Παπασπύρου από τον εξώστη της οικίας Ψαρόμυαλου εκφωνεί βαρυσήμαντο πολιτικό λόγο προς τους πολλούς συγκεντρωμένους Λιβαδείτες.

Οσα είπε ο Δημήτριος Παπασπύρου είναι σημαντικά καθώς λέγονται σε ανύποπτο χρόνο, όταν κανείς δεν φανταζόταν την τραγική κατάληξη που θα είχε για τον τόπο η εκτροπή του Ιουλίου του 1965. Και είναι ασφαλώς αυθεντικά καθώς λέγονται τότε που ούτε ο Δημήτριος Παπασπύρου -όσο έξυπνος και διορατικός κι αν ήταν- δεν εγνώριζε ότι συνομιλεί με την ίδια την Ιστορία.

Η ομιλία
Ο Παπασπύρου εκφράζει στην αρχή της ομιλίας του τη συγκίνησή του για την υποδοχή που του επεφύλαξαν οι Λιβαδείτες τονίζοντας ότι και στο παρελθόν υπήρξαν παρόμοιες εκδηλώσεις προς το πρόσωπό του αλλά αυτή η φορά διαφέρει διότι αποδεικνύει ότι οι συκοφαντίες δεν έχουν μεταβάλει τα αισθήματα αγάπης και εμπιστοσύνης των συμπολιτών του.
Εν συνεχεία ο υπουργός της Δικαιοσύνης αναφέρεται στο ιστορικό της ίδρυσης της Ενωσης Κέντρου, στην οποία ο ίδιος και η ομάδα των ΔΕΚΑ (4) της οποίας αποτελούσε μέλος διεδραμάτισε αποφασιστικό ρόλο.
Την εποχή που προεβάλετο ως πολιτικός ηγέτης ο Γεώργιος Γρίβας, η Ομάδα των ΔΕΚΑ έδωσε σκληρούς και επίπονους αγώνες για να επιβάλει στην αρχηγία τον Γεώργιο Παπανδρέου –υποστηρίζει ο Δ. Παπασπύρου. Αυτοί που τώρα συκοφαντούνται και υβρίζονται –συνεχίζει- είναι οι ίδιοι που συμπαραστάθηκαν στον Γεώργιο Παπανδρέου κατά τη διάρκεια του ανένδοτου αγώνα, που προμάχησαν για την άνοδο του Κέντρου στη εξουσία μέσα στη Βουλή , έξω από τη Βουλή, από τις στήλες των εφημερίδων και από τα έδρανα των δικαστηρίων στις μεγάλες πολιτικές δίκες. Ετσι εξασφαλίστηκε η νίκη του Νοεμβρίου του 1963 και σχηματίστηκε η κυβέρνηση των 50 ημερών που θα μένει στην ιστορία ως κυβέρνηση δράσης και ευεργετικής απόδοσης για τον λαό.

Διεξήχθησαν οι εκλογές του Φεβρουαρίου του 1964 και πραγματοποιήθηκε το θαύμα του 53%, - εξακολουθεί ο Βοιωτός πολιτικός- και εγώ αποκλείστηκα από την κυβέρνηση. Όμως δεν ένιωσα την παραμικρή πικρία (5). Παρέμεινα πιστός στρατιώτης της παράταξης μαχόμενος για την ενότητα και την επιτυχία των στόχων της κυβέρνησης.
Το Ιούνιο του 1964 εκλήθην να αναλάβω το υπουργείο Προεδρίας όπου έδωσα σκληρές μάχες για να αμβλύνω τις εκδηλούμενες εντός της κυβέρνησης αντιθέσεις.

Προς την κρίση
Εχω ήσυχη τη συνείδησή μου ότι έπραξα το παν για να διατηρηθεί η ενότητα της μεγάλης δημοκρατικής παράταξης.
Όταν ξέσπασε η κρίση για το υπουργείο Εθνικής Αμυνας αγωνίστηκα μαζί με τους συναδέλφους για να εξασφαλίσουμε τη συνοχή της κυβέρνησης. Προς στιγμήν – συνεχίζει ο Δ. Παπασπύρου- ο Γεώργιος Παπανδρέου πείστηκε να αναλάβει το υπουργείο Εθνικής Αμυνας ο Στέφανος Στεφανόπουλος όμως σε 48 ώρες άλλαξε την άποψή του. Νέα αλλεπάλληλα διαβήματά μας προς τον κ. Παπανδρέου ακολούθησαν για την αποτροπή της κρίσης και πράγματι προς στιγμήν δέχθηκε ο τότε πρωθυπουργός τον διορισμό του στρατηγού Παπανικολάου ως υφυπουργού Εθνικής Αμυνας. Αλλά ενώ ειδοποίησε τα ανάκτορα για να κανονιστούν τα της ορκωμοσίας μετέβαλε και πάλι τη γνώμη του.

Την νύχτα της παραμονής της παραιτήσής του μαζί με τον Γεώργιο Νόβα, τον Ηλία Τσιριμώκο, τον Κωνσταντίνο Μητσοτάκη, τον Γ. Μπακατσέλο και τον Στέλιο Αλλαμανή (6) - ισχυρίζεται ο Δ. Παπασπύρου -πήγαμε στο Καστρί και παρακαλέσαμε τον Γεώργιο Παπανδρέου να μην παραιτηθεί και τον ικετεύσαμε να συγκαλέσει το μικρό υπουργικό συμβούλιο για να συζητηθεί εκεί το πολιτικό πρόβλημα.
Μάλιστα -λέει ο Δημήτριος Παπασπύρου- του τονίσαμε ότι με την τακτική του οδηγείται ο τόπος σε νέο εθνικό διχασμό και του υπενθυμίσαμε ότι ο ίδιος έλεγε για τον προ του Α’ Παγκοσμίου Πολέμου διχασμό ότι είχε ιστορική δικαίωση διότι έγινε για την Αγία Σοφία και τη Μεγάλη Ελλάδα όπως την οραματίστηκε ο μεγαλεπήβολος Ελευθέριος Βενιζέλος. Ομως ο σημερινός εθνικός διχασμός που θα οδηγήσει την πατρίδα στον αφανισμό είναι εντελώς αδικαιολόγητος και ιστορικά ασυγχώρητος έχοντας ως αφορμή το υπουργείο Εθνικής Αμυνας. Ετσι η κρίση της 15ης Ιουλίου ξέσπασε. Ηταν πια θέμα συνείδησης και ευθύνης να καθορίσω την περαιτέρω θέση μου.

Ο εύκολος δρόμος θα ήταν να ακολουθήσω τον Γεώργιο Παπανδρέου. Ο δύσκολος τον δρόμο της φρόνησης και του συμφέροντος του Εθνους. Με ήρεμη συνείδηση ακολούθησα τον δρόμο του καθήκοντος και είμαι βέβαιος ότι τώρα που άρχισαν να διαλύονται τα νέφη του ψεύδους και της συκοφαντίας η απόφασή μου αυτή θα τύχει της ομόθυμης αποδοχής και έγκρισής σας.

Και σε μια ρητορική αποστροφή, που είναι συνήθης σε πολιτικούς λόγους, αλλά δεν παύει να είναι συγκινητική, ο Λιβαδείτης υπουργός κατέβασε τον τόνο της φωνής του: Όμως, θέλω να σας εξομολογηθώ κάτι. Ακόμη κι αν με λιθοβολούσατε, ακόμη κι αν έμενα εντελώς μόνος πάλι τον ίδιο δρόμο θα πορευόμουν. Διότι είναι καθήκον των πολιτικών να έχουν συνείδηση των ευθυνών τους..

Ο Παπασπύρου δεν παρέλειψε να επιτεθεί στους εσωκομματικούς του αντιπάλους τονίζοντας ότι όταν αυτός έδιδε τον αγώνα για την ανάρρηση του Γεωργίου Παπανδρέου στην ηγεσία της Ενωσης Κέντρου οι σημερινοί υβριστές του περιεφέρεντο από χωρίου εις χωρίον με τον στρατηγό Γρίβα και μέχρι την ημέρα που ξέσπασε η κρίση ήταν παρακοιμώμενοι του Πέτρου Γαρουφαλλιά (7).
Αυτή είναι η ποιότητα των υβριστών μου –υποστήριξε- και τους παραδίδω στην περιφρόνησή σας. Διότι εγώ μετά από 40 χρόνια δικηγορίας και 15 χρόνια βουλευτικής δράσης είμαι στην κυριολεξία πένης (8). Αυτοί πώς δικαιολογούν άραγε τα πλούτη τους;

Στην κυβέρνηση Στεφανόπουλου αφορούσε η συνέχεια της ομιλίας: Δεν θα ασχοληθώ άλλο με ευτελείς και αδίστακτους αντιπάλους καθώς στους ώμους τους δικούς μας πέφτει το χρέος της σωτηρίας της πατρίδας, της οικονομικής της ανόρθωσης και της κοινωνικής της ευημερίας. Η κυβέρνηση Στ. Στεφανόπουλου με την συμπαράσταση των συνεργατών της έχει επωμισθεί το τεράστιο αυτό έργο. Με την αγάπη και την συμπαράστασή σας θα προχωρήσουμε και θα νικήσουμε.

Για τη Βοιωτία
Στη συνέχεια ο Δημήτριος Παπασπύρου αναφέρθηκε στα θέματα της Βοιωτίας και ανέπτυξε τα μέτρα για το βαμβάκι. Τρία είναι τα ζητήματα που απασχολούν τη Βοιωτία είπε ο υπουργός Δικαιοσύνης: το βαμβάκι, ο Οργανισμός Κωπαϊδος και ο Κηφισσός που όταν πλημμυρίζει καταστρέφει μεγάλες και εύφορες περιοχές.
Για τα προβλήματα της επαρχίας Θηβών ο Παπασπύρου είπε ότι θα επισκεφθεί σύντομα την Θήβα με κλιμάκιο υπουργών για την επί τόπου επίλυσή τους.
Ο συνοδεύων τον υπουργό Δικαιοσύνης υφυπουργός Γεωργίας Κωστής απηύθυνε κατόπιν σύντομο χαιρετισμό στον λαό της Λιβαδειάς.

Μετά τις ομιλίες τα δύο μέλη της κυβέρνησης μετέβησαν στο δημαρχείο Λιβαδειάς όπου δέχθηκαν εκπροσώπους της Τοπικής Αυτοδιοίκησης και φορείς ενώ το απόγευμα επισκέφθηκαν την Ενωση Γεωργικών Συνεταιρισμών Λιβαδειάς. Ο Παπασπύρου και ο Κωστής κατόπιν μετείχαν στην τιμητική συνεδρίαση του Δημοτικού Συμβουλίου Λεβαδέων όπου εξετάστηκαν όλα τα ζητήματα της πρωτεύουσας της Βοιωτίας και μετά τις 19:00 αναχώρησαν για την Αθήνα. Τελευταία στάση στη Βοιωτία ο Αλίαρτος όπου οι δύο υπουργοί συνεργάστηκαν με τις υπηρεσίες του Οργανισμού Κωπαίδας για αγροτικά θέματα.

Αυτή ήταν η ομιλία του Δημητρίου Παπασπύρου στη Λιβαδειά, η πρώτη νομίζω μετά τα Ιουλιανά και αποτελεί μια, κατά τη γνώμη μου, σημαντική μαρτυρία ενός εκ των βασικών πρωταγωνιστών των γεγονότων και μάλιστα εν θερμώ. Γράφοντας εν τούτοις αυτά και τις λίγες σημειώσεις, τις βασικές, συνειδητοποίησα ότι για να περιγράψεις πλήρως αυτό το μικρό περιστατικό εκείνων των τόσο ταραγμένων ημερών πρέπει να μελετήσεις δεκάδες τόμους και να διηγηθείς σχεδόν ολόκληρη την εποχή. Είναι δύσκολο και όπως προείπα κατά τη γνώμη μου μάταιο. Οσο ζουν οι πρωταγωνιστές και τα πολιτικά πάθη έχουν εκλογικό αντίκρισμα και κυρίως όσο τα αρχεία των ξένων μυστικών υπηρεσιών δεν ανοίγουν η αλήθεια για την "αποστασία" θα μας διαφεύγει, όπως και ο ρόλος των πρωταγωνιστών της σαν τον Δημήτριο Παπασπύρου. Ο μεγάλος Βοιωτός πολιτικός όμως είναι σίγουρο ότι θα μας απασχολήσει ξανά στο μέλλον για τη μεγάλη προσφορά του στη Βοιωτία και στην Ελλάδα.

Σημειώσεις
1. Βλέπε τελευταία ΤΑ ΝΕΑ που αποκαλύπτουν έγγραφο της CIA το οποίο ομιλεί για πτώση του Γεωργίου Παπανδρέου από τον Ιανουάριο του 1965, έξι μήνες πριν
από την κρίση για το υπουργείο Εθνική Αμυνας.
2. Ο «ανένδοτος αγώνας» στηρίχθηκε στην επίσημη καταγγελία του Γεωργίου Παπανδρέου ότι οι εκλογές της 29ης Οκτωβρίου 1961 ήταν εκλογές «βίας και νοθείας». Αυτό δεν αποδείχθηκε ποτέ και σίγουρα όχι στην ένταση που οι πολιτικοί του Κέντρου υποστήριζαν. Δείτε σχετικά ΤΟ ΒΗΜΑ της 31ης Οκτωβρίου 1961 όπου μεταξύ άλλων γράφεται: "Τα τελικά αποτελέσματα των εκλογών δίδουν εις τον Αρχηγόν της ΕΡΕ κ. Καραμανλή πλειοψηφίαν κυριολεκτικώς παταγώδη, ομοίαν της οποίας δεν είχε κατορθώσει να συγκεντρώσει ούτε αυτός ο Στρατάρχης Παπάγος. Η αναγνώρισις της εκτάσεως της νίκης του κ. Καραμανλή αποτελεί πράξιν ευθύτητος και διά τον λόγον αυτόν είναι η αναγνώρισις αυτή καθολική εκ μέρους όλων των καλής πίστεως πολιτών. Εγιναν βεβαίως, εις τας μακρινάς ιδίως περιοχάς, υπερβασίαι του κρατικού μηχανισμού, αι οποίαι είναι απαράδεκτοι εις μίαν γνησίαν και αληθινήν δημοκρατίαν. Από τους τελικούς αριθμούς όμως καθίσταται φανερόν ότι και αν δεν εγίνοντο πάλιν η ΕΡΕ θα είχε κερδίσει τας εκλογάς με μικροτέραν ίσως κατά τι πλειοψηφίαν, με αρκετή, όμως, πάντως διά να σχηματίση αυτοδύναμον και σταθεράν κυβέρνησιν" και εδώ μια αριστερή άποψη που δεν μπορεί να καλύψει την ένδεια των στοιχείων για την υποτιθέμενη μεγάλης έκτασης βία στις εκλογές του 1961.
3. Δήμαρχος Λεβαδέων ήταν ο Νικόλαος Ανδρεαδάκης και Ορχομενού ο Ρέντζος.
4. Η ομάδα των ΔΕΚΑ αποτελούνταν από νέους δυναμικούς πολιτικούς του Κέντρου και της Κεντροδεξιάς όπως ο Κωνσταντίνος Μητσοτάκης, ο Γεώργιος Μαύρος, ο Στέλιος Αλλαμανής, ο Παναγής Παπαληγούρας, ο Δημήτριος Παπασπύρου και ο Γ. Μπακατσέλος. Στην ουσία αυτή η ομάδα -που ήταν γνωστή στη Βουλή και υπό το όνομα Νέα Πολιτική Κίνησις- επέβαλε τον Γεώργιο Παπανδρέου ως αρχηγό στην Ενωση Κέντρου.
5. Στο Νίκος Παπαδημητρίου Από την Ενωση Κέντρου στην Αποστασία ΡΟΕΣ 1986 αναφέρεται (σελ.204) ότι ο Δημήτριος Παπασπύρου αρνήθηκε να ορκιστεί υπουργός Ανευ Χαρτοφυλακίου, στην αυτοδύναμη κυβέρνηση του Γεωργίου Παπανδρεόυ που προέκυψε από τις εκλογές της 16ης Φεβρουαρίου 1964.
6. Η συνάντηση αυτή περιγράφηκε με τον ίδιο τρόπο ακριβώς τελευταία και από τον Κωνσταντίνο Μητσοτάκη σε συνέντευξη που έδωσε στον Νίκο Χατζηνικολάου, την προηγούμενη Δευτέρα 12 Μαϊου 2008 στο δελτίο ειδήσεων του ALTER.
7. Ο Πέτρος Γαρουφαλιάς υπήρξε επί 30 ολόκληρα χρόνια στενότατος συνεργάτης και φίλος του Γεωργίου Παπανδρέου. Στην πρώτη μεταπελευθερωτική κυβέρνηση του 1944 ανέλαβε το κρίσιμο υπουργείο Τύπου και από τότε ακολούθησε τον Γεώργιο Παπανδρέου σε όλα τα κόμματα που κατά καιρούς ίδρυσε και στην Ενωση Κέντρου. Μετά τη νίκη της 16ης Φεβρουαρίου 1964 ανέλαβε το υπουργείο Εθνικής Αμυνας. Ο Γαρουφαλιάς έλαβε αναφορά από τον Γεώργιο Γρίβα ότι υπήρχε στο στράτευμα οργάνωση αντιμοναρχικών/ βενιζελογενών αξιωματικών με την επωνυμία ΑΣΠΙΔΑ, στην οποία συμμετείχε ως ηγετικό πολιτικό στέλεχος και ο Ανδρέας Παπανδρέου. Ο Γεώργιος Παπανδρέου αποφάσισε τη μετάθεση του Γαρουφαλιά στο υπουργείο Συντονισμού και την ανάληψη από τον ίδιο τον πρωθυπουργό του υπουργείου Εθνικής Αμυνας. Ομως ο τότε βασιλιάς Κωνσταντίνος έθεσε όρους περί αντικατάστασης Γαρουφαλιά από άλλο στέλεχος κοινής αποδοχής και όχι από τον ίδιο τον Γεώργιο Παπανδρέου. Ηταν η θρυαλλίδα που οδήγησε στην 15η Ιουλίου 1965.
8. Να μια δήλωση που δεν μπορεί να κάνει κανένας σύγχρονος πολιτικός. Πιθανότατα κάποιος με τη νομική παιδεία και τη ρητορική δεινότητα του Δημητρίου Παπασπύρου στις μέρες μας δεν θα ασχολούταν με την πολιτική.

Οι δύο φωτογραφίες είναι από το βιβλίο του Θανάση Δημ. Χρήστου Το Κωπαϊδικό Ζήτημα και οι Κοινωνικοί Αγώνες για την Επίλυσή του, Αθήνα 2002. Τις ανήρτησα και τις δύο κυρίως γιατί δείχνουν πόσο ψηλά (διότι αυτό το ¨μεγάλος/σπουδαίος πολιτικός" νομίζω ότι ακούγεται λίγο αφηρημένο) στην πυραμίδα της εξουσίας είχε φτάσει ο Δημήτριος Παπασπύρου. Ειδικά στην πρώτη φαίνεται να παρίσταται στη συνάντηση του τότε βασιλιά Κωνσταντίνου με τους Ηλία Τσιριμώκο και Στέφανο Στεφανόπουλο. Δηλαδή είναι φανερό ότι ο Παπασπύρου ήταν μεταξύ των 5 ανθρώπων (λείπει ο Μητσοτάκης -που είναι στη δεύτερη φωτογραφία) που καθόριζαν την μοίρα της Ελλάδας εκείνες τις κρίσιμες στιγμές.

O Πέτρος Ζητουνιάτης για τον Νικόλαο Μπουφίδη

Το 1900 στο "Εθνικόν Ημερολόγιον" του Κωνσταντίνου Σκόκου (1) ο λογοτέχνης Πέτρος Ζητουνιάτης (2) δημοσιεύει από το Παρίσι ένα μικρό βιογραφικό σημείωμα/αφιέρωμα στον φίλο του, όπως ο ίδιος δηλώνει, Νικόλαο Μπουφίδη. Εϊναι, φυσικά, ένα υμνητικό κείμενο για τον άνθρωπο, πολιτικό άνδρα και νομικό Μπουφίδη. Αντιθέτως δεν είναι τόσο τιμητικό για τους Λεβαδείς ψηφοφόρους για τους οποίους ο Ζητουνιάτης, Λεβαδεύς και ο ίδιος, αναφέρει ότι αδυνατούν να εννοήσουν ότι ο Μπουφίδης δεν αντιπροσωπεύει μόνο τη Λιβαδειά αλλά την αντίληψη μιας νέας πολιτικής στάσης που στέκεται μακριά από "θέσεις και εκδουλεύσεις". Παραμένει εντυπωσιακό ότι το αίτημα για εξευρωπαϊσμό της Ελλάδας είναι από τότε κυρίαρχο όπως και ότι 108 χρόνια μετά ελάχιστα πράγματα έχουν αλλάξει στην πολιτική μας ζωή -ένα από αυτά είναι ότι δεν γράφονται πια τέτοια αγιογραφικά κείμενα από σημαντικούς διανοουμένους του επιπέδου του Πέτρου Ζητουνιάτη. Ας δούμε το άρθρο και ας τελειώσουμε προς το παρόν εδώ με τον Νικόλαο Μπουφίδη. Εχει διατηρηθεί η σύνταξη και η ορθογραφία εκτός από το πολυτονικό.

Μεταξύ των ολίγων κοινοβουλευτικών ανδρών, των εργαζομένων μετά συνέσεως, των εμπνεομένων από κάποια υψηλότερα ιδανικά, και των οποίων το θάρρος του φρονήματος και η επίγνωσις των πολιτικών αρχών εξαίρονται υπέρ το μέτρον, αναμφισβητήτως διακεκριμένη θέσιν κατέχει και ο βουλευτής Λεβαδείας κ. Νικόλαος Μπουφίδης.
Γεννηθείς εις την Λεβάδειαν και αναπνεύσας όλην την δρόσον του Ελικώνος και του Παρνασσού, γαλουχηθείς δε την παιδικήν του ψυχήν με ιδανικά, τα οποία γεννά η θέα της κοιτίδος των Μουσών, ήλθεν εις τας Αθήνας, όπου εσπούδασε τα νομικά, γράφων συγχρόνως υπό διάφορα ψευδώνυμα εις τας επιφυλλίδας των εφημερίδων της εποχής εκείνης ποιητικά μελετήματα, στίχους, μεταφράσεις. Αλλά τα φοιτητικά έτη παρήλθον τόσον γρήγορα και ο λεπτεπίλεπτος νεανίας, ο πλήρης ονείρων και ποιητικής φαντασίας, μετά την αναγόρευσίν του εις διδάκτορα της Νομικής ερρίφθη εις την πραγματικότητα της ζωής, όχι μέχρις οσφύος αλλά μέχρι κορυφής. Επρεπε να ζήση και διά να ζήση ώφειλε να εργασθή.

Μετ’ ολίγα έτη μετέπειτα η πατρίς του τον ετίμησε αποστείλασα εις την Βουλήν ως αντιπρόσωπόν της, νεώτατον ακόμη και εξηκολούθησε να τον αποστέλλη έκτοτε με μικράς διακοπάς, και τούτο διότι ο υπερήφανος χαρακτήρ του ωρθούτο κατά των υπερβολικών απαιτήσεων των εκλογέων του.

Ο χαρακτήρ του, ο οποίος έχει κάτι τι το συναφές με τον τοιούτον του Αγγλου πολιτευτού του ισχυρογνώμονος και του απαιτητικού, και κάτι τι με τον λεπτό και ευγενή του Γάλλου, τον συνέδεσεν με τον μεγαλείτερον πολιτικόν άνδρα της Ελλάδος (3) των τελευταίων χρόνων, μεθ’ ου επί μακρόν συνειργάσθη, και του οποίου υπήρξε ο αφωσιωμένος φίλος και ο σοφός σύμβουλος εις πάσαν νομοθετικήν εργασίαν. Και ο αείμνηστος εκείνος ανήρ τον ετίμησε διά του χαρτοφυλακίου του Υπουργείου Εσωτερικών, όχι διότι ο κ. Μπουφίδης παρηκολουθείτο εν τη Βουλή υπό βουλευτών, αλλά διότι εύρεν εν αυτώ τον αληθή Homme d’ etat (4), τον βαθύ επιστήμονα, τον αμείλικτο διώκτη της συναλλαγής, μολονότι είνε μέχρι μυελού οστέων κοινοβουλευτικός.

Κατά το ευρύ κοινοβουλευτικόν του στάδιον, εις το οποίον διέπρεψεν ως ποινικολόγος, πρώτος πάντοτε εν τοις πρώτοις, με τον ανεξάντλητον πλούτον των επιχειρημάτων του, με την λεπτήν ειρωνείαν του, με τας ποιητικάς του εξάρσεις, με την οξείαν αντίληψιν ρήτορος φιλοσόφου, γνωρίζοντος να ετάζη ψυχάς και να αφυπνίζη αισθήματα, να θίγη τας λεπτοτέρας χορδάς των καρδιών, με την ευρύτητα των νομικών του μελετών, κατέστη αυθεντία εις τας ποινικάς υποθέσεις και αναμφισβήτητος pessonallite εις τας πολιτικάς.
Αλλ’ ο νομικός και ο ποινικολόγος ήτο πολιτικός, και ο συνδυασμός ούτος ώφειλε να γίνη μετά τέχνης ίνα μη τον παραβλάψη αφού η πολιτκή εν Ελλάδι επί τόσον παρεξέκλινε της αληθούς αποστολής της. Εν τη πολιτική ο κ. Μπουφίδης έχει αρχάς αίτινες πολλάκις συνεκρούσθησαν προς εκείνας του μακαρίτου Αρχηγού του. Αλλά τούτο δεν ημπόδιζε να μεγαλύνεται η αμοιβαία εκτίμησίς των και αγάπη, διότι ο πρώτος εγνώριζε την πίεσιν, ην υφίστατο ο δεύτερος ως Αρχηγός υπό των βουλευτών εις προσωπικάς εκδουλεύσεις, και ο Αρχηγός πάλιν εξετίμα πλειότερον το ανεξάρτητον του χαρακτήρος του φίλου του.
Αλλ’ εκείνο όπερ ιδιαιτέρως συνησθάνετο ο Τρικούπης, δεν αντελήφθησαν ουδέποτε οι εκλογείς του κ. Μπουφίδου, όστις επιζητεί φίλους εις το κόμμα του «να μη ζητούν θέσεις», όστις ωνειροπόλησε να μεταβάλη την Λεβάδειαν εις Αγγλικήν επαρχίαν ή Γαλλικόν διαμέρισμα (5), ζητών, ως γίνεται εκεί, τας ψήφους των συμπολιτών του αγορεύων προς αυτούς και δίδων λογοδοσίαν των όσων έπραξε εν τη Βουλή. Αλλά το όνειρόν του αυτό θα μένη δυστυχώς ποίησις, όνειρον, διότι ο πολύτιμος φίλος μου οσάκις ωμίλησεν εις τους συμπολίτας του και τους ανέπτυξε την αληθή αποστολήν του πολιτευομένου, εκείνοι, αφού τον εχειροκρότησαν και τον εζητωκραύγασαν, μετέπειτα του έδωκαν την απάντησιν εις τας κάλπας δι’ ενός μεγάλου «Όχι»(6).Διατί; Απλούστατα διότι δεν ηννόησαν οι Λεβαδείς –γενικόν πάθημα άλλως τε- ότι ο κ. Μπουφίδης ανελθών εις περιωπήν επιστήμονος και πολιτευτού ευρωπαίου με σαφείς και καθωρισμένας γνώμας και αρχάς, δεν αντιπροσωπεύει εις την Βουλή την Λεβάδειαν μόνον, αλλά και τας γνώμας και τας σχέσεις εκείνων εκ των Ελλήνων, οίτινες ετράφησαν με υψηλότερα ιδανικά. Εκείνων ων είνε ευρύτερος ο ορίζων των ιδεών και των πόθων και των εργαζομένων δια το αληθές μεγαλείον του έθνους των εν παντί κλάδω της κοινωνίας.
Παρίσιοι ΠΕΤΡΟΣ ΖΗΤΟΥΝΙΑΤΗΣ

Πηγή: http://xantho.lis.upatras.gr/kosmopolis/
Από το ίδιο εκλπηκτικό αρχείο έιναι και η φωτογραφία του Νικολάου Μπουφίδη.
Σημειώσεις
1. Ο Κωνσταντίνος Σκόκος γεννήθηκε το 1854 στην Αθήνα. Λόγιος, δημοσιογράφος και ποιητής προσέφερε πολλά στην νεολληνική φιλολογία κυρίως με την έκδοση -από το 1886 έως το 1918- του περιοδικού "Εθνικόν Ημερολόγιον"- όπου συνεργάζονταν οι σπουδαιότεροι λογοτέχνες μιας ολόκληρης γενιάς. Ο ίδιος ο Σκόκος διακρίθηκε ως σατιρικός ποιητής. Πέθανε στην Αθήνα το 1925.
2. Επίσης λόγιος, δημοσιογράφος και ποιητής ήταν στη σύντομη ζωή του ο Πέτρος Ζητουνιάτης. Γεννήθηκε το 1875 στη Λιβαδειά -υπάρχει οδός στο όνομά του. Διετέλεσε συνεργάτης διαφόρων γαλλικών εφημερίδων στο Παρίσι όπου συνδέθηκε στενά με τον μεγάλο Ελληνογάλλο ποιητή Ζαν Μορεάς. Το 1903 εγκαταστάθηκε στην Αθήνα και συνεργάστηκε με διάφορες εφημερίδες και περιοδικά. Εκείνη την εποχή δημοσίευσε την ποιητική συλλογή Τ' Αστέρια. Πέθανε το 1909, μόλις 34 ετών, χωρίς να προλάβει να δικαιώσει τις πολλές ελπίδες που οι γραφές του δημιουργούσαν. Μετά το θάνατό του εξεδόθη η δεύτερη ποιητική του συλλογή με τον τίτλο "Λήκυθος".

3. Πρόκειται για τον Χαρίλαο Τρικούπη, τον κατεξοχήν ευρωπαϊστή πολιτικό του 19ου αιώνα. Προσωπικός φίλος του Μπουφίδη, τον εμπιστεύτηκε για τη θέση του υπουργού Εσωτερικών το 1893 και πολλές φορές για εκείνη του προέδρου της Βουλής.

4. Homme d' Εtat: Ανθρωπος του κράτους κατά λέξη, αυτό που στα νέα ελληνικά λέμε statesman. Ο κρατικός λειτουργός, εκείνος που έχει κατανοήσει τη δομή και τη λειτουργία του κράτους και βάζει τα συμφέροντα του έθνους πάνω ακόμη κι από το προσωπικά του. Είναι εκπληκτικό πόσο μεγάλη είναι στην Ελλάδα η έλλειψη και στη σημερινή εποχή από σημαίνοντες δημόσιους άνδρες, από hommes d' etat και πόσο καίριο παραμένει το αίτημα της δημιουργίας μιας πολιτικής ελίτ που να προσλαμβάνει το κράτος ως περιουσία της και όχι ως κατακτημένο φέουδο.

5. Από την εποχή του Πέτρου Ζητουνιάτη και ακόμη πιο πριν αίτημα της διανόησης, του προωθημένου τμήματος της ελληνικής κοινωνίας, είναι "να γίνουμε Ευρώπη". Δεν το έχουμε εισέτι κατορθώσει παρά τις φιλότιμες προπσάθειες του Μπουφίδη και ενίων που ακολούθησαν.

6. Υπήρξαν εκλογικές μάχες από τις 14 ή 15 στις οποίες συμμετείχε που ο Μπουφίδης εξήλθε ηττημένος. Ομως την εποχή που δημοσιεύεται το άρθρο του Πέτρου Ζητουνιάτη στο Εθνικόν Ημερολόγιον, το 1900, ο Μπουφίδης έχει εκλεγεί μαζί με τον δηλιγιαννικό Λάπα. Για την ακρίβεια ο Μπουφίδης εκλέγεται συνεχώς από το 1899 μέχρι το 1910, καθώς η πρωτεύουσα του νομού Βοιωτίας είναι πλέον η Λιβαδειά και ο πρωτεργάτης έχει τα ανλόγα πολιτκά οφέλη. Πιθανότατα ο Ζητουνιάτης αναφέρεται στην περίοδο 1895-1899 όταν εκπρόσωποι της Λιβαδειάς στη Βουλή είναι ο Ιωάννης Λάπας και ο Ιωάννης Γεωργαντάς.

Δεν θα σχολιάσω το άρθρο περαιτέρω το άρθρο του Πέτρου Ζητουνιάτη. Φυσικά, αν κάποιος αναγνώστης ανοίξει τη διαχρονική συζήτηση περί οργανικών διανοούμενων, δηλαδή περί της αμαρτωλής και παραδόξης σχέσης διανόησης και εξουσίας που ανάγλυφη προβάλλει και από το άρθρο του Πέτρου Ζητουνιάτη ευχαρίστως θα συμμετάσχω.

Νικόλαος Μπουφίδης. Μια πρώτη προσέγγιση στη διαμάχη Λιβαδειάς-Θήβας

Αναμφισβήτητα υπήρξε σπουδαίος πολιτικός άνδρας ο Νικόλαος Μπουφίδης(1) όμως δεν τιμάται εξίσου στις δύο επαρχίες της Βοιωτίας, τη Λιβαδειά και τη Θήβα. Για να είμαστε ακριβείς, ο διαπρεπής νομικός στη Λιβαδειά θεωρείται ευεργέτης, η κεντρική οδός της πόλης φέρει το όνομά του ενώ στις 20 Απριλίου 2008 γίνονται τα αποκαλυπτήρια του ανδριάντα του. Στη Θήβα, αντιθέτως, ο Νικόλαος Μπουφίδης, ακόμη και στις μέρες μας, λογίζεται ως ο πολιτικός εκείνος Μακιαβέλι που με ενέργειές του στη δύση του προπροηγούμενου αιώνα, τo 1899, κατέστησε πρωτεύουσα της Βοιωτίας τη Λιβαδειά, σφαγιάζοντας τα ιστορικά και απαράγραπτα δίκαια της Θήβας για την πρωτοκαθεδρία στον νεοϊδρυθέντα νομό.

Ποια είναι η αλήθεια και ποιος ο μύθος είναι δύσκολο να ειπωθεί στο πλαίσιο ενός ενημερωτικού σημειώματος όπως το παρόν. Γεγονός είναι ότι την εποχή που αποφασίστηκε η νέα διοικητική διαίρεση της Ελλάδας και ο διαχωρισμός του νομού Αττικοβοιωτίας σε Αττική και Βοιωτία ο Μπουφίδης ήταν κάτι περισσότερο από πολιτικός φίλος/βουλευτής της συμπολίτευσης και του άρτι εκλεγέντος πρωθυπουργού Γεωργίου Θεοτόκη. Ηταν ο νομικός νους της κυβέρνησης, όπως και προηγουμένως των κυβερνήσεων του ΧαρίλαουΤρικούπη, και προσωπικός φίλος του πρωθυπουργού και όπως είναι φυσικό είχε βαρύνοντα λόγο και ρόλο στις εξελίξεις.
Σε όλες τις περιπτώσεις γενική είναι η πεποίθηση στη Βοιωτία ότι, είτε για θετικούς, πραγματικούς λόγους είτε για λόγους "συναλλαγής" όπως έλεγε το σύνθημα των θηβαϊκών διαδηλώσεων, ο Νικόλαος Μπουφίδης κατέστησε με τις ενέργειές του έδρα του νομού τη Λιβαδειά.
Οι ταραχές που προεκλήθησαν τότε, τον Απρίλιο, τον Μάιο και τον Ιούνιο του 1899 κυρίως στη Θήβα όπου έγινε "στάσις" με κλείσιμο των καταστημάτων επί ημέρες, παρέμβαση του Στρατού και διώξεις πρωταιτίων έμεινε γνωστός στην ιστορία ως "νέος Βοιωτικός πόλεμος" και ίχνη του ανευρίσκονται ακόμη και σήμερα στις σχέσεις μεταξύ Λιβαδειάς και Θήβας.

Ο Νικόλαος Μπουφίδης με μια εντυπωσιακή αγόρευση στη Βουλή επέτυχε την εμμονή της κυβέρνησης στον αρχικό σχεδιασμό παρά τις αφόρητες πιέσεις που ασκούσαν οι δραστήριοι Θηβαίοι βουλευτές Παπαχατζής, Δαούτης και Σπυρομήλιος.

Ομως η μάχη δεν ήταν μόνο κοινοβουλευτική, ήταν και εντυπώσεων μέσω των αθηναϊκών εφημερίδων της εποχής.
Από αυτό το πεδίο είναι η σημερινή μας παράθεση, που αφορά αδημοσίευτη εξ όσω γνωρίζω επιστολή του Μπουφίδη προς την εφημερίδα ΕΜΠΡΟΣ.
Ο Νικόλαος Μπουφίδης γράφει στον προσωπικό και πολιτικό του φίλο Δημήτριο Καλαποθάκη (2), εκδότη της εφημερίδας "ΕΜΠΡΟΣ" και διαμαρτύρεται για μεροληψία υπέρ των θηβαϊκών απόψεων ενώ επαναλαμβάνει συνοπτικά τα πολύ ισχυρά -από νομικής άποψης- επιχειρήματα που υποστήριξε στην περίφημη αγόρευσή του στη Βουλή υπέρ της επιλογής της Λιβαδειάς ως πρωτεύουσας του νομού Βοιωτίας. Ιδού η επιστολή.

Η διοικητική διαίρεσις
Η διένεξις Θηβών και Λεβαδείας.
Μία επιστολή του κ. Μπουφίδου
Φίλε κύριε Καλαποθάκη
Ευνόητον είνε να με συκοφαντώσιν οι αγνοούντες εμέ, τον χαρακτήρα μου και τα πράγματα. Οι πολιτικοί άνδρες υφίστανται επιθέσεις είτε εκ παρεξηγήσεως είτε εκ κακοβουλίας. Αλλ’ υμείς όστις τόσο πολύ με γνωρίζετε, εκ πολιτικής συνεργασίας επί μακράν σειράν ετών, είχον την αξίωσιν να μη αποδεχθήτε τας κατ’ εμού συκοφαντίας, ομολογώ δε ότι εξεπλάγην όταν είδον, ότι το «Εμπρός», τα εσχάτως διαδραματισθέντα εν Θήβαις αποδίδει εις τας αυτάς αιτίας, εις ας αποδίδουσι ταύτα και οι υπέρ Θηβαίων γράψαντες.
Δεν γνωρίζω κατά πόσον εξυπηρετούσι τα συμφέροντα της χώρας οι ενθαρρύνοντες πράξεις ομοίας προς τας τελευταίον εν Θήβαις τελεσθείσας, αλλά και αν περιήλθομεν εις τοιαύτην κατάστασιν, ώστε να ανεχόμεθα την δι’ επαναστάσεων επιβολήν της θελήσεως των πόλεων ή επαρχιών εις την Κυβέρησιν της χώρας και την εθνικήν αντιπροσωπείαν, πρέπει πάντως να προβάλωμεν τουλάχιστον λόγους οπωσδήποτε δικαιολογούντας, έστω και στιγμιαίως, την εξέγερσιν.
Αλλ’ εις την υπόθεσιν των Θηβών, οι την υποστήριξιν των δικαίων αυτών αναλάβοντες, ηρεύνησαν άρα γε ίνα ίδωσι τίνων δικαιώματα αναμφισβήτητα επιζητείται να σφαγιασθώσιν;
Ηρκέσθησαν εις δημιουργησθείσαν συκοφαντίαν, ότι δήθεν η έδρα του Νομού παρέχεται τη Λεβαδεία εκ συναλλαγής χάριν εμού, εντεύθεν δε ομιλούσι περί σφαγιαζομένων δικαιωμάτων των Θηβαίων, δικαιωμάτων απολύτως ανυπάρκτων, ουδέποτε από συστάσεως του Ελληνικού Βασιλέιου προβληθέντων, ουδέποτε ααναγνωρισθέντων υπό κειμένων νόμων.
Τι δε θα είπωσι οι ούτω ανεξετάστως συκοφαντούντες με, όταν μάθωσιν εκ της γενησομένης εν τη Βουλή συζητήσεως ότι της Βοιωτίας ουδέποτε υπήρξαν πρωτεύουσα αι Θήβαι, ότι η επαρχία Θηβών δυνάμει κειμένων νόμων ωνομάζετο πάντοτε Θηβαϊς, ότι Βοιωτία εκαλείτο δυνάμει των νόμων τούτων η επαρχία Λεβαδείας (3), ότι όταν εγένετο η ένωσις των επαρχιών Θηβαϊδος και Βοιωτίας εις μίαν διοίκησιν πρωτεύουσα αυτής δυνάμει νόμου ισχύσαντος και λειτουργήσαντος μέχρι του 1845 υπήρξε η Λεβαδεία (4);

Τι δεν θα είπωσιν όταν προσέτι μάθωσιν, ότι και οσάκις ακόμη η ελληνική Κυβέρνησις εσχεδίασε και υπέβαλε πρότασιν νόμου περί διοικητικής διαιρέσεως πάντοτε ως πρωτεύουσα της όλης Βοιωτίας ωρίζετο η Λεβαδεία; Τι δε θα είπωσιν όταν μάθωσιν ότι ουδέποτε ουδ’ άπαξ, ουδέ κατά διάνοιαν επήλθεν εις τον νουν ελληνικής Κυβερνήσεως είτε εκ Βαυαρών συγκροτουμένης είτε εξ Ελλήνων να προσδιορίση, ουδ’ εις τους εκάστοτε αντιπροσώπους των Θηβών να αξιώσωσιν ως πρωτεύουσαν άλλην πόλιν εν Βοιωτία πλην της Λεβαδείας;

Βεβαίως όταν μάθωσιν πάντα ταύτα οι εκ πλάνης συκοφαντήσαντές με θα αναγνωρίσωσιν ότι με ηδίκησαν αποδεχθέντες ανεξετάστως, ότι το ήδη προβαλλόμενον νομοσχέδιον υπήρξε προϊόν συναλλαγής. Αλλά αν οι άλλοι μόνο τότε θα αναγνωρίσωσιν ότι με ηδίκησαν, υμείς, όστις και ως ιδιώτην και ως πολιτευτήν με εγνωρίσατε είχον την αξίωσιν, ουδ’ επί στιγμήν ν’ αποδεχθήτε την συκοφαντίαν, διότι εγώ όστις υπήρξα οίον με εγνωρίσατε ως βουλευτήν και υπουργόν του αειμνήστου Τρικούπη, δεν ήτο δυνατόν να επιζητήσω δια συναλλάγής την καταπάτησιν δικαιωμάτων άλλων, αν τοιαύτα υπήρχον.
Αν αξιώ υπέρ της τιμώσης με πόλεως τα πρωτεία, αξιώ ταύτα εν δικαιώματι και θα ήτο η εσχάτη δι’ εμέ αγνωμοσύνη προς την εκθρέψασά με μητέρα να μην αγωνισθώ δια παντός, νομίμου πάντοτε, μέσου, υπέρ των αναμφισβητήτων δικαίων αυτής των στηριζομένων επί ισχυσάντων νόμων και επί της αναμφισβητήτου υπεροχής κοινωνικής και εμπορικής πρόοδου.

Από την επιστολή λείπει η τελευταία παράγραφος αλλά είναι ενδεικτική των επιχειρημάτων του Νικολάου Μπουφίδου. Οντως το ΕΜΠΡΟΣ τήρησε στάση φιλοθηβαϊκή, πιθανότατα λόγω της δραστηριότητας γνωστών προσωπικοτήτων της Θήβας, όπως ο δικηγόρος Βασίλειος Κυρέλλος, ο οποίος τηλεγραφούσε αμέσως όλα τα νέα στην εφημερίδα ως ευσυνείδητος και εργατικός ρεπόρτερ. Ο Κυρέλλος απάντησε στον Μπουφίδη μέσα από τις στήλες του ΕΜΠΡΟΣ μερικές μέρες αργότερα με τηλεγράφημα. Ιδού το.

Τα παράπονα των Θηβαίων
Ελάβομεν εκ Θηβών το ακόλουθον τηλεγράφημα:
ΘΗΒΑΙ. Απαντώντες εις τον ισχυρισμόν του κ. Μπουφίδου ότι αι Θήβαι δεν υπήρξαν ποτέ πρωτεύουσα Βοιωτίας γνωρίζομεν αυτώ και παντί εξαπατηθέντι, ότι η πόλις των Θηβών από των μυθικών μέχρι των κλασικών χρόνων υπήρξεν η μητρόπολις της Βοιωτικής ομοσπονδίας, μέχρι των μακεδονικών χρόνων η ηγεμονίς της όλης Ελλάδος, επί Φραγκοκρατίας έδρα μεγάλου δουκάτου Στερεάς και κέντρου βιομηχανίας μυθικού πλούτου, επί τουρκοκρατίας έδρα στρατιωτιού διοικητού (Σαρασκήρη), επί Οθωνος, έδρα διοικήσεως Βοιωτίας, πρωτοδικείου επισκοπής και πασών των αρχών Θηβών και Λεβαδείας.
Περί Λεβαδείας ως πρωτευούσης ουδέ λόγος γίνεται καθ’ όλας τα εποχάς. Ταύτα, προκαλούμεν τον κ. Μπουφίδην και οίον δήποτε άλλον να διαψεύση.
Κυρέλλος
Ποιοι Θηβαίοι κατηγορήθηκαν για
συμμετοχή στην εξέγερση
Στο θέμα θα επανέλθουμε όπως και στον Μπουφίδη. Εχει σημασία εδώ να σημειώσουμε ότι στη Θήβα έγιναν ανακρίσεις και ασκήθηκαν διώξεις για τα επεισόδια από τον αποσταλλέντα ανακριτή Ιωαννίδη.

Και πάλι στην εφημερίδα ΕΜΠΡΟΣ διαβάζουμε.
Τα ονόματα των ανακριθέντων
Καθ’ ας έχομεν ασφαλείς πληροφορίας, οι ανακριθέντες υπό του ανακριτού κ. Ιωαννίδου μέχρι τούδε περί των συμβάντων είνε οι εξής:
Βασίλειος Κυρέλλος, δικηγόρος, Θωμάς Σαχάλας, Ε. Αναστασίου δικηγόρος, Θωμάς Θωμαίδης, Ερ. Παπαχατζής δικηγόρος, Νικ. Αναστασίου ιατρός, Αναστάσιος Ζαγκίνης δήμαρχος Θηβών, Ζερβόπουλος έμπορος, Τσέλιος ιατρός, Δημ. Βαγιάννης φαρμακοποιός και Π. Ε. Ζήσης.
Δεν εγνώσθη αν κανείς εκ τούτων εκρατήθη υπό του κ. ανακριτού. Αλλ’ αν το τοιούτον μέχρι τούδε δεν εγένετο όπως μη εξερεθισθώσι τα κατευνασθέντα πνεύματα, βεβαίως θα γίνη τάχιστα καθώς είπε και ο κ. υπουργός.


Λίγες ημέρες αργότερα ο ανακριτής Ιωαννίδης κατηγορεί σχεδόν όλους τους πρόκριτους της θηβαϊκής κοινωνίας για τη συμμετοχή τους στην εξέγερση. Διεξάγεται δίκη, οι κατηγορούμενοι καταδικάζονται σε διάφορες ποινές και φυλακίζονται, όμως σε λίγες ημέρες απολύονται με βασιλική χάρη (5).

ΤΑ ΟΝΟΜΑΤΑ ΤΩΝ ΚΑΤΗΓΟΡΗΘΕΝΤΩΝ ΘΗΒΑΙΩΝ
Οι μέχρι τούδε κατηγορηθέντες διά τας εν Θήβαις ταραχάς είνε οι εξής: Αθ. Ζεγγίνης Δήμαρχος Θηβαίων, Σίνης Δήμαρχος Πλαταιών, Π. Γκορίτσας Δήμαρχος Θεσπιών, Κ. Χρηστίδης, Κ. Ανδριανός, Β. Κυρέλλος, Ευστ. Δολόγλος, Αγγελής Στάμου, Δ. Κρανιώτης, Επαμ. Αναστασίου, Πελοπίδας Ζιώμας, Δ. Κατσίνας, Ε. Ταμβίσκος, Αλ. Κουκούλεζας, Γ. Παπαϊωάννου, Κίμων Στάικος, Α. Κώνστας, Αναστ. Τσέλος, Β. Δράκος, Φιλοκλής Καλόπαις, Δημ. Βαγιάννης, Βυρίνης, Σπ. Παπαχατζής, Ν. Σπηλιώτης, Θ. Σαχάλας, Ευαγ. Μπασιάκος, Σ. Παπαχατζής, Σπ. Μπέλλος, Δημ. Μπέλλος, Ανδρ. Τσίτσας, Κ. Φουφούνης, Χούντρης, Αναστ. Αναστασίου, Α. Στάικος, Λουκάς Παυλίδης, Δημοσθένης Βουρδουμπάς, Γ. Παπαγγίνης, Φιλοποίμην Θεαγένης, Πελοπ. Βρυζάκης, Σ. Τζουβελεκάκης, Πολυνείκης Στεφανάκης, Ηλ. Χαντζής, Ι. Δαγλαρίδης, Θ. Νίκας, Δ. Γιαννίτσης, Απ. Αγραφιώτης, Π.Α. Ανδριανός, Δ. Λιάτσος ή Αντωνίου, Αντ. Θωμαϊδης, Αχιλλέυς Κοττάς, Ν. Σαχάλας, Ν. Χαντζής, Δημ. Παναγιωτίδης, Ι. Δόλογλος, Δ. Γιαννίτσης, Στυλ. Ζερβόπουλος, Ι. Στιμπούρκης, Αλ. Κασαβριάς, Σεραφείμ Ζάλαρος.


Διακρίνονται μεταξύ των κατηγορηθέντων ονόματα γνωστών στο πανελλήνιο θηβαϊκών οικογενειών, όπως Μπασιάκος, Βρυζάκης, Μπέλλος, Βουρδουμπάς.

Σημαντικό είναι επίσης να παρατηρήσουμε ότι στη Θήβα συμπαραστάθηκαν οι γειτονικοί Δήμοι και οι δήμαρχοί τους μάλιστα κατηγορήθηκαν.
Το ίδιο συνέβη και στη Λιβαδειά: ψήφισμα του Δημοτικού Συμβουλίου Διστόμου (6) που υπογράφεται από τον Δήμαρχο Θ. Κοκκίνη και τους συμβούλους Λουκά Παπαχρήστο, Ιωάννη Καίλη, Αριστ. Σφουντούρη, Λουκά Τζούρο, Λαζάρου, Κ. Κινέσα και Κ. Μπασδέκη αφού αναφέρει ότι θεωρεί "όλως παράλογον" την αξίωση της Θήβας και αφού εκθειάζει τα προσόντα της Λιβαδειάς καταλήγει ότι σε περίπτωση ορισμού της Θήβας ως πρωτεύουσας του νομού ο Δήμος Διστομίων προτιμά να συγχωνευθεί στον νομό Αττικής(!!) με τον οποίο υπάρχει αυθημερόν θαλάσσια συγκοινωνία.

Σημειώσεις
1. Ο Νικόλαος Μπουφίδης γεννήθηκε στη Λιβαδειά το 1841. Σπούδασε νομικά και άσκησε επιτυχώς τη δικηγορία στην Αθήνα ενώ όπως όλοι οι διανοούμενοι της εποχής κατά τη διάρκεια των σπουδών του έγραφε με ψευδώνυμο σε διάφορες εφημερίδες των Αθηνών. Σε ηλικία 32 ετών, το 1873, εκλέγεται για πρώτη φορά βουλευτής Αττικοβοιωτίας υπό τον Δημήτριο Βούλγαρη και συνδέεται πολύ στενά με τον Χαρίλαο Τρικούπη, του οποίου διετέλεσε υπουργός Εσωτερικών στην κυβέρνηση του 1893. Διετέλεσε πολλές φορές Πρόεδρος της Βουλής των Ελλήνων πρωτοστάτησε δε στην υλοποίηση της αποξήρανσης της λίμνης της Κωπαίδας και στην έλευση πρωτοδικείου στη Λιβαδειά . Πεθαίνει το 1912, πλήρης τιμών και αξιωμάτων, μη εξαιρουμένου και εκείνου του πρώτου πολίτη της Λιβαδειάς.

2. Ο Δημήτριος Καλαποθάκης δημοσιογράφος και συγγραφέας γεννήθηκε το 1862 στην Αρεόπολη. Το 1885 εξέδωσε στον Βόλο την εφημερίδα ΣΗΜΑΙΑ, την οποία μετέφερε στην Αθήνα το επόμενο έτος. Από το 1896 εκδίδει την εφημερίδα ΕΜΠΡΟΣ, την μεγαλύτερη σε κυκλοφορία ελληνική εφημερίδα, όπως αναφέρεται στην πρώτη της σελίδα. Ο Καλαποθάκης δεν υπήρξε τυχαίος εκδότης και λόγιος. Ηταν ισχυρότατος πολιτικός παράγων της εποχής του. Διετέλεσε ιδιαίτερος γραμματεύς του Χαρίλαου Τρικούπη ενώ θεωρείται και είναι εκ των εμπνευστών και κορυφαίων υποστηρικτών του Μακεδικού Αγώνα. Πέθανε στο Μόναχο το 1921.

3. Διάταγμα της 20ής Ιουνίου 1836: η Βοιωτία αποτελεί επαρχία με έδρα τη Λιβαδειά. Ξεχωριστή επαρχία η Θήβα, με το όνομα επαρχία Θηβαίδος.

4. Νόμος περί μεταρρυθμίσεως της διοκήσεως του Κράτους 22 Ιουλίου 1838: ενώνεται η Βοιωτία σε μια διοίκηση με πρωτεύουσα τη Λιβαδειά. Το καθεστώς αυτό διατηρήθηκε μέχρι το 1845. Το 1865 νέα απόπειρα μεταρρύθμισης επί Κουμουνδούρου ορίζει, σύμφωνα με τα πρακτικά της Βουλής, έδρα πρωτοδικείου τη Λιβαδειά στην οποία υπάγεται η Θήβα.

5. Στο Γεωργίου Δ. Τσεβά, Ιστορία της Θήβας και της Βοιωτίας, Από τα αρχαιότατα χρόνια μέχρι σήμερα, Ιούλιος 2006, Πνευματικό Κέντρο Δήμου Θηβαίων σελ. 579

6. Στο Αρης Κ. Ρούσσαρης, Ιστορικά Μελετήματα Λεβαδείας, Λεβάδεια 1998, σελ. 72.

Ο Μανώλης Γλέζος συναντά τον Λουκά Δημάκα

Μια συνέντευξη του Μανώλη Γλέζου που έχει δημοσιευτεί στα ΝΕΑ στις 11 Φεβρουαρίου 2008 μας απέστειλε ο εκλεκτός συνάδελφος κ. Λουκάς Δημάκας. Ο Μανώλης Γλέζος ομιλεί εν συντομία για πολλά και ενδιαφέροντα, μεταξύ των οποίων για τις γερμανικές επανορθώσεις και το Δίστομο, για τον Αργύρη Σφουντούρη αλλά και για τις σύγχρονες προκλήσεις, την αριστερά και το ΠΑΣΟΚ.

Μανώλης Γλέζος
Τα εγκλήματα κατά της ανθρωπότητας δεν παραγράφονται
«Τα εγκλήματα κατά της ανθρωπότητας δεν παραγράφονται», υπογραμμίζει ο επικεφαλής του Εθνικού Συμβουλίου Διεκδίκησης των Οφειλών της Γερμανίας για την Κατοχή και τα Θύματα, Μανώλης Γλέζος. O αειθαλής αγωνιστής της Αριστεράς συνεχίζει «απνευστί» τον αγώνα και σ΄ αυτό το μετερίζι στο 8ο Συνέδριο της οργάνωσης που πραγματοποιείται σήμερα. Παράλληλα διαβεβαιώνει ότι η «κυβερνώσα Αριστερά» είναι εφικτή.
ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ: ΛΟΥΚΑΣ ΔΗΜΑΚΑΣ

Από το κατέβασμα της γερμανικής σημαίας στη διεκδίκηση των γερμανικών αποζημιώσεων;
Απνευστί.
Το 2000, ο τότε πρόεδρος της Γερμανίας Γιοχάνες Ράου είχε εκφράσει για τις σφαγές στην Ελλάδα «βαθιά οδύνη και ντροπή». Η συγγνώμη όμως δεν ήρθε ποτέ. Γιατί;
Ζητούν οι εξουσίες συγγνώμη; Πέραν της συγγνώμης, τι μας οφείλουν από τις ζημιές της Κατοχής; Μας οφείλουν: την επιστροφή των αρπαχθέντων αρχαιολογικών θησαυρών. Το αναγκαστικό κατοχικό δάνειο, ύψους 3,5 δισ. δολ., το μοναδικό σε όλη την Ευρώπη. Τις επανορθώσεις, ύψους 7,1 δισ. δολ. Τις αποζημιώσεις στα θύματα του ναζισμού.

Η δικαστική διεκδίκηση όσον αφορά τις σφαγές ολόκληρων χωριών πού βρίσκεται; Αφού, παρά την απόφαση της Ολομέλειας του Αρείου Πάγου να δοθούν οι αποζημιώσεις, μεθοδεύτηκε η ακύρωσή της, προσβλέπουμε μόνο στα διεθνή δικαστήρια.

Η απόφαση που πέτυχε ο αείμνηστος Γιάννης Σταμούλης για τους σφαγιασθέντες του Διστόμου είναι, λένε, διεθνής «νομικός φάρος». Τι περιμένουμε τώρα;
Το θέμα είναι κυρίως πολιτικό και μπορεί να λυθεί μόνον όταν η όποια ελληνική κυβέρνηση αξιωθεί να το διεκδικήσει.
Θα επανέλθετε ως πρόεδρος του Εθνικού Συμβουλίου Διεκδίκησης των Οφειλών της Γερμανίας;
Οι στόχοι όλων όσων συναπαρτίζουμε το Εθνικό Συμβούλιο Διεκδίκησης των Οφειλών της Γερμανίας προς την Ελλάδα παραμένουν αναλλοίωτοι. Υπήρξαν υποσχέσεις για αποζημιώσεις μέσω διακριτικών διαπραγματεύσεων.

Κι εκεί σιωπή;
Κάτι ακούστηκε, αλλά το ενταφίασε η ταφόπετρα της άρνησης να προβούν οι κυβερνήσεις σε διαπραγματεύσεις.
Η γερμανική κοινωνία και οι Γερμανοί διανοούμενοι πώς αντιμετωπίζουν το θέμα; Έχει αρχίσει στους διανοούμενους και στους νέους της Γερμανίας να δημιουργείται όχι απλώς ευνοϊκό κλίμα, αλλά κίνημα υπέρ της εξόφλησης όλων των οφειλών της Γερμανίας προς την Ελλάδα.
Πάνε περίπου 70 χρόνια από τις σφαγές. Τι θα μείνει στην επόμενη γενιά;
Τα εγκλήματα κατά της ανθρωπότητας δεν παραγράφονται.

Συμφωνείτε ότι το μήνυμα «ποτέ πια πόλεμος» είναι το καλύτερο μνημόσυνο;
Το «ποτέ πια πόλεμος» είναι σωστό, αλλά είναι ευχή. Ο αγώνας «να κλείσουν τα εργοστάσια παραγωγής όπλων αυτοκαταστροφής της ανθρωπότητας» και «κανένας στρατιώτης έξω από τα σύνορα της πατρίδας του» αποτελεί την πραγμάτωση της ευχής.

«Ένα τραγούδι για τον Αργύρη» (Σφουντούρη): Το ντοκιμαντέρ για το Δίστομο ταξίδεψε σε όλον τον κόσμο. Ο ίδιος είναι δραστήριος ακτιβιστής της ειρήνης με διεθνή παρουσία. Είναι η άλλη παγκοσμιοποίηση;
Η κραυγή αγωνίας του Αργύρη είναι παγκόσμια και πρέπει να μας ξεκουφάνει όλους.

Συνεχίζετε ανένταχτος. Η Αριστερά;
Ως ενεργός πολίτης συμμετέχω στον ΣΥΡΙΖΑ, που δείχνει ότι η Αριστερά αρχίζει να βρίσκει τον εαυτό της.
Υπάρχει προοπτική για ενότητα των αριστερών, προοδευτικών, οικολογικών δυνάμεων; Με βάση το γεγονός ότι ο ΣΥΡΙΖΑ είναι συνεργασία δυνάμεων της Αριστεράς, χωρίς εξαιρέσεις και ηγεμονισμούς, για ενότητα στη δράση, η προοπτική είναι ευοίωνη.

Η «κυβερνώσα Αριστερά» είναι εφικτή;
Αναμφισβήτητα. Αρκεί να μην της διαφεύγει η προοπτική, που είναι να φέρει τον λαό στην εξουσία.
Ποιες δυνάμεις μπορεί να τη συνθέσουν; Όλες όσες χωρίς ηγεμονισμούς δέχονται ότι αυτός είναι ο στόχος και η προοπτική.
Και το ΠΑΣΟΚ μαζί;
Η ώς τώρα πολιτική που ακολουθεί η ηγεσία του ΠΑΣΟΚ το αποκλείει από τον χώρο της Αριστεράς.
Μια αντι-δεξιά κοινή δράση αποτελεί αφετηρία;
Μια κοινή δράση, η οποία όμως στοχεύει στο να εμποδίσει την καταλήστευση των κεκτημένων, στην εδραίωση της Δημοκρατίας, στην κατοχύρωση της ανεξαρτησίας (κατάργηση Βάσεων, κανένας Έλληνας πατριώτης έξω από την Ελλάδα, έξω από το ΝΑΤΟ). Και μελλοντικά, στην κοινωνικοποίηση της πολιτικής εξουσίας, της πληροφόρησης, της παραγωγής.

Τα νέα κινήματα έχουν μέλλον;
Εφόσον και όσο οι πολίτες- και ιδιαίτερα οι νέοι- αποκτούν αυτογνωσία, αυτενέργεια και συλλογική συνείδηση.
Ποια ήταν η πιο πρόσφατη συμμετοχή σας σε διαδήλωση;
Η συμμετοχή στις διαδηλώσεις για το Ασφαλιστικό.
Μανώλης Γλέζος- Λάκης Σάντος. Τι θα έκαναν πάλι μαζί, 67 χρόνια μετά; Αγωνίζονται να κατεβάσουν τις σημαίες του ωχαδερφισμού, της αδιαφορίας, του ατομικού βολέματος, της συναλλαγής,

Αραβες μισθοφόροι των Ναζί στην Ελλάδα κατά τη διάρκεια της Κατοχής 1941-1944

Η περίπτωση της Καλοσκοπής Φωκίδας όπως την διηγείται ο Τάκης Λάππας

Οταν προμηθεύτηκα το βιβλίο του Τάκη Λάππα «Ματοβαμμένες Δάφνες της Ρούμελης. Αγώνες-Θυσίες 1941-1944» ο σκοπός μου ήταν να δω πως ο μεγάλος Βοιωτός λογοτέχνης, λαογράφος και αφηγητής διαπραγματεύεται το θέμα του εμπρησμού της Δομβραίνας της Θίσβης και των Χωστίων με το οποίο ασχολήθηκα σε αυτό το σημείωμα Η καταστροφή της Δομβραίνας, της Θίσβης και των Χωστίων. Αύγουστος του 1943 . Φυσικά, διάβασα ολόκληρο το βιβλίο και για την μεν πυρπόληση των χωριών στη νότια Βοιωτία, όπως έχω υποσχεθεί, θα επανέλθω.
Σήμερα όμως θα θίξουμε ένα θέμα ταμπού στην ελληνική ιστοριογραφία, με οδηγό την πένα του Τάκη Λάππα, ένα θέμα σοκαριστικό και γι’ αυτό δημοσιογραφικά πολύ ενδιαφέρον.
Η τεκμηρίωση των όσων θα αναφερθούν είναι προβληματική καθώς η μόνη πηγή που έχω στην κατοχή μου είναι το βιβλίο του Λάππα –άρα δεν διασταυρώνεται η πληροφορία. Από την άλλη ο Τάκης Λάππας παραμένει στα μάτια μου σχεδόν απόλυτα έγκυρος στον πυρήνα των διηγήσεών του, πόσο μάλλον που επικαλείται επιτόπια έρευνα και συλλογή στοιχείων και προσωπικών συνεντεύξεων. Επιπλέον δεν πιστεύω ότι υπήρχε ή υπάρχει λόγος να ειπωθεί ψεύτικα μια τόσο τραγική και σκληρή ιστορία: Η Ιστορία των Αράβων που είχαν μαζί τους οι ναζί στην Ελλάδα και η συμμετοχή τους στα εγκλήματα πολέμου των Γερμανών.

Γράφει ο Τάκης Λάππας με το γλαφυρό του ύφος:
Λαμπρή του 1944. Την αυγή της δεύτερης μέρας της Πασχαλιάς ακούστηκαν στα ξέμακρα της Κουκουβίστας ντουφεκιές. Σαν βγήκαν μερικοί χωριανοί στο ξάγναντο, είδανε ν’ ανηφορίζει στον τόπο τους τεράστια φάλαγγα. Αντάρτικη ομάδα που έτυχε στο δρόμο τους, προσπάθησε ν’ανακόψει τον εχθρό για λίγο, ως να προκάνουν οι Ελληνες να ξεμακρύνουν από τα σπίτια τους. Και μέσα στο χωρίο ακούγονταν τρομαγμένα ξεφωνητά: «Γερμανοί έρχονται! Γερμανοί! Φύγετε!».

Αλαφιασμένοι οι Κουκουβιστιανοί, αρπάζανε στα γρήγορα ένα μπόγο με ρουχισμό και παίρνανε την ανηφόρα κατά το βουνό να βρουν καταφυγή. Από τους εννιακόσιους μείναμεν στο χωριό καμιά διακοσιαριά γέροι, γριές κι ανήμποροι. Το ντουφεκίδι δεν βάσταξε για πολύ. Ανήμποροι οι αντάρτες να κρατήσουν άλλο τη φάλαγγα αποτραβήχτηκαν στα ψηλώματα. Ετσι ανεμπόδιστοι οι Ναζί πατούσαν την Κουκουβίστα. Ηταν η ώρα 10 το πρωί στις 17 του Απρίλη στα 1944.

Η φάλαγγα είχε ξεκινήσει χαράματα απ' τα Καστέλλια. Στο δρόμο τους οι Γερμανοί καίγανε όποιο ξωκκλήσι και τσο­πάνικη καλύβα συντυχαίνανε. Για πρώτη φορά τόσο μεγάλη και παράξενη φάλαγγα πατούσε τούτο το χωριό. Ζύγωναν τους δυο χιλιάδεs στρα­τιώτες αρματωμένοι καλά, κι' είχαν μαζί τους τέσσερα ορει­βατικά κανόνια, δέκα μεγάλους όλμουs, χώρια τα μυδράλλια και τα πολυβόλα. Ξωπίσω τους μπόλικα ξεφόρτωτα ζωντανά.

Εντύπωση όμωs κάνανε οι στρατιώτες. Γιατί στη φάλαγγα δεν ήταν μονάχα Γερμανοί. Ήταν μαζεμένεs όλεs οι φυλές του κόσμου. Τι ήθελεs και δεν έβλεπεs. Μ' όλο που ήταν όλοι τους ντυμένοι τη γερμανική στολή, τα πρόσωπα και το χρώμα τους φανέρωναν άλλη φύτρα! Καθώs ήταν ομάδεs ξεχωριστέs, ακούγονταν αλλιώτικη γλώσσα. Η μια ομάδα δεν μπορούσε να συνεννοηθή με την άλλη παρά με νοήματα. Οί Γερμανοί ήταν καμιά πεντακοσα­ριά και λίγοι μαυροπουκάμισοι φασίστεs που κάνανε τον άγωγιάτη στα ξεφόρτωτα μουλάρια. Τα μπουλούκια, κοντά χίλιοι, ήταν Ρουμάνοι, Σλοβάκοι, Κροάτεs, Βούλγαροι και κιτρινόχρωμοι Τάταροι. Ολοι μισθοφόροι. Και τη φάλαγγα έκλεινε ένας λόχοs από τρακόσουs παράξενουs ανθρώπους.

Τούτοι ήταν που ήταν. Σαν τους έβλεπε «γαϊδούρα απόρριχνε», όπως μου είπε κάποιος ντόπιος. Ήταν' Αραπάδες μέ χαρα­γμένα τα μάγουλά τους απ' τα γεννοφάσκια τους. Απ' τη μύτη καί τ' άφτιά τους κρέμονταν χαλκάδες σαν σκουλαρίκια. Τα μεγάλα και παχεια χείλια τους αφήνανε να φαίνονται δυο σειρές από κάτασπρα δόντια, που τους κάνανε άκόμα πιο πολύ φριχτούς κι' άποκρουστικούς: Ολοι τους μια κοψιά, μέ σφιχτοδεμένα όμως κορμιά. Αυτός ήταν ό περίφημος λόχος των Μαροκινών. Κεφαλή τους ό Γάλλος λοχαγός Άντρέ Ρουέν, απ' την Αλσανία.

Λίγος καιρός ήταν που φέρανε το λόχο αυτό απ' το γαλλι­κό Μαρόκο στην Ελλάδα και τον κρατούσανε στη Γραβιά. Τον είχαν πάντα μακριά απ' τους άλλους μισθοφόρους και καμιά σχέση. Κρασί κι όλα τα πιοτά τους απαγορεύανε να πίνουν κι η τιμωρία τους θάνατος! Κάποιος που παράκουσε το πλήρωσε μέ τη ζωή του. Τον ντουφεκίσανε μπροστά στο λόχο. Δεν τους άφήνανε να πίνουν, γιατί σαν μεθούσανε γί­νονταν έξη τους. Το οινόπνευμα ενεργούσε πάνω τους αφρο­δίσια και παθαίνανε πριαπισμό. Μανιασμένοι ρίχνονταν να βιάσουν άντρα, γυναίκα, γέρους, παιδόπουλα, Ο,τι ζωντα­νό βρισκόταν μπροστά τους... Κοντολογίς ήταν άνήμερα μαύρα θεριά που απ' τη ζούγκλα της Αφρικης, οι Ναζί τους κουβάλησαν να σπαράξουν και σκλαβωμένους άσπρους!..

Η φάλαγγα, άλλη δουλειά δεν είχε παρά να αφανήσει σύσπιτο το ανταρτοχώρι αυτό. Την πληροφορία τούτη έδωσε ένας Ελληνας που αξίζει να αναφέρω τ' όνομά του. Μήτσος Ήλ. Σταθόπουλος, απ' τα Καστέλλια. Hξερε γερμανικά κι αφού απόχτησε την εμπιστοσύνη των Ναζί έκλεβε πληροφο­ρίες καί διαταγές... τα πρόδινε στους "Ελληνες πατριώτες καί τους ειδοποιούσε. Πρόσφερε τόσες και τόσες υπηρεσίες στην Πατρίδα του! Στο τέλος τον ανακαλύψανε οί Γερμανοί και τον ντουφεκίσανε.

Χωρίς άργητα ή φάλαγγα άρχισε τη δουλειά της. Σφιχτο­ζώσανε το χωριό από παντού καί πέσανε στην αρπαγή. Οί μισθοφόροι, εξόν άπ' τους μαύρους, ήταν οι πιο καλοί στο κούρσεμα. Οί μαύροι μείνανε άκόμα παράμερα. Δεν ήρθε η ώρα τους ... Τα κλεψίμια τα κουβαλούσανε στην πλατεία, που τους πρόσμεναν οί άφέντες τους. Αφού ξεδιαλέγανε, ό,τι θέλανε και τα φορτώνανε οί 'Ιταλοί στα μουλάρια, τα υπόλοι­πα, μικρότερης αξίας, τα χαρίζανε στους μισθοφόρους.

Σαν ξεγυμνώσαν τα σπίτια, ύστερα βάλθηκαν να σκάβουν και να ξεχώνουν απο λάκκους τα πράµατα που οι χωριάτες είχαν κρυµµένα. Τούτη τή φορα τίποτα δε γλύτωσε. Μπήκανε ακόµα και στήν έκκλησιά κι αρπάξανε τα ιερά σκεύη, τα µεταξωτά άµφια, το αργυροδεµένο Ευαγγέλιο και πιστολίζανε τις αγιωτικές εικόνες. Αδυναµία δείξανε στήν εικόνα της Πα­ναγιάς και σ' όλες τις αγίες. Πάνω τους ζωγραφήσανε πρόχειρα διαφορες αισχρότητες. Μερικοι για να γελάσουν, µασκαρευτήκανε τα άµφια και γύριζαν µέσα στο χωριό. Οι µισθοφόροι κείνη τή µέρα ξεπέρασαν στην τέχνη της αρπαγής τους αφέν­τες τους Ναζί.

Το σούρουπο άρχισε ν' αργοπέφτει τυλίγοντας το πολυ­κουρσεµένο χωριό. Οι Γερµανοι µε τους µισθοφόρους τους χαί­ρονταν το κούρσος τoυs. Με το ξεγύµνωµα της Κουκουβί­στας τελείωσε ή πρώτη πραξη της τραγωδίας της. Τώρα, στή δεύτερη πραξη, οι ώς τώρα θεατες θα γίνονταν πρωταγωνι­στές!

Ολο το διάστηµα της αρπαγής, οι Μαροκινοί από µα­κριά παρακολοθούσαν. Τώρα έφτασε ή ωρα να παίξουν κι' αύτοί το ρόλο τους. Οι αφέντες τους τούς φυλάγανε για τήν πρεπούµενη στιγµή. Κι' εφτασε! Οι Γερµανοί δώσανε το λεύ­τερο στους µαύρους να ψάχνουν τα σπίτια κι όπου βρίσκουν κρασί να πίνουν όσο θέλουν. Σύγχρονα τους αφήσανε να καταλάβουν πώς οι γυναίκες του χωριού θα ήταν στη διά­θεσή τους. Αλλο που δε θέλανε οι διψασµένοι από πιοτό και σάρκα κτηνάνθρωποι της Αφρικής.

Με παράξενα ξεφωνητά, άναρθρες κραυγές, χάχανα, ξεχύ­νονται στις γειτονιές του χωριού ψάχνοντας πρώτα για κρα­σί. Οπου συντυχαίνουν βαρέλι, µε πιστολιές ανοίγουν τρύ­πες. Οπως κρουναλιαζει από το βαρέλι το κρασί, βάζουν το στόµα του και πίνουν, πίνουν! Γύρω από ένα βαρέλι, δέκα δεκαπέντε µαύροι, κολληµένοι στο βαρέλι, µε λαχτάρα καταπίνοvν το κρασι που ξεπετιέται απ' τις τρύπες. ' Αφού πιουν κάµποσο, κοιλιωνται µεθυσµένοι. Τη θέση τους παίρνοvν άλλοι αραπαδες που διψασµένοι καρτερούσανε να κολλήσουν το στόµα τους στις τρυπιµένες δούγες τού βαρελιού.

Πού να τους προκανουν οι κάνουλες των βαρελιών... Σ' όλα τα κα­τώγια που υπάρχοvν κρασοβάρελα, γίνεται αύτό. Μοιαζουν µε κουτάβια που πέφτουν πάνω στή µάνα τους σκύλα να βυζάξουν! Και µερικοι φιλότιµοι, που γιόµισαν το στοµαχι τους κρασί, στο µεθύσι τους θυµήθηκαν και το λοχαγό! Βρί­σκουν το δισκοπότηρο, το γεµίζουν κρασί, και το φέρνουν τρεκλίζοντας και χαχανίζοντας να πιεί κι' o Γάλλος λοχαγός , Αντρέ Poυέv! ...

Πολλες ώρες δεν κράτησε τούτο το ξεφάντωμα. Απ' το πολύ κρασί, όλοι οι Μαροκινοί είναι μεθυσμένοι. Αν όμως το κρασί τους έσβησε τη δίψα του πιοτού, τους άναψε τον πό­θο της σάρκας. Έπρεπε τώρα κι' απ’αυτή να ξεδιψάσουν.

ΑγριόΘηροι, μ' άφρισμένα χείλια ξαπολιώνται και χυμάνε μέσα στα σπίτια, αποζητώντας ανθρώπινη σάρκα. Στ' αντίκρυσμά τους οι χωριάτες τρομαγμένοι πηδάνε απ' τα παρά­θυρα να γλυτώσοvν. Το σκοτάδι γεμίζει από γυναικεία στριγγλίσματα, κλάματα, σπαραχτικά ξεφωνητά κι' απ' το δια­βολικό γέλιο και τα ουρλιάσματα των μαύρων. Μια οργια­στική άλλα και τραγική νύχτα. Ζήτημα, αν στου πολέμου τη θύελλα, δοκίμασε ενα τέτοιο αλλο μέρος της κατεχόμενης Ευρώπης.

Όσες απ' τις γυναίκες, νιες, γριές, δεν προκάνοvν να φύ­γovv, με ρόπαλα, με τα δόντια και νύχια, παλεύουν να γλυ­τώσοvν το βιασμό.' Αρκετές τα καταφέρνουν. 'Άλλες όμως, λαβωμένες, λιπόθυμες, ξεψυχισμένες, αφήνονται στα χέρια των Μαροκινών. Βιάζονται απανωτά. Κορίτσια ξεπαρθενεύουνται, μεσόκοπες και τρεμογόνατες γριες βιάζονται, ακόμα και γέροι παραφύση!... Με σκισμένα ρούχα, ξεσκισμένες σάρκες, μ' ανείπωτα μαρτύρια στο κορμί, αφού τα χορτάσοvν οι ύαινες της Αφρικής, παρατάνε τα θύματά τους; Μέσα σε λίμνη από αίμα ...

Η αμόλευτη ηθική της χώρας μας, που τόσο αγνή βαστά­χτηκε απ' τις Έλληνίδες, με κάνει να μην αναφέρω ονόματα συγκεκριμένα αν κι εχω. Τους φτάνει το άθελο και μαρτυρικό ντρόπιασμά τους! Aς μείνουν ανώνυμες στην ιστορία της Κατοχής οι ηρωίδες αυτέs. Το στεφάνι της «ομολογήτριας» για πάντα θα τις συντροφεύει.

Δεν μπορώ όμως να κρύψω και μερικά περιστατικά. Τα ανθρωπόμορφα θεριά μπαίνοvν στο σπίτι της Χ. Κ. που τη βρίσκουν λεχώνα να βυζαίνει το βρέφος. Άρπάζουν το βυζα­σταρουδι και το πετάνε στην αυλή. Υστερα ρίχνονται να τη βιάσουν. Της ξεσκίζοvν τα ρούχα, της ματώνοvν το κορμί, μα κείνη αντιστέκεται ηρωϊκά. Ενα δυνατό χτύπημα στο κεφάλι την παραδίνει στα χέρια τους, λιπόθυμη. Σ' αλλο σπι­τικό, βρίσκουν στο παραγώνι να κοίτεται ή κουτση και τυφλή ογδοντάχρονη Β. 'Αχ. Της ρίχνονται. Με χοντρο δαυλί ή γρια χτυπάει στο κεφάλι δυνατά κάποιον άπ' αυτούς· τουτο άγριευει τους συντρόφουs του. Τη βιάζουν µ' ανείπωτα µαρτύρια. Υστερα, αρπάζουν αναμµένα δαυλια καί της τα χώνουν στιs µασχάλεs, στο στήθος και στο γεννητικό τηs οργα­νο. Υστερα τη σκοτώνουν.

Άλλού πάλι ό σαρανταπεντάρηs Θ. Μ. παλεύει να υπερασπιστή κάτι γυναίκες. Τον σκοτώ­νουν κι ύστερα ασελγούν στο κουφάρι του. Το ίδιο και το Θ. Τ 60. Σε κάποιο φτωχοκάλυβο ανήµποροs βρίσκεται στο στρω­µα έβδοµηνταχρονίτηs γέροντας. Ούτε τα χρόνια ούτε ή κατάστασή του εµποδίζουν τους άραπάδεs άπανωτα να άσελ­γήσουν ...

Η αφροδίσια µανία των Μαροκινών δεν περιορίζεται στουs άνθρώπουs. Ό πριαπισµοs τους σπρώχνει άκόµα καί στην κτηνοβασία. Ανάµεσα στα πλιάτσικα που εχουν συνάξει στο πλάτωµα του χωριου, είναι καί µια γαϊδούρα. Οι Ναζί τη χαρίζουν στουs µαύροvs να ξεσπάσουν τη σαρκική τους µανία. Με µια συµφωνία. Ή κτηνοβασία να γίνει µπροστα σ' όλοvs. Οί µεθυσµένοι κτηνάνθρωποι δέχονται. Πολλοί Γερ­µανοί συνάζονται να παρακολουθήσουν το σεξουαλικό αυτό θέαµα.

Οι µαύροι φέρνουν τη γαϊδούρα ανάµεσα στουs συγκεν­τρωµένοvs αφέντεs τους, να ξεπληρώσουν τη σαρκική τους υπόσχεση. Ενας άπ' τους Μαροκινούς κρατάει το ζωντανο άπ' το χαλινάρι, άλλοs σηκώνει καί βαστάει την ουρα για να εύκολύνει τον επιβήτορα, ενω ό τρίτοs κάνει χρέη γαϊδάρου! ... Ολοτρίγυρα οί Ναζί διασκεδάζουν χαχανίζονταs και χειρο­κροτάνε το άπίθανο αυτό σύµπλεγµα! ... Γελάνε, ενώ θάπρε­πε να κρύβουν το πρόσωπό τους άπο ντροπή για τους συν­τρόφουs τους στον πόλεµο! Το µαρτύριο του ζωντανου δεν τελειώνει µε το έναν. Κρατάει κάµποσο. Γιατί αρκετοί µαύροι παίρνουν τη θέση του γαϊδάρου ... Κι' ολόγυρα οι θεατές Ουννοι, µε ξεφωνητά τους ξεθαρρεύουν!... Στην πολύτο­µη µαύρη ίστορία των Γερµανών που αφήσανε για τούτο τον πόλεµο, οι σελίδεs τoυs για την Καλοσκοπή θα είναι οι διαλεχτότερεs!

Αργά, υστερα απ' το µεσονύχτι, περίπολα απ' τους άλλους µισθοφόρους γυρόφερναν τις γειτονιές του χωριού καί περιµάζευαν τους αραπάδες. Οι πιο πολλοί πεσµένοι µέσα στα σοκκάκια αναίσθητοι απ' το µεθύσι. Παράξενη σιωπή γεµίζει τη νύχτα, λεs και τίποτα δε γίνηκε. Ανάρια και που από κάποιο σπίτι ακούγεται γυναικείο κλάµα ή βαρύς αναστεναγμός απ’ τα βάθη της πονόδαρτης ψυχής της. Δερνο­κοπιώνται για το στανικό ντρόπιασμά τους, το ανάκουστο πάθημά τους ... Η δεύτερη πράξη απ' το δράμα της Καλοσκοπήs έκλεισε με τα αιματοστάλαχτα όργια και την κτηνοβασία των Μα­ροκινών τη νύχτα της 17 προs τις 18 του Απρίλη 1944.
Τα ξημερώματα θ' άρχιζε η τρίτη πράξη...


Και συνεχίζει ο Τάκης Λάππας περιγράφοντας την πλήρη καταστροφή του χωριού από τους ναζί. Νομίζω ότι η μαρτυρία είναι συγκλονιστική και δεν υπάρχουν πολλά να προστεθούν.
Μόνο να σημειώσω ότι κάθε πληροφορία ή μαρτυρία στο θέμα της έλευσης Αράβων μισθοφόρων που πολέμησαν μαζί με τους Ναζί στη σκλαβωμένη Ελλάδα το '41-'44 μπορεί να αποδειχθεί πολύτιμη. Το ίδιο και κάθε αντίρρηση αναγνώστη ή γραπτή πηγή που να τεκμηριώνει παρουσία και συμμετοχή Αράβων στρατιωτών κατά τη διάρκεια της γερμανικής Κατοχής στην Ελλάδα.
Επιπλέον να γράψω ότι στη Βοιωτία έχω ακούσει από γεροντότερους για "μαύρους" ναζί, αλλά δεν είχα δώσει σημασία καθώς μου φαινόταν απίστευτο οι Αριοι Ναζί να επιστρατεύουν Αραβες σημίτες.
Τέλος δυο πραγματολογικά στοιχεία.
Το χωριό Καλοσκοπή όπου συνέβησαν τα γεγονότα βρίσκεται στην ορεινή Φωκίδα στις πλαγιές της Γκιώνας. Παλαιότερα ονομαζόταν Κουκουβίστα -όνομα με σλαβική πιθανότατα προέλευση και ετυμολογία.
Ο Τάκης Λάππας είναι ο σημαντικότερος Λιβαδείτης λόγιος του 20ού αιώνα. Λογοτέχνης, μάστορας της δημοτικής γλώσσας και αφηγητής τιμήθηκε με πολλά βραβεία ενώ το όνομά του φέρει οδός στη Λιβαδειά. Ως ιστοριοδίφης-ιδιότητα που μας ενδιαφέρει εδώ- υπήρξε κορυφαίος και κυρίως ποτέ δεν αμφισβητήθηκε η εγκυρότητα των πηγών του παρότι ασχολήθηκε με πολλά και δύσκολα ιστορικά θέματα της Επανάστασης του 1821 αλλά και μετέπειτα. Το βιβλίο "Ματοβαμμένες Δάφνες της Ρούμελης. Αγώνες-Θυσίες 1941-1944" απ'όπου, όπως είπα πήρα τα αποσπάσματα, εξεδόθη το 1982.

"Λιβαδειά, Ορμητήριο Θεών, Νυμφών και Ηρώων" και μια φωτογραφία

Παρουσιάστηκε χθες στη Λιβαδειά το βιβλίο του Γιάννη Λάμπρου "Λιβαδειά, Ορμητήριο Θεών, Νυμφών και Ηρώων", Εκδόσεις Κουλτούρα, σε εκδήλωση του Μορφωτικού Συλλόγου Λεβαδείας με τη συμμετοχή της Σχολικής Βιβλιοθήκης του 4ου Γυμνασίου Λιβαδειάς.

Για το βιβλίο-λεύκωμα που περιέχει ενδιαφέρον φωτογραφικό υλικό μίλησαν μεταξύ άλλων ο διευθυντής του 4ου Γυμνασίου Λιβαδειάς Κων. Χουσιάδας, η υποψηφία βουλευτής Βοιωτίας της Νέας Δημοκρατίας κ. Σωτηρία Μανάρα-Μαυράκη και ο Ιωάννης Μήτρου, ιστορικός, ενώ και ο τέως υπουργός Ευάγγελος Μπασιάκος απηύθυνε σύντομο χαιρετισμό .

Ασφαλώς η viotia έχει μελετήσει το πόνημα του κ. Γιάννη Λάμπρου και θα διατυπώσει την κριτική της στα πολλά ορθά και τα λίγα λάθη που εντόπισε σε άλλη ευκαιρία.

Σήμερα θα περιοριστούμε σε μερικές παρατηρήσεις. Το πλούσιο φωτογραφικό υλικό που ο κ. Γιάννης Λάμπρου περιλαμβάνει στο βιβλίο του κατά τη γνώμη μας δεν σχολιάζεται αρκετά. Είτε επειδή ο συγγραφέας δεν είναι Λιβαδείτης και δεν έχει την εξοικείωση με τον χώρο είτε διότι δεν θεωρήθηκε απαραίτητο οι φωτογραφίες δημοσιεύονται κατά χρονολογική σειρά αλλά χωρίς τις διαφωτιστικές εκείνες λεπτομέρειες που θα καθιστούσαν πραγματικά χρήσιμο το έργο στους ερευνητές αλλά θα ανακαλούσαν και μνήμες στους απλούς ερασιτέχνες -όπως εμείς.

Επιπλέον με αυτή την τακτική -δηλαδή φωτογραφίες χωρίς αναλυτικές λεζάντες, χωρίς τη μικρή τους ιστορία- ελλοχεύει ο κίνδυνος να γίνουν λάθη, δηλαδή να δημοσιευθεί υλικό που δεν αντιστοιχεί στο θέμα του βιβλίου.

Μια τέτοια περίπτωση θα εξετάσουμε με τη βοήθειά σας.

Στο βιβλίο του κ. Γιάννη Λάμπρου "Λιβαδειά, Ορμητήριο Θεών, Νυμφών και Ηρώων", δημοσιεύεται η ακόλουθη φωτογραφία του 1907 που έχει λεζάντα και (υποτίθεται ότι) απεικονίζει τη Λιβαδειά των αρχών του προηγούμενου αιώνα.

Εγώ δεν βλέπω τη Λιβαδειά στη φωτογραφία, βλέπω όμως μια πολύ γνωστή πλατεία ενός ξακουστού χωριού της επαρχίας Λιβαδειάς. Εσείς τι βλέπετε;

Φυσικά, αν κάνω λάθος θα ζητήσω συγγνώμη από τον κ. Γιάννη Λάμπρου...

Η ανάγνωση του Πρακτικού από τον Αρχιεπίσκοπο

Η ανάγνωση του Πρακτικού από τον Αρχιεπίσκοπο Αθηνών και Πάσης Ελλάδος Ιερώνυμο στην τελετή ενθρόνισής του. Δείτε και αυτό.Το καινόν που κομίζει ο Ιερώνυμος

Η καταστροφή της Δομβραίνας, της Θίσβης και των Χωστίων. Αύγουστος του 1943

Το κείμενο είναι βασισμένο σε ένα άρθρο του Θανάση Χρήστου, διδάκτορα της Νεότερης Ιστορίας, που δημοσιεύτηκε στη Θισβιακή Ηχώ -τεύχος 4 Ιούλιος/Αύγουστος/ Σεπτέμβριος 2005. Ο Χρήστου με τη σειρά του παραπέμπει σε Κατσιμπάρδη Γ.Κ. Θυσία στο βωμό της Λευτεριάς. Η πυρπόληση των χωριών Δομβραίνας-Θίσβης-Προδρόμου από τους Γερμανούς κατακτητές τον Αύγουστο του 1943 και Λάππας Τ. Ματοβαμμένες Δάφνες της Ρούμελης. Αγώνες Θυσίες 1941-1944.Βρήκα κι εγώ κάποια στοιχεία που θα τα παραθέσω σε λίγο συμπληρώνοντας το ποστ. Η φωτογραφία είναι από τη Δομβραίνα αλλά όπως φαίνεται από τα πανωφόρια των χωρικών η εποχή είναι χειμώνας και όχι τέλος Αυγούστου του 1943. Πράγματι, η φωτογραφία έχει ημερομηνία 27 ιανουαρίου 1944, προέρχεται από το αρχείο του Γερμανού Συνταγματάρχη Χ. Φραντς, που βρισκόταν στην περιοχή με το 18ο Σύνταγμα Πολιτσάι στις αρχές του 1944. Η φωτογραφία υπάρχει στο βιβλίο του Νικηφόρου -Δημήτρη Δημητρίου- "Αντάρτης στα βουνά της Ρούμελης".

Ζεστή μέρα η Τρίτη 24 Αυγούστου του 1943 όμως η συνήθης δραστηριότητα των γερμανικών κατοχικών στρατευμάτων δεν έχει στο παραμικρό ατονήσει. Αλλωστε από τα μέσα του μηνός οι ισχυρές γερμανικές δυνάμεις που έχουν στρατοπεδεύσει στην Ξηρονομή χτενίζουν την περιοχή Δομβραίνας προσπαθώντας να εξουδετερώσουν τις δυνάμεις των ανταρτών του Ελικώνα. Δεν είναι πια και τόσο μυστικό ότι στον Σταυρό του Ελικώνα υπάρχει αγγλικός ασύρματος στο Συμμαχικό Αρχηγείο και ότι σημαντικές δυνάμεις της αντίστασης ουσιαστικά ελέγχουν το βουνό των Μουσών.

Εκείνη την Τρίτη μια μηχανοκίνητη περίπολος , μια μοτοσικλέτα με έναν αξιωματικό και τον οδηγό του, έχει αφήσει πίσω της την Ξηρονομή και κατευθύνεται προς τη Δομβραίνα. Η ενέδρα των ανταρτών είναι καλά στημένη στη θέση Καλιγώμα, στον Αγιο Μερκούριο. Τα πυρά είναι πυκνά και έρχονται από την πλαγιά, η αναστάτωση που προκαλούν μεγάλη. Ο Γερμανός αξιωματικός χτυπιέται βαριά όμως ο οδηγός δεν χάνει την ψυχραιμία του και έτσι δεν χάνει ούτε τη ζωή του.

Η μοτοσικλέτα επιστρέφει στην Ξηρονομή με τον τραυματία -που θετικά κανείς δεν γνωρίζει τι απέγινε -αν έζησε ή αν υπέκυψε στα τραύματά του. Και σε λίγο πάλι ησυχία, βαθιά απόλυτη ησυχία -μόνο τα τζιτζίκια που σ' εκείνα τα μέρη πρέπει να έχουν μεγάλη χαρά γιατί τραγουδούν ασταμάτητα χωρίς να νοιάζονται για τα ανθρώπινα πάθη.

Αμέσως ειδοποιείται ο Orts Mayer, ο σκληρός ταγματάρχης που είναι επικεφαλής στη Διοίκηση Αλιάρτου, και ο οποίος γίνεται έξαλλος. Οι διαταγές προς τον διοικητή της περιοχής Holman κοφτές, τρομερές, αλλά αναμενόμενες. Η περιοχή Δομβραίνας να ενταχθεί στον κανόνα αντιποίνων.

Την Πέμπτη 26 Αυγούστου από τα ξημερώματα γερμανικές μονάδες με φορτηγά φτάνουν στην κεντρική πλατεία της Δομβραίνας όπου και συγκεντρώνουν όλους τους άνδρες 15 ετών και άνω. Οι ανακρίσεις για τους αντάρτες θα απασχολήσουν τους Γερμανούς αξιωματικούς όλη την ημέρα. Η γνώμη τους είναι ότι οι αντάρτες έχουν πολύ καλές πληροφορίες, πράγμα που για αυτούς τους πολύπειρους αξιωματικούς σημαίνει ότι οι χωρικοί συνεργάζονται μαζί τους.

Καθώς πέφτει ζεστή η νύχτα οι ανακρίσεις τελειώνουν. Οι Γερμανοί έχουν ή νομίζουν ότι έχουν επιβεβαιώσει τις αρχικές τους εκτιμήσεις: οι αντάρτες έχουν βοήθεια μέσα από το χωριό. Ωστόσο σε μια καθησυχαστική κίνηση αφήνουν ελεύθερους τους άντρες -εκτός φυσικά από τους 30 πιο επίφοβους.

Το πρωί της Παρασκευής μένει χαραγμένο στη μνήμη όσων το έζησαν: ο τηλεβόας καλεί και πάλι τους Δομβραιναίους στην πλατεία. Τους ανακοινώνεται ότι λόγω συνεργασίας ορισμένων από αυτούς με τους αντάρτες το χωριό θα πυρποληθεί. Μέχρι τις 2 το μεσημέρι πρέπει να έχουν αποχωρήσει παίρνοντας μαζί τους τα κινητά τους υπάρχοντα και τα ζώα τους. Οι κάτοικοι συμμορφώνονται και αποχαιρετούν τις εστίες τους τραβώντας για τις σπηλιές του Ελικώνα.

Μερικά χιλιόμετρα βορειότερα όμως εξελίσσεται ένα ακόμη δράμα που όσο κι αν φαίνεται απίστευτο περιπλέκει περισσότερο την κατάσταση. Για την ακρίβεια αποθηριώνει τους Γερμανούς: το τμήμα που ερευνά το μοναστήρι της Μονής της Μακαριώτισσας έχει σταθεί στη βρύση και οι Γερμανοί στρατιώτες πλένονται με το κρύο νερό -πάντα με τάξη αλλά χωρίς τα όπλα τους.

Οι αντάρτες τους χτυπούν και πάλι. Ενας Γερμανός στρατιώτης πέφτει νεκρός. Τα γεγονότα παίρνουν κινηματογραφική ταχύτητα και δραματική τροπή. Οι Γερμανοί συγκεντρώνουν όλο τον πληθυσμό που υπήρχε στο Μοναστήρι και τις γύρω περιοχές -300 άτομα- και κατόπιν βάζουν φωτιά στα κελιά και τις παράγκες. Τότε είναι που σκοτώνεται και ο Επαμεινώνδας Ι. Κορογιάννος.

Οι αιχμάλωτοι διατάσσονται με τα χέρια ψηλά να πορευτούν προς τη Δομβραίνα. Οι Γερμανοί είναι τώρα έξαλλοι, εκτός από άγριοι και αδίστακτοι. Ο Γάτσης Κατσιμπάρδης πυροβολείται, ενώ ο 70χρονος μοναχός Αγαθάγγελος που τολμά να κατεβάσει τα χέρια σκοτώνεται εν ψυχρώ και το πτώμα του σπρώχνεται στη χαράδρα. Οι κατακτητές δεν έχουν όμως χορτάσει αίμα. Αργότερα ο Ευάγγελος Βασ. Κόντης, 47, και ο Πέτρος Λουκά Κόντης 83 θα δολοφονηθούν χωρίς αιτία και χωρίς λόγο ή όπως θα έλεγαν κάποιοι κυνικοί επειδή βρέθηκαν τη λάθος στιγμή στο λάθος σημείο.

Και μπορεί οι δολοφονίες των χωρικών να χόρτασαν κάπως την εκδικητική μανία των Ούνων, όμως επιχειρησιακά η μικρή εκστρατεία είναι μια αποτυχία. Γιατί πώς μπορεί να χαρακτηριστεί αλλιώς αφού ούτε ένας αντάρτης δεν συνελήφθη ούτε μια αξιοποιήσιμη πληροφορία δεν αποσπάστηκε από τους ηρωικούς χωρικούς.

Η περιοχή δεν έχει άλλο κατοικήσιμο μέρος. Εκτός από το προφανές, πώς δεν το σκέφτηκαν από την αρχή; Το μοναστήρι του Οσίου Σεραφείμ. Προς τα εκεί κατευθύνεται τώρα Σάββατο 28 Αυγούστου 1943 μια μεγάλη γερμανική στρατιωτική μονάδα. Ομως κι εδώ δεν υπάρχει τίποτα. Οι Γερμανοί λυσσούν. Η ιστορική μονή Δομβούς παραδίνεται στις φλόγες. Ο ηγούμενος Κυριάκος Ναούμ και οι καλόγεροι με ηρωικές προσπάθειες σώζουν το καθολικό του μοναστηριού καθώς οι Γερμανοί αναχωρούν την Κυριακή προς τα Χώστια, που είναι η σειρά τους και η μοίρα τους να πληρώσουν το τίμημα της αντίστασης.

Φτάνοντας στα Χώστια οι κατακτητές διαπιστώνουν ότι οι κάτοικοι έχουν εγκαταλείψει το χωριό. Αυτό δεν τους εμποδίζει να εφαρμόσουν τη στρατηγική της καμένης γης. Οι νέες Χορσιές πυρπολούνται και οι άτυχοι κάτοικοι που δεν υπολόγιζαν τη θηριωδία των κατακτητών και βρέθηκαν στο δρόμο τους εξολοθρεύονται. Τρία ακόμη θύματα, τρία ακόμη ονόματα στο πάνθεο των Ελλήνων ηρώων που έπεσαν για την ελευθερία: Ελένη Κοβάνη, Γιώργος Παπαϊωάννου, Ελένη Σωτήρχου.

Ο κύκλος της θυσίας και του αίματος δεν έχει κλείσει ακόμα. Οι Γερμανοί ξημερώνοντας Δευτέρα 30 Αυγούστου ολοκληρώνουν το σχέδιο της καμένης γης, που κατά τη γνώμη τους στερεί από εφεδρείες, πληροφορίες και επισιτισμό τους αντάρτες: Το Κακόσι, η Θίσβη, παραδίνεται στις φλόγες απ' άκρη σ' άκρη. Εδώ οι κατακτητές έξαλλοι από την αποτυχία της εκκαθαριστικής επιχείρησης βάζουν όλη τους την τέχνη. Ο εμπρησμός περιλαμβάνει όλο το χωριό, ελάχιστα σπίτια γλιτώνουν την ολική καταστροφή.

Δυο βήματα από τη Θίσβη η Δομβραίνα σα δίδυμη αδερφή μοιάζει και ίδια τύχη την περιμένει: πυρπόληση, φωτιά, όλεθρος από το απόγευμα της 30ής Αυγούστου μέχρι το άλλο πρωί. Η πλούσια κωμόπολη σβήνεται στη κυριολεξία από το χάρτη καθώς από τα 620 σπίτια της μόνο 20 διασώζονται με σοβαρές ζημιές -τα άλλα ερείπια από φωτιά και δυναμίτη που χρησιμοποιούν οι Γερμανοί για να καταστρέψουν εκ θεμελίων κάποια δίπατα που αντιστέκονται στις φλόγες.

Εξακόσια σπίτια, εξακόσιες ιστορίες, εξακόσιες οικογένειες που τις σκόρπισε η φωτιά του πολέμου. Και που μαζί με τα χίλια που κάηκαν τις προηγούμενες μέρες στα Χώστια και τη Θίσβη θα καπνίζουν για μέρες και θα χάσκουν ερειπωμένα για χρόνια. Κυρίως όμως θα θυμίζουν την καταστροφή που φέρνει πάντα μαζί του ο πόλεμος.

Το παρ' ολίγον δημαρχείο της Λιβαδειάς στο Ζάππειο

Δημοσιεύτηκε στο περιοδικό "Αρχιτέκτονες" τον Οκτώβριο του 2006 και κατόπιν αναρτήθηκε στο διαδίκτυο μέρος της μελέτης για το δημαρχείο Λιβαδειάς που είχε προγραμματιστεί να κατασκευαστεί στο Ζάππειο, μαζί με μεγάλο υπόγειο χώρο στάθμευσης. Η κατασκευή δεν προχώρησε καθώς τελικά στο υπάρχον κτήριο του Πνευματικού Κέντρου στεγάστηκε το τμήμα του Πανεπιστημίου Στερεάς Ελλάδας που εδρεύει στη Λιβαδειά. Δείτε εδώ. http://www.deltarchi.com/200001_gr.htm
Ιδού πώς περιγράφουν το δημαρχείο οι ίδιοι οι σχεδιαστές του.

Εξαγορά συμμετοχής σε πανελλήνιο αρχιτεκτονικό διαγωνισμό, 2000

Το πρόγραμμα περιλαμβάνει τον σχεδιασμό του νέου Δημαρχείου της πόλης, της πλατείας που το περιβάλλει και ενός μεγάλου υπόγειου χώρου στάθμευσης. Το Δημαρχείο ακολουθεί την κλίμακα της περιοχής με τη διάσπαση του μεγάλου κτηριακού όγκου που ζητά το πρόγραμμα σε διακριτές ενότητες. Η οριζοντιότητα των όψεων εντείνει την προοπτική αντίληψη του νέου δημόσιου χώρου και προσδίδει στην αρχιτεκτονική του κτηρίου τον ιδιαίτερο χαρακτήρα της. Το νέο κτήριο διαμορφώνεται ως ένα αναδιπλούμενο κέλυφος το οποίο θέτει σε διαπραγμάτευση των καθορισμό των εσωτερικών και εξωτερικών του ορίων. Η διαμόρφωση του κελύφους αποκαλύπτει την εσωτερική ζωή του δημόσιου κτιρίου, τις κινήσεις και τις δραστηριότητες των εργαζομένων και των επισκεπτών του. Με τον τρόπο αυτό το Δημαρχείο γίνεται εύληπτο και κατανοητό προσκαλώντας τους πολίτες να το επισκεφθούν και να οικειοποιηθούν τους χώρους του. Οι χώροι κυκλοφορίας οργανώνονται γύρω από δύο εσωτερικά αίθρια, τα οποία συναντώνται στο επίπεδο της κυρίας εισόδου. Το πρώτο αίθριο ορίζεται από την ράμπα σύνδεσης της πλατείας με την αίθουσα πολλαπλών χρήσεων και αποτελεί τον κοινωνικό πυρήνα του κτηρίου. Στο δεύτερο γραμμικό αίθριο τοποθετείται ο πυρήνας κατακόρυφης κυκλοφορίας.
Αρχιτέκτονες: Πάνος Δραγώνας, Βαρβάρα Χριστοπούλου

Εμένα μου αρέσει και η ιδέα και η εφαρμογή.

Για την εθνολογική σύνθεση του Πόντου το 1921

Ο Δημήτριος Ράλλης αναλαμβάνει για πέμπτη και τελευταία φορά την πρωθυπουργία το 1920 ενώ η Μικρασιατική εκστρατεία βρίσκεται σε πλήρη εξέλιξη για μικρό χρονικό διάστημα (04.11.1920 – 24.01.1921). Ελάχιστες ημέρες πριν την παραίτησή του από την πρωθυπουργία του απευθύνεται επιστολή κάποιου Νεόφυτου με δυσανάγνωστο επώνυμο. Η επιστολή έχει μεγάλο ενδιαφέρον καθώς παρουσιάζει την κατάσταση στον Πόντο λίγο πριν την Μικρασιατική Καταστροφή, από την πλευρά των Ποντίων πάντα. Την δημοσιεύω και θα συμπληρώσω στοχεία και σχόλια αργότερα -ένεκα της ημέρας -31 Δεκεμβρίου 2007:-).

Εξοχώτατον Κύριον Δ. Ράλλην
Πρόεδρον της Κυβερνήσεως και Υπουργόν των Εξωτερικών
Ενταύθα.
Κύριε Πρόεδρε,
Λαµβάνω την τιµήν να υποβάλω Υµίν εκ µέρους των Ποντίων το παρόν περί του ζητήµατος του Πόντου υπόµνηµα, πεποιθώς ότι θέλετε καταβάλει πάσαν προσπάθειαν παρά τη Συνδιασκέψει του Λονδίνου προς ικαvoποίησιν των δικαίων πόθων των Ποντίων και απελευθέρω­σιν αυτών εκ του απαισίου τουρκικού ζυγού.
Ο Πόντος, ον δικαιούται ο Ελληνισµός να διεκδικήση ως χώραν εξ ίσου µε την Ιωνίαν ελληνικήν, εκτείνεται από των συνόρων της Γεωργίας µέχρι του Αγιανζίκ δυτικώς της Σινώπης, επί επιφανείας 70 χιλ. τετραγωνικών χιλιοµέτρων περίπου και περιλαµβάνει τον Νοµόν Τραπεζούντος µετά των διοικήσεων (Σανδζάκ) Ριζαίου και Αργυρου­πόλεως (Γκιουµισχανέ) και των διοικήσεων Ακτδζέ-Αµπάτ, Βάκφικεπίρ, Κιόρελε, Τριπόλεως, Κερασούντος και Ορδούς, την διοίκησιν Σινώπης, Καραχισάρ Σαρκή (Νικοπόλεως) και Τοκάτης.

Ο ολικός πληθυσµός του Πόντου ανήρχετο προ του παγκοσµίου πολέµου εις 2 εκατοµµύρια περίπου ψυχών, εξ ων, καθ' υπολογισµούς επί τη βάσει αυτών των επισήµων τουρκικών στατιστικών, οι Έλληνες ανήρxovτo εις πλέον των 700 χιλ. εκτός των εν Καυκάσω και Ρωσσία, εν Κων/πόλει, Ελλάδι και Αµερική ευρισκοµένων άλλων 500 χιλ. περίπου Ποντίων, ετοίµων να κατέλθωσιν εις τας πατρίδας των ευθύς ως απελευθερωθή εκ του Τουρκικού ζύγού ο Πόντος. Ο υπόλοιπος πληθυσµός περιελάµβανε 200 χιλ. περίπου Αρµενίους, Ιουδαίoυς και ξένους και 1 περίπου εκατοµµύριον Μουσουλµάνους, διαιρουµέvoυς εθνολογικώς ως εξής:

1. 220 χιλ. περίπου Λαζούς, απογόνους των αρχαίων Ελλήνων και των ιθαγενών Κόλχων και Μόσχων, εκxpιστιανισθέvτας και εξελληνισθέ­ντας κατά την Bυζαντινήν εποχήν και εξισλαµισθέντας κατά τον 16ον και τον 17ον αιώνα µ.χρ. Εκ τούτων το εν τρίτον περίπου λαλεί εισέτι την Ελληνικήν και κατά την εν τω πολέµω Ρωσσικήν κατοχήν εζήτησε να επανέλθη εις την Ορθοδοξίαν. Οι Λαζοί δεν διάκεινται φιλικώς προς τους Τούρκους, και λαλούν οι προς Ανατολάς οικούντες Γεωργιανικόν ιδίωµα.
2. Εις 200 χιλ. περίπου Κιρκασίους και Αβασγούς, λαλούντας τας εθνικάς αυτών γλώσσας και εχθρικώς διακειµένους προς τους Τούρκους.
3. Εις 80 χιλ. περίπου Κούρδους, λαλούντας την Κουρδικήν.
4. Εις 60 χιλ. περίπου Κηζηλ-µπάσηδες (Ερυθρίνους), µισουµένους υπό των Τούρκων ως ειδωλολάτρας.
5. Εις 60 χιλ. περίπου Γεωργιανούς, λαλoύvτας την Γεωργιανικήν γλώσσαν.

Ωστε αφαιρουµένων των εις 620 χιλ. περίπου ανερχοµένων αλλοφύλλων Μουσουλµάνων, έµενον εν αρχή του πολέµου µόνον 500 χιλ. περίπου καθαροί Τούρκοι απέναvτι πλέον,των 700 χιλ. Ελλήνων, εάν δε προσθέσωµεν εις τους 'Ελληνας τούτους και τους έξω του Πόντου οµοεθνείς, οι 'Ελληνες θα ήσαν κατά δύο και ήµισυ φοράς περισσότεροι των καθαρώς Τούρκων. Εάν εκ των κατά τον πόλεµον διωγµών, εκτοπισµών και φόνων ο ελληνικός πληθυσµός απώλεσε 30%, οι τούρκοι επίσης απώλεσαν, εκ του άρρενος προπάντων πληθυσµού των, εν τω πολέµω και εκ του ψύχους και της πείνης πλέον των 30%, ώστε και νυν διατηρείται η αυτή αναλογία.

Ο Πόντος γνωστός εις την Ελλάδα από της µυθολογικής εποχής των Αργοναυτών απωκίσθη υπό των Ελλήνων κατά τον Η' (8ον) αιώνα π.Χ. Έκτοτε δε αι πόλεις και αι τοπωνυµίαι διατηρούν µέχρι σήμερον τας Ελληνικάς ονομασίας των και από της αρχαιοτάτης εποχής μέχρι σήμερον διατηρεί τον Ελληνικόν χαρακτήρα Του ακριβώς δε προς εξάλειψιν του Ελληνικού εθνολογικού τoύτoυ χαρακτήρος του οι Νεότουρκοι ώμοσαν την εξόντωσιν του Ελληνισμού του Πόντου, ην μέχρι σήμερον επιδιώκουν μετ' ανηκούστου λύσοης και αγριότητος, τοσούτο μάλλον καθ' όσον όλος ο οικονομικός βίος της χώρας, εμπόριον, βιοτεχνείαι ναυτιλίαι και πάντα τα παραγωγικά επαγγέλματα και το χρήμα ευρίσκoντo προ του πολέμου εις χείρας των Ελλήνων, ους απεγύμνωοαν διά της βίας οι Τούρκοι.

Αι ζημίαι ας υπέστη ο Ελληνισμός του Πόντου κατά τον πόλεμον κατ' ακριβείς υπολογισμούς ανέρχονται εις εν δισεκατομμύριον δραχμών, αι δε μετά την ανακωχήν μέχρι σήμερον υπερβαίνουν έτερα 500 εκατ. δραχμών διά των οποίων επλούτισαν οι πριν πενόμεvoι Τούρκοι του Πόντου και πρέπει να υποχρεωθούν να αποδώσουν εις τους δικαιούχους αυτών τας περιουσίας των, τούτο δε είναι εν των οπουδαιοτέρων σημείων του Ποντιακού ζητήματος, επί του οποίου εφιστώμεν την προσοχήν της Ελληνικής Κυβερνήσεως.

Ο Πόντος είναι η πλουσιωτέρα χώρα της Μικρασίας ένεκα της μεγαλοπρεπούς βλαστήσεως, των πλουσίων δασών και μεταλλείων της και των άλλων πλουτοφόρων πηγών της, αίτινες κατέστησαν πάντοτε τον Πόντο αυτάρκη, μεθ' όλην δε την τουρκικήν κακοδιοίκησιν ο Πόντος διέθρεψε τας ανατολικάς στρατιάς της Τουρκίας κατά τον πόλεμον και εξήγεν άφθονα προϊόντα εις την Κων/πολιν και την Γερμανίαν και νυν διατρέφει τας ορδάς του Κεμάλ. Από ελληνικής απόψεως η τελική μετά της Ελλάδος Ένωσις της ελληνικωτάτης ταύτης χώρας είναι απαραίτητος διά τους εξής λόγους:

1. Ο Πόντος είναι ο πρόσκοπος του νεοελληνικού πολιτισμού εν τη Βορειοανατολική Μικρασία και τω Καυκάσω.
2. Ανευ της ενώσεως ταύτης δεν θα ήτο αρτία η ενότης του Ελληνισμού.
3. Ως η Μακεδονία παρέσυρεν εν ευθέτω ώρα εις την Ένωσιν και την Θράκην ούτω και ο Πόντος θα παρασύρη μοιραίως, όταν επιστή η ώρα, εις την μετά της Ελλάδος ένωσιν και την Βιθυνίαν και το αναγκαιούν μέρος της Παφλαγονίας διά την συντέλεσιν της Κρατικής ενότητος της Ελλάδος.
4. Ο Πόντος ένεκα των μεγάλων πλουτοφόρων πηγών του, έχει διά τον Ελληνισμόν υψίστην οικονομικήν σημασίαν.
5. Ο Πόντος θα χρησιμεύση όπως καταστήσωμεν τον Εύξεινον Πόντο θάλαοσαν ελληνικήν, είναι δε μεγίστη η οικονομική σημασία του ως μεσάζουοα οδός προς την Ρωσσίαν, τον Καύκασον, την Περσίαν και την Κεντρικήν Ασίαν, και
6. Θα χρησιμεύση μετά της Ιωνίας ως δεύτερος βραχίων του μοχλού διά την εις την κεντρικήν Μικρασίαν διείσδυσιν και οικοvoμικήν επικράτησιν του Ελληνισμού.


Η πολιτική θέσις του ζητήματος.
Κατά πρώτον εζητήθη παρά των πρωθυπουργών της Συνεννοή­σεως κατά τέλη του 1917 η απελευθέρωσις του Πόντου εκ του τουρκικού ζυγού και η ίδρυσις Δημοκρατίας του Πόντου, αλλ' επειδή το ζήτημα δεν ήτο ώριμον, και άλλως τε τοιαύτη τις Δημοκρατία, βασιζομένη επί της λαϊκής κυριαρχίας, θα ήτο καθαρώς Μουσουλμανι­κή, καθότι αι μουσουλμανικαί φυλαί συλλήβδην λαμβανόμεναι επλειοψήφουν απέναντι των Ελλήνων, εζητήθη είτα να ταυτίση την τύχην του με την Αρμενίαν υπό τύπον Ομοσπονδιακόν, αλλά και αι επί τούτω εν Εριβάν και Τυφλίδι υπό του Σ. Μητροπολίτου Τραπεζούντος διεξαχθείσαι διαπραγματεύσεις εναυάγησαν ένεκα της κακοπιστίας των Αρμενίων, και εισήλθε το ζήτημα εις την ενεστώσαν αυτού φάσιν, αναγνωρισθέντος εν τη Διασκέψει του Σαν Ρέμο του ζητήματος ως ζητήματος Ελληνικού.

Έκτοτε επεδιώχθη η υπό των ελληνικών στρατευμάτων κατάληψις του Πόντου και η ίδρυσις ελληνομουσουλμανικής πολιτείας υπό την επικυριαρχίαν του Σουλτάνου και την προστασίαν της Κοινωνίας των Εθνών με εντολοδόχον διοργανωτήν την Ελλάδα, τούτο δε πρέπει να επιδιωχθή και τώρα και να αφεθή εις τους Ποντίους Ελληνας ο εντελής εξελληνισμός της χώρας, οπότε και θα επήρχετο μοιραίως η τελική μετά της Ελλάδος ένωσις.

Σημειωτέον ότι εάν η Ελλάς λάβη την εντολήν να συντρίψη τον Κεμάλ, η κατασύντριψις αυτού ένεκα στρατηγικών, τοπογραφικών και οικονομικών λόγων δεν θα ήτο ευχερής ειμή διά συγχρόνου στρατιωτικής ενέργειας εξ Ιωνίας και εκ Πόντου, ως εν τω προς Υμάς υπό ημερ. 20 παρελθόντος Ν/βρίου σημειώματί μου εξέθηκα, παρακαλέσας συνάμα και τον διακεκριμμένον Συν/χην κ. Εξαδάκτυ­λον να μελετήση το ζήτημα από στρατηγικής απόψεως.
Διεθνώς δέον να υποδειχθή και να τονισθή η πολιτική ανάγκη της ιδρύσεως Ποντιακού Κράτους, απαραιτήτου διά την δημιουργηθείσαν εκ της ιδρύσεως των Κρατών Αρμενίας, Γεωργίας και Αζερπαϊτζιάν Μικρασιατικήν lσορροπίαν, όπως κρατήση την ισορροπίαν μεταξύ των σήμερον μεταξύ των Μουσουλµανικών Κρατών της Τουρκίας, Περσίας και Αζερπαϊτζιάν και των χριστιανικών της Αρµενίας και Γεωργίας, άτινα θα χρησιµεύσουν ως προπύργιον κατά της Ασιατικής αναρχίας και βαρβαρότητας.

Ο ακµαιότατος Ελληνισµός του Πόντου υποστάς κατά τον πόλεµον υπό των Τούρκων τα φρικιαστικώτερα των τερατουργηµά­των, και εξακολουθών µέχρι σήµερον να απογυµνούται, ν' ατιµάζεται και να δολοφονείται, θα εξοντωθή εντελώς εντός ολίγων µηνών -και τοιούτον είναι το πολιτικόν πρόγραµµα των Τούρκων- εάν δεν ληφθούν όσον τάχιστα τα απαιτούµενα µέτρα προς διάσωσιν αυτού, πάσας δε νυν τας ελπίδας του εναπέθηκεν εις την ενεστώσαν Ελληνικήν Κυβέρνησιν όπως σώση αυτόν όσον τάχιστα εκ της αvαπoδράστoυ εξοντώσεως.
Ων λίαν ενήµερος του ζητήµατος τούτου και των συναφών Ανατολικών ζητηµάτων, ως εκ των µέχρι τούδε επιδοθέντων εις το Υπουργείον των Εξωτερικών δώδεκα σηµειωµάτων µου φαίνεται, τίθεµαι εις τας υµετέρας διαταγάς όπως παράσχω Υµίν πάσαν λεπτοµερή πληροφορίαν, ης θα είχατε ανάγκην.

Διατελώ, Κύριε Πρόεδρε, µετά βαθυτάτου σεβασµού
Ευπειθέστατος Υµών θεράπων
[ .... ] Νεόφυτος
Αθήναι, 20 Ιανουαρίου 1921.

Για το ημερολόγιο του Μορφωτικού Συλλόγου Λεβαδείας

Δεν έχουμε φυλλομετρήσει ακόμη το ημερολόγιο 2008 του Μορφωτικού Συλλόγου Λεβαδείας. Ελπίζουμε όμως να περιέχει λιγότερα λάθη από τη διαφήμισή του που δημοσιεύτηκε στο 126ο φύλλο των Πολιτιστικών Σελίδων-Δεκέμβριος 2007.

Τα ορθογραφικά λάθη "βγάζουν μάτι":

Γράφεται στη διαφήμιση:" Ορμόμενοι απ' αυτόν... "... Ομως "ορμώμενοι" γράφουμε στην Ελλάδα εδώ και 3.000 χρόνια.

Επίσης γράφεται στη διαφήμιση:

Ομορφη πού 'ναι η Λιβαδειά

που κείται μεσ' το ρέμα

Δεν είναι "μεσ' το ρέμα" αλλά "μέσ' στο ρέμα". Η διαφορά μπορεί να μην φαίνεται μεγάλη στους αδαείς αλλά είναι τεράστια: προδίδει ότι ο συντάκτης του κειμένου της διαφήμισης δεν έχει εκείνη τη βιωματική σχέση με την ελληνική γλώσσα που είναι απαραίτητη για να εκπροσωπεί τον Μορφωτικό Σύλλογο της πόλης. Δεν γνωρίζουμε ποιος είναι ο συντάκτης και δεν είναι προσωπικό το θέμα. Δεν νομίζουμε ότι είναι υπερβολικό να απαιτούμε από ένα φορέα πολιτισμού με κύρος όπως ο Μορφωτικός Σύλλογος να προσέχει ιδιαίτερα τα κείμενά του σε μια εποχή που η ελληνική γλώσσα και η σωστή χρήση της βάλλονται από παντού.

Υπάρχουν κι άλλα λάθη ήσσονος σημασίας. Γι' αυτό ας ασχοληθούμε λίγο με το λαϊκό (όπως αναφέρεται στη διαφήμιση) δίστιχο:

Ομορφη πού 'ναι η Λιβαδειά

που κείται μέσ' στο ρέμα

Ο τύπος, ο ρηματικός, "κείται", φαίνεται/είναι λόγιος και δύσκολα θα τον χρησιμοποιούσε ο λαός, πολλώ μάλλον που απαντάται στα του τάφου με την πασίγνωστη φράση "Ενθάδε κείται"κ.λπ.

Πιο πιθανή μας φαίνεται η εκδοχή του Θύμιου Δάλκα:

Ομορφη πού 'ναι η Λειβαδιά

που βρίσκεται στο ρέμα

Το δίστιχο περιλαμβάνεται (περίπου) στο γνωστό ποίημα του Αννινου που αναφέρεται στις ομορφιές της πόλης μας και που το παραθέτω ολόκληρο -καθώς δεν βρήκα να υπάρχει αλλού στο δίκτυο εκτός από την πρώτη στροφή στη σελίδα της Βιβλιοθήκης Λιβαδειάς http://vivl-livad.voi.sch.gr/GREEK/LIVADEIA/Livadeia00.htm.

ΛΕΙΒΑΔΙΑ

Ομορφη πούσαι Λειβαδιά, που κείτεσαι στο ρέμα !...

Πάν' τα κορίτσια για νερό και φεύγουν φιλημένα...

Κι ένας διαβάτης ταπεινός στην ποταμιά σου τώρα,

εσένα ήρθε και φίλησε μικρή μου όμορφη χώρα...

..............................................................

Ομορφη πούσαι Λειβαδιά, μες στα νερά δοσμένη.

Χήνα της Ερκυνας παλιά, νύφη δροσολουσμένη.

Κι αν έρθει μαντευτής κανείς στου Τροφωνίου τη βρύση,

για σένα τώρα όλο ρωτά, και πώς κοντά να ζήση.

.................................................................

Με τα πλατάνια τα ψηλά δροσιά κι ανάσα δίνεις,

και μες στις δυο σου τις πηγές Λήθης και Μνημοσύνης

ξεχνάει καθείς από τη μια, όσα έχει αλλού περάσει,

και με την άλλη δένεται ποτές μη σε ξεχάση...

..................................................................................................

Ομορφη πούσαι Λειβαδιά, στη ρεματιά χωμένη

Αρχοντοπούλα από γενιά παλιά και ξακουσμένη.

Τι κι αν τα δακτυλίδια σου σού τάχουνε παρμένα;

τα δάκτυλά σου απόμειναν τα κοντυλογραμμένα.

...............................................................

Ομορφη πούσαι Λειβαδιά γλυκιά ασπρομαντηλούσα...

Ασ' τις καινούργιες φορεσιές, ασ' τα καινούργια λούσα...

Της αρχοντιάς σου πρέπουνε τ' αρχοντικά παλιά της

οι παλαϊκές της ομορφιές στην ακροποταμιά της...

Εκτός από το μονοτονικό έχει ακολουθηθεί η ορθογραφία του ποιητή- παρατηρήστε ότι ο Αννινος γράφει στον πρώτο στίχο της δεύτερης στροφής σωστά[...μες στα νερά δοσμένη] αντίθετα με τη διαφήμιση του ημερολογίου που όπως επισημάναμε γράφει λανθασμένα[...μεσ' το ρέμα].

Ως στίχος το "Ομορφη που 'ν' η Λειβαδιά που είναι μέσ' στο ρέμα" αποθησαυρίζεται από τον Θεοφάνη Λευκαδίτη στην "Ανθολογία 3.100 Δημοτικών και Παραδοσιακών Τραγουδιών από όλη την Ελλάδα" τόμος Α', Αθήνα 2002. Επίσης ο Γιώργος Μεϊντανάς το 1993 περιλαμβάνει στα τραγούδια του δύο παραλλαγές με χαρακτηριστικό το ¨κείται μες στο ρέμα" αλλά και το ...σεμνό "πάν τα κορίτσια για νερό γυρίζουν δάκρυσμένα".

"Ωραία που είναι η Λειβαδιά που κείται μέσ' στο ρέμα..." μας παραδίδει σε άλλη παραλλαγή ο Γιώργος Παπαδημητρίου στο Ελληνικά Δημοτικά Τραγούδια, Αθήνα 1953. Με την ίδια ακριβώς διαφοροποίηση δηλαδή αρχίζοντας με το επίθετο "ωραία" αντί "όμορφη" αναφέρει τον στίχο και ο Χρήστος Χαλατσάς στα Ρουμελιώτικα Δημοτικά Τραγούδια του, στο τραγούδι με τον τίτλο "Τα λερωμένα τ' άπλυτα".
Τέλος ο Στέργιος Βαγγλής από τα Δημοτικά Τραγούδια της Χαλκιδικής (Εκδόσεις Κυριακίδη, Θεσσαλονίκη 1986) παραθέτει:
Ομουρφη που'ν' η Λειβαδιά, μα κείτι μες στου ρέμα
Πάν' τα κουρίτσια για νερό, γυρίζουν φιλημένα

Προσωπικά αγνοώ εάν το λαϊκό δίστιχο (όπως αναφέρεται στη διαφήμιση) υπάρχει πριν από το ποίημα του Αννινου ή το ποίημα πέρασε σιγά σιγά στα χείλη του λαού ελαφρώς διαστρεβλωμένο. Με την αφορμή των λαθών στο ημερολόγιο του Μορφωτικού Συλλόγου θα το εξακριβώσω και θα επανέλθω. Υπάρχουν άλλωστε πολλά να πούμε για το συγκεκριμένο ποίημα αλλά και για τη Λιβαδειά και τη Βοιωτία στην ελληνική ποίηση.
Φυσικά όποιος γνωρίζει μπορεί να προσθέσει οποιαδήποτε πληροφορία θεωρεί χρήσιμη.

Δεύτερη φωτογραφία-Κουίζ

Επιμένω. Ποιο είναι το μισοκαμένο βοιωτικό χωριό; Ο λόφος πίσω βοηθάει.

Φωτογραφικό quiz

Μια ακόμη φωτογραφία, ιστορική κατά μια έννοια.

Είναι του 1978. Τι απεικονίζει όμως; Η γενιά του δικτύου έχει μνήμη;

Η φωτογραφία του ληστή Κωτσαδάμ

Με αφορμή όσα έγραφα εδώ Δακρυσμένη Μικρασία από τον Βασίλη Τζανακάρη ο εκλεκτός συμ-blogger Τροφώνιος( http://e-trofonios.blogspot.com/) μου έστειλε την ακόλουθη φωτογραφία. Είναι ολόκληρη η φωτογραφία από την οποία ένα μέρος χρησιμοποίησε ο Τζανακάρης ως εξώφυλλο στο σχετικό με τη ληστοκρατία βιβλίο του.
Μια άγρια πόζα όπου εικονίζεται όπως λέει στη λεζάντα ο Κωτσαδάμ με το κόμμενο κεφάλι άλλου ληστή. Θα επανέλθω για τον Κωτσαδάμ ο οποίος έδρασε πιθανότατα μετά το 1925 σε ολόκληρη την περιοχή Ελικώνα. Ο ίδιος καταγόταν από το Ζερίκι, άλλωστε το χαρακτηριστικό επώνυμο Κωτσαδάμ απαντάται σήμερα συχνά στη Λιβαδειά. Φυσικά όποιος έχει περισσότερα στοιχεία μπορεί να τα προσθέσει εδώ είτε ως σχόλιο είτε ως μέιλ.

Οι Σαρακατσάνοι. Τότε και τώρα

Γράφει ο Νίκος Γ. Ζυγογιάννης

Καθηγητής
Πρ.Πρόεδρος Πανελλ. Συν. Σαρακατσαναίων


Οι Σαρακατσαναίοι είναι ένα πανάρχαιο πρωτοελληνικό φύλο. Νομάδες κτηνοτρόφοι, ζούσαν στα βουνά το καλοκαίρι και το χειμώνα στα χειμαδιά διασκορπισμένοι σ’ ολόκληρη την ηπειρωτική Ελλάδα.

Κοιτίδα των Σ. ήταν η οροσειρά της κεντρικής και νότιας Πίνδου και η Ρούμελη με επίκεντρο τα ΑΓΡΑΦΑ, χώρος που λόγω της γεωφυσικής του κατάστασης ήταν απάτητος, δεν ήταν γραμμένος πουθενά και γι’ αυτό κατοικούνταν από αυτόνομους και ελεύθερους ανθρώπους. Ο διασκορπισμός τους από την αρχική κοιτίδα τους προς την υπόλοιπη ηπειρωτική Ελλάδα έγινε επί Τουρκοκρατίας και κυρίως τον 18ο αιώνα, στα χρόνια του Αλή Πασά.

Ως προς το όνομά τους υπάρχουν πολλές και διάφορες ετυμολογίες. Σύμφωνα με τη Σ. παράδοση πήραν το όνομά τους από τους Τούρκους. Όταν έγινε η άλωση της Κων/πολης, οι Σ. φόρεσαν μαύρα ρούχα, ως ένδειξη πένθους, και δεν υποτάχθηκαν στον κατακτητή. Οι Τούρκοι τους έβλεπαν στα μαύρα και ανυπότακτους να μετακινούνται συνεχώς. Γι’ αυτό τους ονόμασαν «Καρακατσάν» (καρά =μαύρος και κατσιάν=φυγάς, ανυπότακτος ), δηλ. «μαύροι φυγάδες». Από το Καρακατσάν με παραφθορά προήλθε η λέξη «Σαρακατσιάνος».Μια άλλη πιθανή ετυμολογία είναι από την τουρκική λέξη σαράν που σημαίνει «φορτώνειν» και την τουρκική μετοχή κατσιάν=φυγάς,ανυπότακτος, (σαράν + κατσιάν = Σαρακατσιάνος) γιατί από καιρό σε καιρό φόρτωναν τα πράγματά τους και μετακινούνταν με τα κοπάδια τους και γι’ αυτό τους έδωσαν αυτό το όνομα (παρατσούκλι) οι Τούρκοι.
Ανεξάρτητα από τις μετακινήσεις τους και τον εναλλασσόμενο τόπο διαμονής τους έχουν τα ίδια ήθη και έθιμα και κυρίως μιλούν την ίδια γλώσσα, την Ελληνική, απαλλαγμένη από ξένα στοιχεία, αναλλοίωτη, που φέρει τα χαρακτηριστικά γνωρίσματα της δωρικής διαλέκτου. Το ίδιο αναλλοίωτοι και αμόλυντοι από αλλόφυλες επιμειξίες παρέμειναν και οι Σ., οι «καταλαγαρώτεροι Έλληνες» όπως έγραψε ο Στέφανος Γρανίτσας. Διατήρησαν τα έθιμα, τις συνήθειες και τους κανόνες συμπεριφοράς και διαβίωσης κατά τρόπο πιστό και αυθεντικό. Στηρίχθηκαν στα παραδοσιακά τους έθιμα και στην ελληνική τους ταυτότητα και δεν επέτρεψαν στην περιβάλλουσα αλλοεθνή και ξενόγλωσση κοινωνία να εισβάλλει στη δική τους. Η οικονομική τους ευρωστία και αυτονομία και η διαβίωσή τους σε καλλίτερες υλικές συνθήκες τους οδήγησε, σε μια ουσιαστικά και τυπικά, εσωτερίκευση, τήρηση και εφαρμογή των εθιμικών κανόνων διαβίωσης και κοινωνικής συμπεριφοράς.

Η χρήση μιας και μόνο γλώσσας, της Ελληνικής, αποδεικνύει ότι οι Σαρακατσιαναίοι είναι διαφορετικοί από τους Βλάχους,( Οι Βλάχοι της Ελλάδας γνωστοί και με άλλα ονόματα κατά περιοχές: Κουτσόβλαχοι, Αρβανιτόβλαχοι, κ.τ.λ .ενώ οι ίδιοι αυτοαποκαλούνται Βλαχόφωνοι Έλληνες) που μιλούσαν εκτός από τα Ελληνικά και τα Βλάχικα. Επειδή η λέξη βλάχος χρησιμοποιήθηκε για να δηλώσει τον άνθρωπο που έχει πρόβατα, τον κτηνοτρόφο, τον βοσκό και επειδή η κτηνοτροφική ζωή ήταν κοινό τους στοιχείο, επήλθε σύγχυση πότε ένας βλάχος (=αυτός που έχει πρόβατα, ο κτηνοτρόφος, ο βοσκός) είναι Σαρακατσάνος και πότε Βλάχος (=Βλαχόφωνο ).

Με τη διαφορά όμως ότι οι Σ. ήταν καθαροί νομάδες και δεν είχαν πουθενά χωριό, ενώ οι Βλάχοι ζούσαν νομαδικά και ημινομαδικά, ήταν πριν αιώνες εγκαταστημένοι σε χωριά και ασχολήθηκαν και με το εμπόριο, τις τέχνες και τα γράμματα, ενώ οι Σ. στα μέσα του προηγούμενου αιώνα εγκατέλειψαν το νομαδισμό. Αλλά και στην ενδυμασία, στα ήθη και έθιμα, στον τρόπο ζωής ξεχωρίζουν οι Σαρακατσαναίοι από τους Βλάχους, που δεν έρχονταν σε επιμειξία μεταξύ τους αλλά ούτε και επαγγελματικό αλισβερίσι είχαν..
Ο τρόπος ζωής τους ήταν οργανωμένος με ένα είδος ποιμενικής συνεργασίας, το «Τσελιγκάτο». Είτε βρίσκονταν στα βουνά για ξεκαλοκαιριό, είτε το χειμώνα στα χειμαδιά, αδέρφια, πρωτοξαδέρφια και δεύτερα ξαδέρφια έσμιγαν τα κοπάδια τους σε ένα είδος συνεταιρισμού, για την καλλίτερη παραγωγική συνεργασία και διάθεση των κτηνοτροφικών τους προϊόντων. Αρχηγός του «Τσελιγκάτου» ήταν ο τσέλιγκας ( αρχιποιμένας ), πλούσιος κτηνοτρόφος, με πολλά πρόβατα, που ξεχώριζε για τις ικανότητές του: έξυπνος, δυναμικός, κοινωνικός, ευέλικτος,τολμηρός, έντιμος και δίκαιος, ανοιχτοχέρης. Αυτός κανόνιζε σχεδόν τα πάντα που είχαν σχέση με το τσελιγκάτο ( ενοικίαση βοσκοτόπων, πώληση γάλακτος και τυροκομικών προϊόντων, αρνιών, μαλλιών κ.τ.λ.). Είχε όμως και κοινωνικό ρόλο στη στάνη: συμβούλευε- μαζί με τους γεροντότερους- και έλυνε διαφορές. Όλοι οι σμίχτες είχαν συμμετοχή στα κέρδη και τις ζημιές του κοπαδιού.

Του Αγίου Δημητρίου για το καλοκαίρι και του Αγίου Γεωργίου για το χειμώνα έκαναν λογαριασμό και απολογισμό των εσόδων και εξόδων του τσελιγκάτου και πάντα κρατούσαν παραστατικά ( τεφτέρια ). Οι Τσοπαναραίοι ήταν αυτοί που είχαν λίγα ή καθόλου πρόβατα και δεν είχαν δικό τους τσελιγκάτο. Με τα πρόβατα αλλά και τα άλλα ζώα τους έδενε στενή σχέση. Τα φρόντιζαν και τα πρόσεχαν ιδιαίτερα, αφού ήταν γι’ αυτούς όλη τους η περιουσία.
Το σπίτι των Σ. ( το κονάκι ), που το κατασκεύαζαν μόνοι τους, ήταν ένα καλύβι με σάλωμα και ήταν δυο τύπων: α) το ορθό κονάκι ( κωνοειδής καλύβα ), που κατέληγε στην κορυφή του σε σταυρό και είχε στο κέντρο την εστία ( φωτογώνι ) και γύρω-γύρω διασκευασμένους χώρους όπου τοποθετούσαν ρούχα, είδη μαγειρικής κ.τ.λ., ενώ υπήρχε σταθερή θέση για το εικόνισμα β) ο πλάγιος τύπος με δίρριχτη στέγη που κατασκευαζόταν από κορμούς δέντρων, ξύλα ( πελεκούδια ) και κλαδιά ελάτων ( μπάτσες ). Τα «κονάκια», ο οικισμός δηλ. το σύνολο των νομαδικών οικογενειών αποτελούσε τη Στάνη. Στάνη και τσελιγκάτο δεν ταυτίζονταν. Μπορεί μια στάνη να είχε δυο ή περισσότερα τσελιγκάτα. Το αντίστροφο όχι.

Η Σ. οικογένεια ήταν πατριαρχική. Αυστηρή πειθαρχία και άγραφοι απαρασάλευτοι νόμοι όριζαν τη συμπεριφορά του κάθε μέλους της. Αρχηγός της οικογένειας ήταν ο άνδρας, ο πατέρας. Στον πατέρα και τη μάνα υπήρχε απόλυτος σεβασμός. Το κορίτσι το χαρακτήριζε η ντροπαλοσύνη, η καλή ανατροφή και ο καλός ψυχικός κόσμος. Το αγόρι έπρεπε να ήταν σεμνό, συγκρατημένο στις πράξεις, τα λόγια και τους τρόπους του. Ο στυλοβάτης όμως της οικογένειας ήταν η γυναίκα, που σήκωνε όλο το βάρος των ευθυνών. Αυτή είχε καθημερινά αναλάβει όλες τις δουλειές του νοικοκυριού ( να φέρει ξύλα, ν’ ανάψει φωτιά, να φέρει νερό από τη βρύση με τη βαρέλα, να περιποιηθεί τα παιδιά, να κάμει το νοικοκυριό του κονακιού κ.τ.λ. ), αλλά και τις εξωτερικές δουλειές των προβάτων ( παραγωγή γαλακτοκομικών προϊόντων, κατασκευή, στρώσιμο, ξέστρωμα μαντριών κ.τ.λ. ).Η ρόκα, για το γνέσιμο του μαλλιού, ήταν η αχώριστη συντροφιά της. Όπου κι αν πήγαινε την είχε μαζί της. Το γνέσιμο του μαλλιού ήταν για τη Σ. ευχαρίστηση και «σκόλη». Εκείνο όμως που την κρατούσε «σκλαβωμένη» ήταν ο αργαλειός. Η Σ. ήταν μια αφανής ηρωίδα της καθημερινής ζωής. Έπρεπε να υπηρετεί την οικογένεια με θρησκευτική ευλάβεια και προσήλωση. Ενέπνεε όμως σεβασμό και έχαιρε εκτίμηση, ιδιαίτερα όταν γίνονταν μητέρα.

Η παιδεία των Σ. ήταν σχεδόν ανύπαρκτη. Οι σκληρές συνθήκες ζωής και οι συνεχείς μετακινήσεις τους στις ορεινές περιοχές δεν επέτρεπαν τη μόρφωση των παιδιών τους σε σχολεία. Κάποια τσελιγκάτα, το καλοκαίρι, με δικά τους έξοδα μίσθωναν δάσκαλο, συνήθως συνταξιούχο, για να δώσει κάποιες γνώσεις στα παιδιά. Τα παιδιά παρακολουθούσαν τα μαθήματα σε μια ειδικά διαμορφωμένη καλύβα, το «δασκαλοκάλυβο». Είχαν όμως μια βαθιά αίσθηση του ελληνικού γλωσσικού οργάνου. Από τις αφηγήσεις τους διαπιστώνει κανείς μια λιτότητα και παραστατικότητα στην έκφραση, ενώ στα τραγούδια τους φαίνεται μια βαθιά αίσθηση του ρυθμού και του μέτρου.

Οι Σ. ήταν πιστοί χριστιανοί, χωρίς μεγάλη θεωρητική κατάρτιση. Τελούσαν όμως τα θρησκευτικά τους καθήκοντα και ένιωθαν δέος για τα μυστήρια, ειδικά του γάμου και της βάπτισης. Τις μεγάλες γιορτές της Χριστιανοσύνης και τις ονομαστικές γιορτές τις γιόρταζαν με μεγαλοπρέπεια, όπου κι αν βρίσκονταν. Γλεντούσαν συχνά με χορό και τραγούδια. Τα τραγούδια, προϊόν ιστορικής και συναισθηματικής εσωτερίκευσης γεγονότων και καταστάσεων, κατατάσσονται σε τρεις ενότητες: στα κλέφτικα, στα ποιμενικά και της λεβεντιάς, της Χαράς ( γάμου ) και της αγάπης, και του χωρισμού και της ξενητειάς. Οι χοροί τους λεβέντικοι, έχουν την καταγωγή τους στον αρχαίο ελληνικό ρυθμό. Το παίξιμο της φλογέρας – το κατεξοχήν μουσικό όργανο – για το Σ. τσοπάνη ήταν μια ιεροτελεστία.

Ιδιαίτερα γλεντούσαν, όταν γίνονταν κάποιος γάμος στο τσελιγκάτο. Ο γάμος μαζί με τη γέννηση των παιδιών αποτελούσε τους δυο κύριους πόλους της Σ. κοινωνίας. Ο γάμος ήταν ένα κοινωνικό φαινόμενο πολυδιάστατο, με ένα κύκλο πράξεων, στάσεων, συμβόλων και συμπεριφορών. Χαρακτηριστικό του ήταν η ενδογαμία. Κοινωνικός σκοπός του γάμου ήταν η αναπαραγωγή ( γέννηση και ανατροφή παιδιών ) και η κοινωνική κατανομή της εργασίας. Αλλά, και το θάνατο περιβάλουν με ένα κύκλο εκδηλώσεων και πράξεων που φανερώνει ότι ήταν προετοιμασμένοι για το αναπόφευκτο αυτό γεγονός. Στις μετακινήσεις τους, στο ξεκαλοκαιριό ή το χειμαδιό, είχαν πάντα μαζί τους τη νεκροαλλαξιά.

Τα τσελιγκάτα συνέβαλαν αποφασιστικά στους αγώνες της ανεξαρτησίας. Στην επανάσταση του 1821 οι Σ. ήταν τα στηρίγματα της κλεφτουριάς – όπως και όλοι οι άνθρωποι του βουνού – και της εξασφάλιζαν τα απαραίτητα. Κάθε οικογένεια είχε δώσει κι από έναν κλέφτη. Πολλοί ήταν και οι επώνυμοι Σ. αγωνιστές ( αρματολοί και κλέφτες ) της προεπαναστατικής και της επαναστατικής περιόδου, όπως οι αρματολοί του Καρπενησίου Συκάδες, ο Β. Δίπλας, ο Χασιώτης και ο Λεπενιώτης ( αδέλφια του Κατσαντώνη ), ο Φαρμάκης, ο Γ. Τσόγκας, ο Αραπογιάννης, ο Λιάκος και κυρίως το καμάρι των Σ., ο Κατσαντώνης, ο πολεμιστής και καπετάνιος των Αγράφων και των Τζουμέρκων. Στον Μακεδονικό Αγώνα βοήθησαν τα ελληνικά αντάρτικα σώματα ως οδηγοί, αγγελιοφόροι, τροφοδότες και σύνδεσμοι.

Περιέθαλψαν τραυματίες στις στάνες τους, διέθεσαν τρόφιμα, ιματισμό, μετέφεραν όπλα και συμμετείχαν οι ίδιοι στα αντάρτικα σώματα, όπως ο οπλαρχηγός Κ. Γαρέφης κ. α. Ο Παύλος Μελάς συνεργάστηκε στενά με τους Σ. Ανώνυμοι αγωνιστές επίσης αντιστάθηκαν σ’ όλους τους κατακτητές…

Αυτό που άφησαν πίσω τους ως κληρονομιά οι Σ. δεν είναι μαρμάρινα αγάλματα, πίνακες ζωγραφικής, βιβλία προγονικά, αλλά μας κληροδότησαν υπέροχα ξυλόγλυπτα και όμορφα υφαντά, αντικείμενα που φιλοτέχνησαν για να κάνουν τη ζωή τους ευκολότερη. Η γυναίκα έφτιαχνε μόνη της τις αντρικές και γυναικείες φορεσιές. Μετά τον κούρο, το ξάσιμο του μαλλιού, το γνέσιμο, η ύφανση, το ράψιμο ήταν δικιά της δουλειά. Οι Σ. δε φόρεσαν ποτέ άλλο ξενικό ύφασμα, παρά μονάχα υφάσματα δικής τους κατασκευής. Η χαρακτηριστική σοβαρότητα των σκούρων χρωμάτων στις φορεσιές, τα υπέροχα χρώματα και σχέδια στις «παναούλες», τις μικρές ποδιές από χοντρό μάλλινο ύφασμα, ο ολοκέντητος κόκκινος φλάμπουρας του γάμου με θέματα αυστηρής συμμετρίας ανάμεσα και γύρω από τις τέσσερις γωνίες του σταυρού είναι μερικά από τα στοιχεία της Σ. τέχνης.

Σήμερα η ποιοτική μεταβολή και ο κοινωνικός μετασχηματισμός των Σ. είναι πραγματικότητα. Η κάθοδός τους από τα βουνά στις πεδιάδες, η εγκατάλειψη του πλάνητα βίου, η αγροτική διαβίωση ( ένα μικρό ποσοστό ασχολείται με την κτηνοτροφία ) αλλά και η ενασχόληση με ελεύθερα επαγγέλματα, η συμμετοχή τους στις μισθωτές υπηρεσίες, ιδιωτικές και δημόσιες, η ανάδειξή τους στην επιστήμη, τις τέχνες, τα γράμματα και την πολιτική διαμόρφωσαν μια Σ. κοινωνία που συνδυάζει την παράδοση με τον εκσυγχρονισμό. Ιδιαίτερα διέπρεψαν στις επιστήμες, αλλά δεν υπάρχει τομέας στον επαγγελματικό χώρο, στον οποίο να μην έχουν συμμετοχή οι Σ. Όμως οι αρχές τους και οι αξίες της ζωής δεν άλλαξαν. Φιλήσυχοι και φιλόξενοι, νομοταγείς, αξιοπρεπείς, εργατικοί και αξιόπιστοι διακρίνονται για το μαχητικό τους πνεύμα, το σφρίγος και την αγωνιστικότητά τους…

Από το 1960 και μετά, που οι Σ. διασκορπίστηκαν στις πόλεις και τα χωριά, σαρανταπέντε πολιτιστικοί σύλλογοι και η Πανελλήνια Ομοσπονδία Συλλόγων Σαρακατσαναίων ( ΠΟΣΣ ) προσπαθούν να κρατήσουν και να συνεχίσουν τη Σ. παράδοση και να αντισταθούν στην αφομοιωτική και ισοπεδωτική τάση της εποχής μας, με το να συγκεντρώνουν και να καταγράφουν τα Σ. τραγούδια, να μαθαίνουν τους χορούς στους νέους, διατηρώντας δικά τους χορευτικά συγκροτήματα. Με τα τμήματα γερόντων αναπαράγουν το πλούσιο και ανεξάντλητο υλικό, αφού οι γέροντες είναι οι μοναδικοί αδιάψευστοι μάρτυρες της Σ. ιστορίας. Μεγάλη είναι η προσφορά στη διάδοση του Σ. τραγουδιού, των Σ. τραγουδιστών, επαγγελματιών και μη, που έχουν ηχογραφήσει σε δίσκους και κασέτες τα τραγούδια τους. Το Λαογραφικό Μουσείο Σ. στις Σέρρες, όπου εκτίθεται αυθεντικό υλικό απ’ όλες τις περιοχές της Ελλάδας που έχει σχέση με τη ζωή και τη λαϊκή τέχνη των Σ., έτυχε Ευρωπαϊκής αναγνώρισης και βραβεύτηκε από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή Μουσείων.

Υπάρχουν όμως μουσεία, μικρότερης ίσως εμβέλειας, και σε άλλες πόλεις της Ελλάδας με υλικό από τη λαϊκή τέχνη και τη ζωή των Σ. Υπαίθριοι παραδοσιακοί οικισμοί ( Στάνες ) σε διάφορα μέρη της χώρας κατασκευάστηκαν από συλλόγους και αναβιώνουν σκηνές από την καθημερινή ζωή των Σ. Έντυπο υλικό κυκλοφορεί για ενημέρωση των απανταχού Σ., όπως η «Σαρακατσαναϊικη Ηχώ» που εκδίδεται από την ΠΟΣΣ, το ετήσιο περιοδικό «Σαρακατσαναίοι» από την αδελφότητα Σ. Ηπείρου και το Ίδρυμα Σαρακ. Μελετών, το περιοδικό «Τα Δέοντα των Σαρακατσαναίων» από το Σύνδεσμο Σαρακ. Φθιώτιδας κ.ά. Σε συνέδρια πανελλήνια και ημερίδες με εισηγητές διάφορους επιστήμονες συζητούνται ποικίλα θέματα σχετικά με τους Σαρακατσαναίους.

Το Πανελλήνιο Αντάμωμα στο Περτούλι Τρικάλων την τελευταία Κυριακή του Ιουνιου και άλλα τοπικά, σε θέσεις που συνήθως ξεκαλοκαίριαζαν οι Σ., που γίνονται κάθε χρόνο καθώς επίσης, συνεστιάσεις, συνάξεις και χοροεσπερίδες βοηθούν στη διατήρηση της παράδοσης αλλά και στη σύσφιξη των σχέσεων μεταξύ των Σ. Τέτοια τοπικά ανταμώματα οργανώνονται στο Βελούχι ( θέση Άγιοι Απόστολοι Μερκάδας ) την πρώτη Κυριακή του Ιουλίου από το Σύνδεσμο Σ. Φθιώτιδας, στην Πάρνηθα ( στη θέση Μόλα ) του Αγίου Πνεύματος από τους Συλλόγους Σ. Αττικής, στο Γυφτόκαμπο ( κεντρικό Ζαγόρι Ηπείρου ) την πρώτη Κυριακή του Αυγούστου από την Αδελφότητα Σ. Ηπείρου, στην Ελάτεια Δράμας ( θέση Μπουζάλα ) στις 20 Ιουλίου από τους Συλλόγους Σ. Μακεδονίας και Θράκης κ. α. Επίσης στη Βουλγαρία ( Σλίβεν ) από την Ομοσπονδία Σ. Σ., που έχουν μείνει εκεί μετά το κλείσιμο των συνόρων, αλλά διατηρούν τη γλώσσα, τα ήθη και τα έθιμα της Σ. παράδοσης…

Πολλοί είναι εκείνοι, Έλληνες και ξένοι, ερευνητές, λαογράφοι, κοινωνιολόγοι, ιστορικοί που ασχολήθηκαν και ασχολούνται με τη ζωή και τον πολιτισμό των Σ., όπως οι λαογράφοι Αγγελική Χατζημιχάλη που μελέτησε τον ποιμενικό βίο των Σ., και ο Ε. Μακρής, ο ανθρωπολόγος διδάκτωρ Άρης Πουλιανός που έδωσε νέα διάσταση στο θέμα της προέλευσης των Σ., οι καθηγητές κοινωνιολογίας Γ. Καββαδίας, Δ. Μαυρόγιαννης, Gr. Hoeg, Glaube Fauriel κ.α…

Ο νομάρχης Βοιωτίας Αθανάσιος Μιχ. Μανουσόπουλος - Το σινεμά στα Κούκουρα

Ο Αθανάσιος Μιχ. Μανουσόπουλος, Αρκάς την καταγωγή, υπηρέτησε ως νομάρχης Βοιωτίας επί τετραετία το κρίσιμο διάστημα 1949-1953. Κατά γενική παραδοχή, είναι ένας από τους σπουδαιότερους λειτουργούς της κρατικής διοίκησης που είχε ποτέ η Βοιωτία και γενικότερα η Ελλάδα καθώς ο Μανουσόπουλος θήτευσε ως νομάρχης και στους νομούς Πρεβέζης, Λευκάδας, Σερρών, Θεσσαλονίκης και Μεσσηνίας επί 20ετία.

Το έργο του στη Βοιωτία είναι πολυσχιδές και τεράστιο. Επί των ημερών η Κωπαϊδα μεταβιβάστηκε από τους Αγγλους στους ακτήμονες της περιοχής (στη φωτό υποστέλλει την βρετανική σημαία κατά την παράδοση). Επί των ημερών του πήγε για πρώτη φορά αμαξιτός δρόμος στην Αγία Αννα (Κούκουρα) και στον Ελικώνα (Ζερίκι), όχι φυσικά με κρατικές πιστώσεις αλλά με εθελοντική εργασία των κατοίκων. Επί των ημερών του χτίστηκαν τα περισσότερα σχολεία στη Βοιωτία, με εισφορές και εθελοντική εργασία των Βοιωτών. Και άλλα πολλά, σημαντικά και όμως άγνωστα.

Ο Αθανάσιος Μανουσόπουλος, ζώντας και δημιουργώντας την ιστορία του 20ού αιώνα στην Ελλάδα, εξέδωσε τον Δεκέμβριο του 2002 από τις Εκδόσεις Κονιδάρη ένα βιβλίο, το "Μαρτυρίες, Γεγονότα και Μνήμες 1946-1965", όπου αφηγείται τις εμπειρίες του από την θητεία ως νομάρχης επί 20 χρόνια και φυσικά αναφέρεται και στην τετραετία 1949-1953 όταν είχε τοποθετηθεί στη Βοιωτία. Πρόκειται για ένα εκπληκτικό ντοκουμέντο με ωραία γλώσσα, με σπάνιο φωτογραφικό και αρχειακό υλικό. Στο βιβλίο περιγράφονται οι συγκρούσεις με τους πολιτικούς αλλά και με τη γραφειοκρατία, η ανιδιοτελής προσφορά των Βοιωτών εντός και εκτός Ελλάδας αλλά και πολλά συγκινητικά και σπαρταριστά περιστατικά- ενδεικτικά της κατάστασης που επικρατούσε μόλις πριν από 60 χρόνια στην περιοχή μας.

Ενα από τα περιστατικά που αναφέρει ο Αθανάσιος Μανουσόπουλος θα παραθέσουμε αυτούσιο, με δική του σύνταξη και ορθογραφία εδώ. Απολαύστε το χωρίς σχόλια.

ΚΙΝΗΜΑΤΟΓΡΑΦΟΣ
Πολλοί κάτοικοι ορεινών ιδιαίτερα χωριών δεν είχαν δει ποτέ κινηματο­γράφον. Επέτυχα να εξασφαλίσω δια αποκλειστικήν χρήσιν για τον νομόν, αυτοκίνητον όχημα κινηματογραφικού συνεργείου. Ήταν προσφορά της αμερικανικής αποστολής, χάρις εις την αρίστην συνεργασίαν που είχα με τα στελέχη της, ιδιαίτερα δε με τον υπεύθυνον δ/ντήν δια την περιοχήν μου Ζαν Χερ, προς τον οποίον χρεωστώ πολλά ευχαριστώ. Ο Χερ ήτο Άγγλος και ένιωθε ιδιαίτερη υποχρέωσιν διότι, όταν κάποτε ο αρχηγός της αμερικανικής αποστολής στην Ελλάδα με ερώτησε πώς αισθανόμεθα από την συνεργα­σίαν, στον Άγγλον διευθυντή του απήντησα ότι αν όλοι εσκέπτοντο και ενερ­γούσαν όπως ο Ζαν Χερ, οι απανταχού Αγγλοσάξονες θα είχαν ενωθεί εις κοινήν δια την ανθρωπότητα αποστολήν.
Μετά παρέλευσιν ετών ο Χερ απεχώρησεν της αμερικανικής αποστολής, ανέλαβεν αμέσως καθήκοντα και εγένετο πρώτος γραμματέας εις την βρε­τανική πρεσβείαν των Αθηνών. Το αυτοκίνητον έφερε εις αμφοτέρας τας πλευράς επιγραφήν "ΝΟΜΑΡΧΙΑ ΒΟΙΩΤΙΑΣ - ΚΙΝΗΜΑΤΟΓΡΑΦΙΚΟΝ ΣΥΝΕΡΓΕΙΟΝ». Κάθε βράδυ, ένα ή δύο χωριά το είχαν στην διάθεσίν των και μαζί με την ψυχαγωγίαν συνετελείτο και επιμόρφωσις.
Ανέφερα ότι πολλοί για πρώτη φορά έβλεπαν κινηματογράφον. Θα αφη­γηθώ περιστατικόν που έγινε το βράδυ της ημέρας των εγκαινίων του και­νούργιου, μοναδικού δρόμου, η διάνοιξις του οποίου συνέδεσε το χωριό επί του Ελικώνος, Κούκουρα με τον υπόλοιπον κόσμον. Μέχρι τότε λειτουργού­σαν τα μονοπάτια για ανθρώπους και για ζωντανά. Ο δρόμος, ελεύθερος πια έφερε την ίδια ημέρα και το μέσον του πολιτισμού, το κινηματογραφικόν συ­νεργείον της Νομαρχίας.
Όλοι όσοι είχαν μετάσχει στην τελετή, στον αγιασμό που έκανε ο μητρο­πολίτης Θηβών και Λεβαδείας Πολύκαρπος, παρέμειναν και για την κινημα­τογραφική προβολή. Το συνεργείον τοποθέτησε την οθόνη, το λευκό πανί σε μια πλευρά της εκκλησίας του χωριού και το πλήθος του λαού κατέλαβε θέ­σεις, περιμένοντας με αγωνία την μεγάλη στιγμή της έναρξης. Συνεορτάζο­ντες ήσαν και οι προϊστάμενοι με τους συνεργάτες τους των δημοσίων υπη­ρεσιών και ο Νομάρχης με την οικογένειάν του.
Το κοινό παρακολουθεί με προσοχή την προβολή που αποτελείτο από εν­διαφέρουσες μορφωτικές ταινίες, μεταξύ αυτών και πολλοί τσοπαναραίοι που έχουν φέρει κοντά εκεί τα ποίμνια για να μη χάσουν την μοναδική ευκαι­ρία να δουν κι αυτοί κινηματογράφο. Στη συνέχεια ήλθε η σειρά για διασκε­δαστική προβολή Μίκι-Μάους. Πρωταγωνιστούν μια επιθετική γάτα και ένα συμπαθέστατο ποντικάκι. Κάποια στιγμή η γάτα σε ενέδρα σε μια γωνία πε­ριμένει το θύμα της που ερχόταν χορεύοντας ξέγνοιαστο. Όταν πλησίαζε προς την ενέδρα -προηγούμενα η σκηνή έδειξε μόνο το κεφάλι της γάτας με τα σουβλερά δόντια της, που κατέλαβε με μεγέθυνση ολόκληρο το πανί- άρ­χισε η αγωνία των θεατών από φόβον μη κατασπαραχθεί το ποντικάκι και όταν αυτό πλησίασε επικίνδυνα κοντά στην παγίδα, τότε έγινε κάτι που ξε­φεύγει από τα όρια της λογικής, κάτι το ξέφρενο, το εκπληκτικό. Ταυτόχρο­να ακούστηκεν από πολλούς «τσουτ-τσουτ» και μερικοί που βρήκαν πέτρες πέταξαν στο πανί για να διώξουν την γάτα, για να σώσουν το ποντικάκι που τους είχε γίνει αγαπητόν. Συνέβη το άγιον έτος 1951.

Να σημειωθεί ότι βάσει του αναγκαστικού νόμου 893 του 1949, μετά από επίμονη πίεση των Αμερικανών, οι νομάρχες παύουν από το έτος αυτό να είναι μετακλητοί-κομματικοί και κρίνονται από πολυμελές συμβούλιο επιλογής που αποτελούνταν από τους προέδρους του Αρείου Πάγου, του Συμβουλίου της Επικρατείας, του Ελεγκτικού Συνεδρίου, του Νομικού Συμβουλίου του Κράτους, της Ακαδημίας, καθηγητές Πανεπιστημίου και άλλους. Το συμβούλιο επέλεγε ποιους θα διορίσει και αποφαινόταν και για την ανανέωση της τριετούς θητείας που προβλεπόταν μετά τη λήξη της. Ετσι ο νομάρχης δεν εξηρτάτο από το κόμμα που είχε την εξουσία, δεν ακολουθούσε την τύχη του, και αυτό - τη σχετική ανεξαρτησία του νομάρχη- ο Μανουσόπουλος το θεωρεί σημαντικό παράγοντα της επιτυχίας του. Αλλωστε, όταν το 1965 ο Γεώργιος Παπανδρέου κατήργησε τον 893 του 1949, υποκύπτοντας στις κομματικές πιέσεις, ο Αθανάσιος Μανουσόπουλος παραιτήθηκε.

Για τον Αθανάσιο Μιχ. Μανουσόπουλο θα επανέλθουμε. Ομως στο μεταξύ δείτε το βιβλίο του "Μαρτυρίες, Γεγονότα και Μνήμες 1946-1965", Εκδόσεις Κονιδάρη. Είναι πραγματικά χρήσιμο και ενίοτε απολαυστικό.

Καρακόλιθος 25 Απριλίου 1944

Με μια ακόμη υπόθεση της Κατοχής θα ασχοληθούμε στο δεύτερο θέμα μας. Πρόκειται για άλλο ένα έγκλημα πολέμου που διεπράχθη από τις γερμανικές δυνάμεις κατοχής στις 25 Απριλίου 1944, για την εκτέλεση δηλαδή 134 αμάχων ανδρών ως αντίποινα για ενέδρα του ΕΛΑΣ στον Καρακόλιθο Βοιωτίας. Αφού υπενθυμίσουμε ότι τα αντίποινα από στρατιωτικές δυνάμεις εις βάρος αμάχων ήταν και είναι πάντοτε έγκλημα πολέμου, ας έλθουμε στα γεγονότα:

Οσοι έχουν ταξιδέψει στον παλιό δρόμο που οδηγούσε από τη Λιβαδειά στην Αράχωβα γνωρίζουν ότι η θέση Καρακόλιθος, εκτός από πολύ όμορφη, είναι και εξαιρετικά κατάλληλη για "στήσιμο ενέδρας" καθώς το στενό πέρασμα ανάμεσα στις δυο λοφοπλαγιές παρέχει την απαραίτητη κάλυψη ενώ και η διαφυγή είναι εύκολη προς το βουνό αριστερά όπως κατευθυνόμαστε από Λιβαδειά προς Αράχωβα. Ολα αυτά δεν είχαν διαφύγει από τον ΕΛΑΣ και στις 25 Απριλίου 1944 τμήμα του κτύπησε ομάδα Γερμανών αξιωματικών που κινούνταν στον επαρχιακό δρόμο με δύο αυτοκίνητα και αρκετούς μοτοσυκλετιστές ως συνοδεία.
Η επίθεση του ΕΛΑΣ ήταν αστραπιαία και αποτελεσματική.

Σύμφωνα με την Ιστορία της Αντίστασης 1940-1945, Εκδόσεις Αυλός, 9 Γερμανοί έπεσαν νεκροί, μεταξύ των οποίων ένας συνταγματάρχης και άλλοι 3 αξιωματικοί. Από την πλευρά τους οι Γερμανοί επισήμως έκαναν λόγο για 2 Γερμανούς αξιωματικούς νεκρούς από το κτύπημα. Πιθανότατα, η γερμανική άποψη για τις απώλειες είναι η αληθινή για δύο λόγους: 1. Η πασίγνωστη για τη μεθοδικότητά της γερμανική γραφειοκρατία απεδείχθη ότι κατέγραφε με ακρίβεια τα πάντα μέχρι και την τελευταία στιγμή του πολέμου και 2. Ασφαλώς οι αντάρτες του ΕΛΑΣ μετά την επίθεση δεν στάθηκαν να μετρήσουν τις εχθρικές απώλειες ώστε να έχουμε μια αξιόπιστη μαρτυρία από μέρους τους.

Αυτό πάντως λίγη σημασία έχει. Εκείνο που είναι σημαντικό και ενδιαφέρει είναι ότι αμέσως οι Γερμανοί προέβησαν σε αντίποινα και την ίδια μέρα 25 Απριλίου 1944 εξετέλεσαν 134 αμάχους άνδρες εκ των οποίων οι 110 ήταν κρατούμενοι στις φυλακές Λιβαδειάς.
Η διαταγή για τα αντίποινα δημοσιεύτηκε στο Βήμα της 2ας Μαϊου 1944.

Εκτός από του κρατούμενους στις φυλακές Λιβαδειάς υπάρχουν θύματα από το Δίστομο, το Κυριάκι και 39 Λαμιώτες. Ομως πώς βρέθηκαν οι Λαμιώτες στη Λιβαδειά; Ο Mark Mazower στο βιβλίο του "Η Ελλάδα του Χίτλερ" αναφέρει: "... Αυτό που συνέβη στη Λαμία την ημέρα του Αγίου Γεωργίου (23 Απριλίου 1944) ήταν τυπικό γι' αυτού του είδους τις επιχειρήσεις: ξαφνικά στρατιώτες μπλοκάρισαν ένα μέρος της πόλης και όλοι οι κάτοικοι που ήταν πάνω από 14 χρονών διατάχθηκαν να σταθούν στην κεντρική πλατεία με τα χέρια ψηλά. Αξιωματούχοι της SD ήλεγχαν τα χαρτιά τους και, με την υπόδειξη ενός μασκοφόρου Ελληνα δωσίλογου, έστειλαν πολλούς στη φυλακή. Μια εβδομάδα αργότερα 35 από αυτούς οδηγήθηκαν στη Λιβαδειά και τουφεκίστηκαν εκεί. Αλλοι σκοτώθηκαν αργότερα σε περαιτέρω αντίποινα". Αυτοί λοιπόν πρέπει να ήταν οι άτυχοι Λαμιώτες που έπεσαν στον Καρακόλιθο.

Οι άμαχοι Ελληνες που εκτελέστηκαν είναι οι εξής, σύμφωνα με τα "Κατοχικά" της Κούλας Ξηραδάκη.

Από τη Λιβαδειά
Λουκάς Ταμπάκης, Ευάγγελος Ταμπάκης 27, Γεώργιος Καραμάνης, Ευστάθιος Παντελόπουλος, Ευστάθιος Αγραφιώτης, Γεώργιος Κουτσονίκας 27, Δημήτριος Θεοδοσόπουλος 23, Μιχαήλ Αρούνης 17, Χρήστος Μανιάς 24, Αθανάσιος Μάγκας, Νικόλαος Φλώρος 20, Γεώργιος Μπότσης, Φίλιππος Ντόκος 25, Κώνσταντίνος Μακρόπουλος, Ματθαίος Μωραίτης, Μιχαήλ Φοριάρης 22, Ανάστασιος Βαλλάς, Σωτήριος Πασάς 30, Χαράλαμπος Μήτσου 35, Κωνσταντίνος Πατής 24, Κωνσταντίνος Κουτσονίκος 24, Λεονάρδος Κουντουριώτης 55, Γεώργιος Μπεχλιβανόπουλος 18, Γεώργιος Μανταζής 24, Αλέξανδρος Ξυλομελέτης 27, Ευθύμιος Ντέμος, Αθανάσιος Κουντούρης, Κωνσταντίνος Μακρής, Θεόδωρος Συμεωνίδης 42, Ανάστασιος Σακελλαρόπουλος 24, Βασίλειος Γιακουμής, Λάζαρος Ανθόπουλος, Παναγιώτης Αθανακλίδης, Ευάγγελος Χαλκιδάκης, Κωνσταντίνος Καστανίδης, Γεώργιος Ζαχαρίου, Γεώργιος Φοντόπουλος, Δημήτριος Σπάρος, Ευάγγελος Αγγελακάκης, Γεώργιος Μάτσας 22, Γρηγόριος Κωνσταντίνου, Θρασύβουλος Βάμβας, Σπύρος Πάλλας, Κοσμάς Τριάντης 40, Γεώργιος Σιγάλας, Λεωνίδας Σκληρός, Δημήτριος Μαντηλαράς, Αθανάσιος Αποστολίδης, Κωνσταντίνος Τσαουσάνης, Ιωάννης Δέδες, Νικόλαος Μελισσαράκος, Λουκάς Βασιλείου, Πέτρος Σταματάκης, Σπύρος Σιδέρης, Μιχαήλ Ζώντικας, Γεώργιος Ζυγογιάννης, Δημήτριος Καπούλας 43, Κωνσταντίνος Παπαϊωάννου 29, Χρήστος Ζαρίδης 33, Γεώργιος Τσιαμάτης, Χαράλαμπος Καλύβας 18, Ιωάννης Καλύβας 29, Σίμος Χ. Λάμπρου.

Από το Δίστομο
Δημήτριος Σφουντούρης 28, Οθων Καραγιάννης 24, Ευστάθιος Σιδέρης 23, Ιωάννης Γαβρίλης 24.

Από το Κυριάκι
Θεόδωρος Λαζάρου 24, Γεώργιος Σκόντρας 27, Νικόλαος Α. Τσούρας 22, Νικόλαος Γ. Τσούρας 22, Λουκάς Κουτσίκος 23, Κωνσταντίνος Μπενέκος 21, Χαράλαμπος Κόλλιας 26, Κωνσταντίνος Βεννάς 22, Λουκάς Κότσου 26.

Από τη Λαμία
Βασίλειος Κατζάλης 34, Γεώργιος Σκούρας 32, Ευάγγελος Στάικος, Κωνσταντίνος Τραχανάς, Ευστάθιος και Γεώργιος Μουρούνης, Φλώριος Αναστασίου, Δημοσθένης Ταξιάρχης, Ευάγγελος Ζηρός, Γεώργιος Κοντρόπουλος, Γεώργιος Ευθυμιόπουλος, Βασίλειος Λέκκας 31, Γεώργιος Κούζας, Δημήτριος Κουφοκώστας 19, Γρηγόρης Παρδάλης 23, Κωνσταντίνος Γαούζος 26, Βασίλειος Μανιγιώτης, Ηλίας Σκουντεράκος, Ευστάθιος Στραγγυλάκος 38, Δημήτριος Καπετανάκης 22, Ευστάθιος Δάρδης, Αλέξανδρος Καρέτσος 30, Νικόλαος Μπαρώνος 32, Αντώνιος Κάκος 33, Ευθύμιος Μπελάκης 39, Ιωάννης Μπελάκης 22, Ευστάθιος Γιαννακόπουλος 35, Απόστολος Κοντογιώργος, Θεόδωρος Γκόλτσος, Γεώργιος Τσέλιος, Χρήστος Στοφόρος, Κομνάς Κομνάς, Ευάγγελος Κουρκουτάς 27, Λουκάς Τζίφας, Λουκάς Θανασάκος 28, Απόστολος Κουρογιάννης, Απόστολος Κουρούμπαλης.

Τα υπ' αριθμ. 368 και 287/1945 βουλεύματα του Ελληνικού Γραφείου Εγκλημάτων Πολέμου αποφαίνονται ότι υπεύθυνοι για το έγκλημα είναι ο συνταγματάρχης Χάιζελ, ο λοχαγός Βέρνερ, ο υπολοχαγός Μάαρ και ο λοχίας Γιανς. Οι ίδιοι αυτοί Γερμανοί ευθύνονται και για την πλήρη καταστροφή του Υψηλάντη Βοιωτίας στις 10 Αυγούστου 1944.

Η σφαγή στο Δίστομο και το Καλάμι (10-11 Ιουνίου 1944)

Ορόσημο της νεώτερης βοιωτικής ιστορίας το ολοκαύτωμα του Διστόμου, και εκείνο στο Καλάμι Λιβαδειάς που ακολούθησε, αποτελεί γεγονός που συγκεντρώνει ακόμη και σήμερα τα βλέμματα των ιστορικών. Πολλά έχουν γραφεί και οπωσδήποτε πολλά θα γραφούν και στο μέλλον για την ανείπωτη θηριωδία των Ναζί και για τον μαρτυρικό, όσο και παράνομο, θάνατο εκατοντάδων πολιτών.
Δεν έχουμε να προσθέσουμε πολλά. Ομως θα ανεβάσουμε όχι τόσο ευρέως γνωστό ντοκουμέντο, από το Ιστορικόν Αρχείον Εθνικής Αντιστάσεως.
Η υπόθεση έχει ως εξής: Ο διευθυντής της Κεν­τρικής Υπηρεσίας του Ελληνικού Εθνικού Γραφείου Εγκληµάτων Πο­λέµου Δημ. Κιουσόπουλος, αντισαγγελέας του Αρείου Πάγου, διατάσσει ανάκριση κατά Γερμανών αξιωματικών για τη σφαγή του Διστόμου και του Καλαμίου. Μετά την ανάκριση εκδίδεται διαταγή σύλληψης και προφυλάκισης 6 Γερμανών με βάση το σκεπτικό που παρατίθεται.
Το έγγραφο είναι σημαντικό για δύο λόγους: πρώτον έχουμε την επίσημη, την "κρατική", ματιά στα γεγονότα της 10ης και της 11ης Ιουνίου 1944 ήδη από το 1946 δηλαδή μόλις 2 χρόνια μετά το ολοκαύτωμα. Και δεύτερον είναι απαραίτητη η ύπαρξη τέτοιων κειμένων στο διαδίκτυο και για τους απλούς σέρφερς αλλά και για τους ερευνητές. Στο κείμενο έχουν αλλαχθεί μόνο μερικά ονόματα που ήταν καταφανώς γραμμένα εκ παραδρομής.


«To κατά 16 άρθρον 6 της Συν. Πράξεως 73)45 Συµβούλιον συγκεί­µενον εκ των δικαστών κ.κ. Δηµ. Κιουσοπούλου Διευθυντού τής Κεν­τρικής Υπηρεσίας τού Ελληνικού Εθνικού Γραφείου Εγκληµάτων Πο­λέµου Άντιεισαγγελέως παρά τω Άρείω Πάγω, ως Προέδρου, Άνδρ. Τούση, Εφέτου Αθηνών και Γεωργίου Δηµητροπούλου Πρωτοδίκου Αθηνών, ως µελών.
Συνελθόν εv τω προς διάσκεψιν δωµατίω του την 3ην Ιουνίου 1946 παρουσία και του Γραµµατέως κ. Νικ. Ράπτη, ίνα σκεφθή και α­ποφανθή επί της εξής υποθέσεως.
Οι RICKERT, Γερμανός Ταγματάρχης των S.S. στρατιωτικός Διοικη­τής Λιβαδειάς κλπ. κατηγγέλθησαν επί φόνοις κλπ.
Συνεπεία της καταγγελίας ταύτης διετάχθη υπό του Διευθυντού τού Γραφείου Εγκλημάτων Πολέμου και ενηργήθη ανάκρισις επί τής υπ. αριθµ. 176 δικογραφίας.
Μεθ' ο το Συµβούλιον - Ιδόν την δικογραφίαν.
Σκεφθέν κατά τον νόμον
Απεφήνατο τα ακόλουθα:
Μετά τα Καλάβρυτα το Δίστομον υπήρξε το ολοκαύτωμα της θηριωδίας των Γερμανών. Εις αυτό το ήσυxoν και φιλόνομον χωριόν της Λεβαδείας ­ξέσπασε η νέα τάξις πραγμάτων που ως σκοπόν της είχεν να συνθλίψη υπό την Γερμανικήν μπόταν, κάθε ιδέαν παντός ελευθέρoυ και ανωτέρου ιδανικού, να επιβάλη το δίκαιον τού ισχυροτέρου με κριτήρια την υλικήν βίαν. Άλλ' η υλική, ή ωμή βία πάντοτε υποχωρεί προ των ηθικών και πνευματι­κών άξιών, των οποίων πρωτοπόρος εις τούς αμυντικούς και απελευθερωτικούς αγώνας υπήρξεν Ελλάς. Oύτω και τώρα η υλική βία ως όδοστρωτήρ πέρασε απάνω από το Δίστομον το ήφάνισε, μα λίγο πιο ύστερα ή βία αύτη εξηφανίσθη κάτω από' την αδάμαστη ψυχική θέληση των υπέρ ελευθερίας ά­γωνισθέντων.

Ητο Ιούνιος 1944 και αι εν γένει επιχειρήσεις των Συμμά­χων έστέφοντο υπό επιτυχίας και ήπείλουν αυτήν ταύτην την Γερμανίαν. ΟΙ Γερμανοί διαβλέποντες ότι τούτο θα είχεν ως αποτέλεσμα την έντασιν της αντιστάσεως των εν Ελλάδι εθνικoαπελευθερωτικών ομάδων, με κίνησιν των στρατευμάτων των ήρχισαν συστηματικήν τρομοκρατίαν δι' ομαδικών εκκαθαριστικών επιχειρήσεων και εκτελέσεων αθώων πολιτών, ίνα ούτω καταπτοήσουν τούς αγωνιζομένους και μειώσουν την έντασιν τού κατ' αύ­τών αγώνος. Προς τον σκοπόν τούτον εν τη περιφερεία Λεβαδείας την 10 Ιουνίου 1944 οι Γερμανοί της Γκεσταπό και των S.S. Λεβαδείας μετεμφιέ­ζουσι περί τούς 20 στρατιώτας των, ενδεδυμένων δι' ενδυμασιών Ελλήνων πολιτών εκ των εν τω στρατοπέδω κρατουμένων, και έπιβάντες δύο ελληνι­κών αυτοκινήτων όδηγουμένων υπό των οδηγών των Ελλήνων πορεύονται προς την Άράχωβαν, ακολουθούντων ετέρων αυτοκινήτων με Γερμανικόν στρατών.

Σκοπός των ήτο ίνα διά των πολιτικών των ενδυμασιών παραπλανήσουν είτε τούς πολίτας είτε τούς άντάρτας και βοηθούμενοι είτα υπό τού ακολουθούντος Γερμανικού στρατού επιτεθούν κατ' αυτών. Καθ' όδόν και εις άπόστασιν 14 χιλιομέτρων από της Λεβαδείας και εις θέσιν «Κέρασι» η φάλαγξ αύτη συλλαμβάνει τούς εις τούς αγρούς τους εργαζoμένoυς Ελληνας 12 τον αριθμών, ούς επιβιβάσαντες των αυτοκινήτων παρέλαβον μεθ' αυτών. Καθ' όδόν πυροβολούν και φονεύουν πάντα 'Έλληνα, ον έβλεπoν ή συνήντων ενσπείροντες τον τρόμον. Ούτω εξ Ελληνες πολίται εύρον τον θάνατον αναιτίως. Οταν ή Φάλαγξ αύτη έφθασεν εις θέσιν «Βέρβα» συνην­τήθη μεθ' ετέρας γερμανικής φάλαγγος προερχομένης εξ Άμφίσσης. Ενωθείσαι δε φθάνουσι εις το Δίστομον ολίγον προ μεσημβρίας όπου και στα­θμεύουσι, ήρχισαν δε επιδιδόμενοι εις λεηλασίας.

Οταν επληρoφoρήθησαν ότι οι 'Έλληνες άντάρται διήλθον την προτεραίαν εκ Διστόμου και κατηυθύν­θησαν εις Στείρι έξεκίνησαν και ούτοι προς τα εκεί, πάντοτε προπορευομέ­νων των δύο ελληνικών αυτοκινήτων μετά των μετημφιεσμένων Γερμανών. Εξωθι τού χωρίου όμως Στείρι τα προπορευμένα δύο ως άνω αυτοκίνητα ενέπεσαν εις παγίδα Ελλήνων ανταρτών, οίτινες ήρχισαν βάλλοντες κατά των επιβαινόντων Γερμανών, εντός δε ολίγων δευτερολέπτων ή δύναμις αύτη διέλθει, φονευθέντων 18 Γερμανών και τραυματισθέντων δύο, φονευ­θέντος μάλιστα και τού ενός εκ των Ελλήνων οδηγών.

Η ακολουθούσα γερμανική φάλαγξ σπεύδει προς βοήθειαν, πλην οι άντάρται αποσύρονται, Οι Γερμανοί μη έπιχειρήσαντες καν να καταδιώξωσι τούς άντάρτας, πυρπολούν τα δύο ελληνικά αυτοκίνητα, ίνα μη περιέλθωσιν εις χείρας των ανταρτών, παραλαμβάνουσιν τούς νεκρούς και τραυματίας και έπιστρέφουσιν εις Δί­στομον. 'Άμα τη άφίξει των διέταξαν απαντάς τούς κατοίκους να κλεισθώσιν εντός των οικιών των, εν τω μεταξύ δε εξαπέστειλαν σύνδεσμον μοτοσυ­κλετιστήν εις Λεβάδειαν, ίνα άναφέρωσι τα γεγονότα εις τον εκεί στρατιω­τικόν Διοικητήν των S.S. RICKERT και λάβωσι νέας διαταγάς. Μετά την έ­πάνοδον τού συνδέσμου και εις έκτέλεσιν ασφαλώς των διαταγών εκείνου, περικυκλώνουσι το χωρίον, τάσσουσι εις τας εξόδους τούτου ενόπλους φρουρούς, άπαγορεύουσι την έξoδoν και αρχίζουν την όμαδικήν σφαγήν των κατοίκων.

Εις το πέρασμα των αιώνων ουδέποτε ή άνθρωπότης έδοκί­μασε τοσαύτην ανήκουστον θηριωδίαν. Το Διστόμων μεταβάλλεται εις κόλα­σιν, κάθε περιγραφή είναι αδύνατον να άποδώση την τραγωδίαν εκατοντάδων κατοίκων, αλλά και την κτηνώδη θηριωδίαν των Γερμανών, οίτινες άπο­ρον τυγχάνει πώς εν μέσω της πεπολιτισμένης Ευρώπης διετήρουν και εν τω 20ω αιώνι αιμοβόρα ένστικτα. 'Αξιωματικοί, υπαξιωματικοί και στρατιώ­ται διαμοιράζονται εις ομάδας και περιέρχονται τας οικίας ως λυσσαλέαι ύαι­ναι, ως αιμοβόροι τίγρεις, ως καννίβαλοι της Ζούγκλας, επιπίπτουν κατά των δυστυχών κατοίκων τού Διστόμου αδιακρίτως τού φύλου, ηλικίας και σφά­ζουσι, φονεύουσι, βιάζουσι, γυναίκες και παρθένους, ξεκοιλιάζουσι εγκύους, γέρovτες, νέοι, γυναίκες, παιδιά, κοράσια, νήπια είναι τα θύματα της αιμοβό­ρου μανίας των.

Δεν φείδονται ούδενός, φονεύουσι πρώτον τούς συλλη­φθέντας και μετ' αυτών φερομένους 12 ομήρους. Φονεύουσι τον ιερέα τού χωρίου Σωτήριον Ζήσην, έξορύσσουσι, ζώντος έτη, τούς οφθαλμούς του, ά­ποκόπτουσιν την κεφαλήν του και την ρίπτουσιν εις τον βόρβορον. Πυροβο­λούσι την παρισταμένην σύζυγόν του κρατούσαν εις τας αγκάλας τής και θηλαζουσών το μονοετές θυγάτριόν της Μαργαρίταν, σκορπούν τα μυαλά της παιδίσκης εις το προσώπων της μητρός, ήτις τραυματισθείσα πίπτει χα­μαί λιπόθυμος και εκληφθείσα ως νεκρά σώζεται διά να καταστή τρελλή. Εντός της οικίας ταύτης του ιερέως είχον καταφύγει περί τούς 15 κατοίκους ελπίζοντες εις την οικίαν τού ιερέως την σωτηρίαν, πλην όλοι εφονεύθησαν. Φονεύουσι εντός της οικίας του τον Ειρηνοδίκην Κατσινήν μετά της συζύ­γου του, ενώ τα δύο τέκνα των αποκρυβέντα υπό της μητρός των, ζώσης, διέσεισαν.

Φονεύουσι εις την οικίαν του τον δάσκαλον Καρούμαλον και την σύζυγόν του, ενώ το διασωθέν τέκνον των ανευρέθη, υπό των διασω­θέντων, ισταμένον προ των πτωμάτων των γονέων του. Κατασφάζεται ένατος τού τηλεγραφείου ό Τηλεγραφητής. Φονεύουσι την Ευφροσύνην Σταθά και το θηλάζον βρέφος της ηλικίας 7 μηνών αποκόπτουσι τμήμα τού μαστού της μητρός και το τοποθετούσιν εις το στόμα τού νεκρού βρέφους. Την Μα­ρωσίαν σύζυγον Ι. Φιλίππου σύρουν εκ της κρύπτης της με σκοπόν να την βιάσουν, αλλά ότε είδον ότι αύτη ήτο έγκυoς, διά μαχαίρας διήνοιξαν την κοι­λίαν της, το δε εκχυθέν εμβρυoν μετά λύσσης εποδοπάτησαν. της Γιαννού­λας Περγαντά το παιδί τού συνέτριψαν τα χέρια και τα πόδια, τού έβγαλαν δε όλα τα δόντια. Του αβάπτιστου νηπίου του Ζάκα διανοίγουσιν την κοι­λίαν, η δε Διαμαντή Ζάκα, έγκυος ούσα, εύρίσκετο ξεκοιλιασμένη. Η Λουκία Μπαρλού φονεύεται κρατούσα εις τας αγκάλας της τα δύο της τέκνα, το εν ηλικίας 5 ετών και το έτερον 40 ήμερών. Πυροβολούν και φονεύουν και το μεγαλύτερον τέκνον της, το δε νήπιον έπεσε κάτω μετά της μητέρας του πλην άρχισε να κλαίη, οπότε επί τω ακούσματι των κλαυθμυρισμών του Γερμανός στρατιώτης επέστρεψε και με την αρβύλαν του τού έλιωσε την κεφαλήν. Την σύζυγον Χαρ. Σφοντούρη ρίπτουσιν ζώσαν εις την πυράν. '

Ανέρχονται εις την οικίαν της Φωτ. συζ. Λουκ. Λιάσκου, την φονεύουσα συντρίβοντες την κεφαλήν της αφού την έβίασαν, ξεκοιλιάζουσι δε και το νηπίων όπως εκοιμάτο εις την κούνια του, ταυτοχρόνως φονεύουσι και τα άλλα μέλη της οικογενείας της. Τού Γεωργ. Μίχα διανοίγουσι την κοιλίαν και τα έντερα περιτυλίσσουσι εις TοV λαιμόν του, του δε Ηρακλή Μίχα συντρί­βουσι την κεφαλήν. Η Σοφία και Τούλα Καρούζου, η Δήμητρα και Γεωργία Καίλη βιάζονται και φονεύονται. Η οικογένεια τού Μιλτ. Νικολάου έξετελέ­σθη καθ' ην στιγμήν προσηύχετο γονατιστή κάτω από τας αγίας εικόνας, διασωθείσης ως εκ θαύματος της θυγατρός της Νίτσας εν γένει άπαντες οι ανευρισκόμενοι εντός των οικιών των εφονεύοντο και ενεφανίζετο το θλι­βερόν θέαμα να κείνται νεκροί εγγύς αλλήλων άπαντα τα μέλη της αυτής οι­κογενείας. Ελάχιστοι ως εκ θαύματος διασωθέντες καίτοι πυροβοληθέντες, εξιστορούσι την φρικτήν εικόνα ην ενεφάνιζε το Δίστομον και διεσώθη σαν άλλοι ως καλυφθέντες υπό πτωμάτων, άλλοι λιποθυμήσαντες τραυματισθέν­τες και εκληφθέντες ως θανόντες. Εκάστη οικία και από ένα οικογενειακόν νεκροταφείον.

Σωροί πτωμάτων εντός λίμνης αίματος εις εκάστην οικίαν, εις τούς δρόμους. Η νυξ του αγίου Βαρθολομαίου ωχριά εμπρός εις την ημέραν τού Διστόμου. Ούδενός έφείσθησαν και αν τις έτρέπετο εις φυγήν ίνα δια­σωθή, κατεδιώκετο και εφονεύετο. Δύο παιδάκια, ηλικίας 5 και 8 ετών τού Άναστ. Σταθά πηδήσαντα από το παράθυρον της οικίας των, όπου έξετε­λούντο οι γονείς των, κατεδιώχθησαν και εφονεύθησαν φεύγοντα. Αφάντα­στος η αλλοφροσύνη των κατοίκων, αβάστακτος ο σπαραγμός των γονέων να βλέπωσι τα φονευθέντα τέκνα των εις τας αγκάλας των, και η αλλοφρο­σύνη επιτείνεται όταν οι κάτοικοι περικυκλώνονται από τας φλόγας, διότι οι Γερμανοί έθεσαν φωτιά και κατέκαυσαν μέρος των οικιών. Πας όστις εκρύ­πτετο, διαφυγών τον διά μαχαίρας θάνατον ηπειλείτo να καεί ζωντανός, έ­ξήρχετο τότε της κρύπτης του και έφονεύετο πυροβολούμενος.

Και όταν πλέον ψυχή ανθρώπινος τού Διστόμου την ολόπενθη ράχη δεν υπήρχε, ή λύσσα τού βδελυρού κατακτητή εστράφη και κατά των ζώων. Εφόνευσαν περί τα 100 μεγάλα ζώα, ίππους, ημιόνους κλπ. Και όταν πλέον διήρπασαν παν ό,τι ο πολυετής μόχθος των κατοίκων εlχεν εναποθέσει εις τας οικίας των εις έπιπλα, σκεύη, ενδύματα, τιμαλφή κλπ. και μετέβαλαν το Δίστομον εις σωρόν ερειπίων, οργιάσαντες δι' όλης της ημέρας, τας εσπερινάς ώρας εγκαταλείπουσι το Δίστομον και έπιστρέφουσι εις τας έδρας των Λεβάδειαν, Αμφισσαν. Αλλ' η αιμοβόρος ψυχή των ουδόλως εκάμφθη προ του μακα­βρίου θεάματος που εδημιούργησε και καθ' όδόν αναχωρούντες φονεύουσι πάντα ον συνήντων, φονεύουσι τα ζώα των, ανατρέπουσι τα κάρρα των, εν­σπείρουσι τον όλεθρον παντού.

Επαναλαμβάνομεν, τοιαύτην εγκληματικήν ψυχήν ουδαμού δύναται να εύρη τις. Και τα άγρια θηρία αισθάνονται κόρον, άλλ' οι Γερμανοί αισθάνονται ευχαρίστησιν. Συναντώσιν καθ' όδόν επανερχομένους εις Δίστομον τους Αναστ. Βασιλαράκον και Βασιλικήν Σφοντούρη και τούς φονεύουσι, τα δε ζώα των ρίπτουσι εις τον κρημνόν. Φονεύουσι ωσαύτως τον Γεώργιον Λουκάν και την σύζυγόν του την Φλώρα Σφοντούρη και την θυγατέραν της Ολγαν, αίτινες διεκόμιζον πτώμα φονευθείσης αδελφής των προς ένταφιασμόν, επίσης φονεύουσι την Βασίλω Περγαντά, τον Γεώργιον Λεμονήν, ούτινες και ούτοι διεκόμιζον το πτώμα υιού των προς έν­ταφιασμόν, τα δε ζώα των μετά τού κάρρου ρίπτουσι εις τον κρημνόν, και πάντα άλλον ον συνήντησαν.

Η οικογένεια τού φαρμακοποιού Γαβρίλη απο­τελουμένη εξ αυτού, της τον ένατoν μήνα της κυήσεως διατρεχούσης συζύ­γου του και των τεσσάρων τέκνων του, ηλικίας κάτω των 8 ετών, εύρον οΙ­κτρόν θάνατον, ευθύς ως τούς αντελήφθησαν βαδίζοντας προς Δαύλειαν, κατηυθύνθησαν προς αυτούς δρομαίοι και ήρxισαν να πυροβολούν πρώτον κατά των τέκνων, άτινα διά να σωθούν περιεστρέφοντο πέριξ των γονέων των. Ούτε αι γοεραί κραυγαί των αθώων νηπίων, ούτε και ικεσίαι των γο­νέων ήσαν ικανοί να μαλάξουν την ψυχήν των Γερμανών, ούτινες από σκο­πού ίνα καταστήσωσι μαρτυρικόν τον θάνατον των γονέων ήρξαντo να φο­νεύουσι υπό τα όμματά των πρώτον τα τέκνα των και αφού εφόνευσαν τα τέκνα εφόνευσαν και τούς γονείς των. 'Ένας μοτοσυκλετιστής καταφθάνει τον Λουκάν Ζάκαν τρέχοντα και τον πυροβολεί.

Επανέρχονται οι φθονείς εις την Λεβάδειαν και επιδίδονται εις διασκεδάσεις, ουδεμίαν τύψη συνειδή­σεως αισθανόμενοι. Την επομένη ημέραν 11 Ιουνίου 1944 οι Γερμανοί εξακολουθούσι τας θηριωδίας των, το μακελλειό. Εκ Λεβαδείας τας απογευματινάς ώρας μεταβαίνουσι εις το εγγύς κείμενον χωρίον Κ α λ ά μ ι ο ν. Κάμ­νουσι μπλόκο εις ολόκληρον την περιφέρειαν και συγκεντρώνουσι πάντας τούς εις τα κτήματά των εργαζoμένoυς πολίτας, πολυβολούσι προς εκφoβι­σμόν, ίνα μη απομακρυνθή κανείς. Συνεκέντρωσαν ούτω 23 άτομα, τούς Άκ. Σλατινόπουλον, Παναγιού Σλατινοπούλου, Ευαγγελία Σλατινοπούλου, Άπ. Σλατινόπουλον και αβάπτιστον θήλυ Σλατινοπούλου, Σπυρ. Νάκον, Βά­για Νάκου, Αγγελικήν Νανκού, Άπ. Νάκον, Ανναν Νάκου, Μόρφω Κυρίτση, Δήμητρα Κυρίτση και ετέρων ένδεκα ως εν τη καταστάσει τη ευρισκομένη εν δικογραφία ους ασυζητητί έστησαν επί της δημοσίας οδού χωριστά τούς άνδρας χωριστά τας γυναίκας και τα παιδιά και τούς εφόνευσαν διά πολυβο­λισμών, μετά ταύτα δε έρριψαν τα πτώματα εντός μιας οικίας, έβαλαν φωτιά και τ' άπηνθράκωσαν.

Μεθ' ο επεδόθησαν εις γενικήν λεηλασίαν των οι­κιών, εις τας οποίας δεν άφισαν απολύτως τίποτε, άπαντα τα είδη ρουχισμού και διατροφής, βαμβάκια, αραβόσιτον, το περιεχόμενον καταστημάτων, τα φόρτωσαν επ' αυτοκινήτων και αυτά ακόμη τα οικόσιτα ζώα, αμνούς, χοί­ρους και όρνιθας τα διήρπασαν και απήλθον, διαρπάσαντες και αυτήν την εμφανώς φέρουσαν το διακριτικά αποθήκην τού Ερυθρού Σταυρού. Ό δια­σωθείς μάρτυς Παν. Νάκος διεκτραγωδεί εν λεπτομερείαις το της φρικιαστικής εκτελέσεως, εξ ης διεσώθη καίτοι φέρων πλείστα τραύματα. Ο θλιβε­ρός απολογισμός τού διημέρου της 10 και 11 Ιουνίου είναι 220 φονευθέν­τες κάτοικοι Διστόμου, εξ ων ηλικίας κάτω των 10 ετών 40 άτομα, αβάπτι­στα νήπια 6, γέροντες άνω των 70 ετών 15, και 20 επιζήσαντες τραυματι­σθέντες.

Επίσης 23 κάτοικοι περιφερείας Καλαμίου φονευθέντες και δύο τραυματισθέντες, πυρποληθείσαι οικίαι πλέον τών 20 (βλ. ονομαστικάς κα­ταστάσεις εν τω φακέλλω). 'Εκ των καταθέσεων των ενόρκως εξετασθέν­των μαρτύρων και Ιδία τού μάρτυρος Παν. Καραμερτζάνη, Δικηγόρου, όστις ως διερμηνεύς των Ελληνικών Αρχών παρά ταις Γερμανικαίς ηδύνατο εκ τού σύνεγγυς να παρακολουθή την δράσιν των Γερμανών και να γνωρίση πρόσωπα και πράγματα, προκύπτει ότι τας τού Διστόμου και Καλαμίου σφα­γάς και εμπρησμούς διέταξαν και έλαβον και μέρος εις αυτάς αυτοπροσώ­πως, 1) ό στρατιωτικός Διοικητής Λεβαδείας Ταγματάρχης των S.S. Stuzmau Afeohrer Rickert, 2) ό Φρούραρχος Λεβαδείας Γερμανός υπολοχαγός των S.S. Ober Sturmpeyhrer Zabel, 3) ό Γερμανός λοχαγός των S.S. Λε­βαδείας Hauptstuzmpmfuhrer Copenfer, 4) ό διοικητής τής Γκεσταπό Λεβα­δείας ανθυπολοχαγός Sekre Karl Kaze Paar, 5) ό υποδιοικητής της G.F.P. Λεβαδείας επιλοχίας Rellwebel Willy Jannis και ή διερμηνεύς αυτού Franlein Johanna, οι τελευταίοι τρεις υπήρξαν ένoxoι και πλείστων άλλων κακουργη­μάτων, περί ων ετέρα εκκρεμής δικογραφία.

Βεβαίως άπαντες οι Γερμανοί και στρατιωτάκι τού αποσπάσματος εκείνου εγκλημάτησαν, άλλ' είναι αδύνα­τος ή διαπίστωσις της ταυτότητος απάντων. Οι εν λόγω όμως γνωστοί κατη­γορούμενοι ου μόνον έλαβoν μέρος αυτοπροσώπως, άλλ' ήσαν και οι Διοι­κηταί των μονάδων Λεβαδείας, οίτινες και απεφάσισαν τας σφαγάς. Το Δί­στομον αποτελεί διά την Ελλάδα το ηρώον των μαρτύρων της καρτερίας εγγύς εις την Αλαμάναν όπου άλλοτε εσoυβλίζετo ό Διάκος, αλλά και μία κατάπτυστος ανάμνησις για τον πολιτισμόν εκείνων πού εφιλoδόξησαν να κυβερνήσουν τον κόσμον, και πού κατέδειξεν ότι ό μέχρι σήμερον πολιτι­σμός καμμίαν ευγενή επίδρασιν δεν είχε εις τας εγκληματικάς ψυχάς.

Η τι­μωρία των ελαχίστων αυτών φονέων δεν ικανοποιεί το περί δικαίου συναί­σθημα, δεν αντισταθμίζει την έκτασιν των εγκλημάτων των, ατυχώς ως εκ των συνθηκών καθ' ας εξετελέσθησαν τα εγκλήματα δεν κατέστη δυνατός ό προσδιορισμός της ταυτότητος όλων των εγκληματησάντων. Διό της τιμω­ρίας ελάχιστων υπευθύνων εγκληματιών δεν επιδιώκεται η ανταπόδοσις. Διά της παραδόσεως εις την διεθνή lστορίαν, εις χλεύην και εμπτυσμόν εκείνων οι οποίοι εν καιρώ πολέμου εστρέφοντο κατά αθώων και αμάχων πολιτών, σκοπείται ό παραδειγματισμός.

Επειδή αι πράξεις των κατηγορου­μένων αντιστρατεύοντα προς τε το περί δικαίου συναίσθημα και προς τούς διεθνείς κανόνας δικαίου, οίτινες διέπουν τούς εμπολέμους καθ' ους απαγο­ρεύονται αι συλλογικαί ποιναί και τα αντίποινα διά πράξεις τρίτων, συνιστώσι δε τα αδικήματα της κατά σύστασιν αυτουργίας εις θανατώσεις πολιτών δι' αντίποινα διά πράξεις τρίτων, εις επιβoλήν συλλογικών ποινών, εις κακό­βουλον καταστροφήν ιδιοκτησίας δι' εμπρησμoύ, εις λεηλασίας και διαρπα­γάς, εις συστηματικήν τρομοκρατίαν, άτινα προβλέπονται και τιμωρούνται υπό των άρθρων 56, 57 Π.Ν. άρθρον 1 εδ. 2 στοιχ. Α.Β., περιπτ. 2, 15, 16, 17, 21, αρθρ. 2 § Α. Β. περιπτ. 3, 4, 5, 6 της ύπ' άριθμ. 73 Συντ. Πράξεως, εν συνδυασμώ προς τα άρθρα 287 - 288 τού Ποινικού Νόμου.
Επειδή δέον να διαταχθεί η σύλληψις των κατηγορουμένων τούτων και ταύτης έπιτευχθησομένης η προφυλάκισίς των μέχρις οριστικής εκδικάσεως της κατ' αυτών κατηγορίας.

Διά ταύτα
Ίδόν
Παραπέμπει ενώπιoν τού ορισθησομένου διαρκούς Στρατοδικείου τους 1) Sturnbaunfubrer Rickert, Γερμανόν ταγματάρχην των S.S., στρατιωτικόν διοι­κητήν Λεβαδείας, 2) Ober Sturnduhrer Zabel, Γερμανόν υπολοχαγόν των S.S. φρούραρχον Λεβαδείας, 3) Hauptstuzmeuhner Kopfner, Γερμανόν λοχαγόν των S.S., 4) Sekrete Karl Paar, Γερμανόν ανθυπολοχαγόν διοικητήν της Γκε­σταπό Λεβαδείας, 5) Frldwebel Willy Jannis, Γερμανόν επιλοχία υποδιοικητήν της G.F.np. Λεβαδείας και 6) Franlein Johanna, διερμηνέα, ίνα δικα­σθώσιν ως υπαίτιοι τού ότι αλλοδαποί όντες και ανήκοντες εις τας ενόπλους δυνάμεις τού κατά τον τελευταίον πόλεμον 1939 - 1945 εxθρικoύ γερμανι­κού Κράτους, ήτοι ο μεν πρώτος ως ταγματάρχης των S.S. ό δεύτερος ως λο­χαγός, ό τρίτος ως υπολοχαγός των S.S., ό τέταρτος ως Διοικητής Γκεσταπό Λεβαδείας και οι δύο τελευταίοι υπαξιωματικοί της Γκεσταπό, εν Διστόμω και Καλαμίω οπό τας 10 Ιουνίου έως τας 12 Ιδίου μηνός και έτους υπό κοι­νού συμφέροντος κινούμενοι, συναπεφάσισαν την εκτέλεσιν των κάτωθι α­ξιοποίνων πράξεων και ένεκα τούτων συνομολογήσαντες προς αλλήλους α­μοιβαίαν συνδρομήν, 1) κατ' εξακoλoύθησιν και διά πολλών μερικωτέρων πράξεων εκάστη των οποίων φέρει τα στοιχεία τού αυτού αδικήματος, εκ προμελέτης απεφάσισαν και εσκεμμένως εξετέλεσαν ανθρωποκτονίας κατά 251 πολιτών, κατοίκων Διστόμου - Καλαμίου κλπ. εν οις οι: Αθηνά Άνέστη, Λουκάς Άνέστης, Νικ. Άνέστης, Άναστ. Βασιλαράκος, Παν. Βασιλείου, Μιχ. Βουζελάκος, Γεώργ. Γαβρίλης, Θηρεσία Γαβρίλη, Βρασ. Γαβρίλης, Δημ. Γα­βρίλης, Βασ. Γαβρίλης, Άνεστία Γαβρίλη, Χάϊδω Γαβρίλη, Σοφούλα Γαβρίλη, Εύσταθία Γαβρίλη και ετέρων εκατόν τριάκοντα επτά, ως εν τοις της δικο­γραφίας καταλόγοις κατ' όνοματεπώνυμον άπαντες αναφέρονται, πλήξαντες αυτούς άλλους μεν διά πυροβόλων όπλων εξ εγγυτάτης αποστάσεως, άλ­λους δε κατασφάξαντες διά μαχαιρών, εξ ων πληγμάτων ως ενεργού αιτίας επήλθεν ό θάνατος αυτών ως οιονεί αντίποινα διά πράξεις τρίτων.

2) Έπέ­βαλον συλλογικάς ποινάς κατά Ελλήνων π�